tag:blogger.com,1999:blog-82139122145515085542012-01-28T12:15:37.552+08:00Сэтгэл гэдэг агуу, санаа гэдэг хувирамтгай. Өөр өөрийн бодрол бүр өргөн чөлөөнд огтлолцдог. Тантай хуваалцья...Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.comBlogger1681100tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-34159483737790066782012-01-25T15:18:00.005+08:002012-01-25T15:49:26.890+08:00<div style="text-align: justify;">Хөх Монголчуудаа ахан дүүсээ бидэнд<br />Хуурдаг хумсалдаг хэрүүлчид хэрэггүй<br />Харин хийдэг бүтээдэг энэрдэг<br />Хохирсон олноо өмөөрөх хүмүүс хэрэгтэй .... гээд л нээх танил хоолой FM-ээр дуулаад байхаар нь гайхаад тогтоод сонстол Жавхлан гавьяат сонгуулийн уриагаа дуу болгоцон нааж өгч байна.<br /><br />Үг нь тэр чигээрээ Монголд тулгамдсан асуудлууд, үнэхээр сэтгэл эмзэглэхгүй байхын аргагүй. Гэвч "цөлжсөн нутаг, нам, мал, цадахаа мэдэхгүй мангас" гэх мэт үгсийг зохиолын дууны аяаар сонсох арай л биш юм. Уг нь улс төр, урлаг хоёрыг ялгаад сурчихвал, бас жаахан PR-ийн мэдрэмжтэй болчихвол мань хүнд өөрт нь л хэрэгтэй. Сурталчилгаа биш сонгодогийг дуулж явбал хүмүүс түүнийг ихээр сонсоно доо. Эсвэл зүгээр хип хоп үглэчихвэл чихэнд арай наалдацтай ч юм уу.<br /><br />Хүн болгон чаддаг чаддагаараа зодоод байвал Батхүү жишээ нь архины шил болгон дээр зургаа наагаад, Сайхансамбуу захаар нэг өөрийн дүрст хүүхэлдэйг заруулаад, сумо Батбаярын зурагтай баахан маваши үйлдвэрлэгдээд, тэрийг нь Баясгалан гавьяат "Чалх сайтай монгол эрийн Чанар сайтай алтан маваши даа" гэх мэтээр дуулахнээ дээ...<br /><br /><iframe src="http://www.youtube.com/embed/TqYKG7hEMHM" allowfullscreen="" width="420" frameborder="0" height="315"></iframe><br /><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-3415948373779006678?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-37643344267291331552012-01-20T23:28:00.006+08:002012-01-24T16:44:08.489+08:00<div style="text-align: justify;">Ирэх сонгуулийн дөрөөн чимээ ид харшиж эхэлсэн энэ үед таних танихгүй хүмүүсийн болсон болоогүй саналууд оочерлож дугаарлана, ойж бууна. Ганц надад ч биш эрээн цаас цоохорлож элдэв үгс хэлхдэг болгон иймэрхүү асуудалтай нүүр тулж яваа байх.<br /><br />Нүүр тулна гэснээс саяхан нэг хачин хүнтэй уулзлаа. Монголын нэлээд өргөн хандалттай веб сайтын эзэн, бас хэд хэдэн порталын үүсгэн байгуулагч, ер нь л онлайн медиагаар мэргэшсэн нөхөр гэж өөрийгөө танилцуулаад, зорьж ирсэн хэрэг зоригоо хэлэв.<br /><br />Сонгууль болгоноор өөр өөр намнах хэрэгсэл моодонд ордог, 2008 онд жишээлбэл дүрст монтаж яаж од болж байв, тэрний өмнө төлбөрт нэвтрүүлэг, бүр 2000 онд бол сонины захиалгат нийтлэл жинхэнэ “алуур” байсныг үүх түүх, жишээ сэлт сөхөж ирээд л ярилаа.<br /><br />Харин энэ сонгуулиар улстөрчид сонины хуудас, хөл толгойг нь тасдаж зассан эвлүүлгэн штёркоос нэг их айхгүй, харин хэрэглэгч ихтэй фэйсбүүк, твиттер зэрэг олон нийтийн сүлжээ, мэдээллийн сайтуудаас ихээхэн жихүүцэх нигуртайг аанай л баримт судалгаа дурдан ангайтал тайлбарлаж гарваа.<br /><br />Ярих тусам нүд нь гялалзаж, гар хуруугаа зангах түүнийг би “хамраа оролдсон хачин нөхөр вэ” гэсэншүү юм бодож сонсож суулаа. Ялангуяа, “бид энд тэнд худалдагдчихсан хүмүүсийг сонирхохгүй байна, ёс суртахууны хувьд эвдрээгүй, эх сурвалжаа мэддэг чадварлаг хүмүүстэй хамтран ажиллаж, зөвхөн улс төрийн анализ нийтлэлээр дагнана. Түүнээс биш явган хов жив, баримтгүй гүтгэлэг ятгалгаар хөөцөлдөхгүй” гэж хэлж байхдаа хамраа майжиж харагдав.<br /><br />Цалинг бол долоон оронтой тоогоор л ярина, унаа унана, утас барина, дэд захирал хийнэ, дээр сууна, дээж иднэ... за за сүүл рүүгээ жоохон хэтрүүлэг ороод явцан шүү. Ер нь бол нэг иймэрхүү л юм хэлээд байсан.<br /><br />Та тэгээд мэдээллийн сайтаар их мөнгө хийнэ гэдгээ яаж мэдээд байгаа юм бэ гэхэд “Цаг үеэсээ түрүүлж алхах хэрэгтэй. Хүмүүс бичүүлэх гэж мөнгө төлж байхад бид бичсэнийг арилгуулах гэж мөнгө төлүүлэх болно.”....<br /><br />Жаахан гайхаад явчихлаа. Эхлээд баахан шар мэдээлэл цуглуулж, ямар нэг байдлаар баталгаажуулчихаад дараа нь палийтал цацаж, нөгөө хүнээ наадхаа аваач ээ гэнгүүт нь мөнгө нэхнэ гэсэн үг байх нь. Нөгөө бусдын улыг шагайж, захиалгат тархи угаалт хийхгүй гэсэн яалаа.<br /><br />“Тиймэрхүү юмаар хол явахгүй дээ, тэгээд ч тэгж олсон булууны ясанд тээглэж үхвэл яана” хэмээхэд минь жигтэйхэн шоолов. “Нууц хэлье, сонин бол цагаан дээр хараар бичиж үлдэх учир эрсдэлтэй, телевизийн бичлэг бас эзнээ алдаг. Харин сайтад гаргаад, буцаагаад авах хооронд хэн ч яаж ч чаддаггүй юм, одоогоор тийм хууль ч байхгүй. Гол нь нийгмийн сэтгэлзүйд айхтар хүчтэй нөлөөлөөд үлддэг байхгүй юу. Тиймээс аль болох сонирхолтой, хөнгөн, уншууртай бичихэд л хангалттай. Доор нь орох сэтгэгдлүүдийг ч зохион байгуулж болно. Тэртэй тэргүй тэрбум тэрбумаар нь идэж байгаа нөхдүүдээс цагийг нь олж жаахаааан юм салгахад юу нь буруу гэж....”<br /><br />“Монголдоо ноймер нэг” гэж ирээд л тодрох, намайг үнэндээ мэдээллээс тасархай гэж бодоод байх шиг. Хов жив хөөцөлдөхгүй, зөвхөн улс төрийн анализ нийтлэлээр хүчээ авна гэж хэлэхдээ хамраа ухаж ч байх шиг... Бас ардаа ямар ч санхүүжүүлэгчгүй, цэвэр медиа өрсөлдөөний зарчмаар явна гэх атлаа зөвхөн зурхайн номны нүүрэнд гарахын тулд хэн хэдийг цацахад бэлэн байдгийг аминчлана. Их л урт настай юм хийгээд байгаа мэт ярих боловч сонгууль өнгөрмөгц амь тариагаар гачигдах нь бас мэдрэгдээд авав.<br /><br />Яагаад ч юм ялигүй гонсойх ч шиг. Жилээс жилд, сонгуулиас сонгуульд сэтгүүлзүй бохирдон угаартаж, эргэж хэзээ ч өнгө орохгүйгээр үхширэн замхарчих гээд байгаа юм шиг хүйт даагаад болдоггүй.<br /><br />Гүй тэгээд...юу... заавал шантааж мэдээлэл.... гээд намайг ээрч ядаж байтал “Шантаажсаад байх албагүй. Зүгээр л мэдрэмжтэй байх хэрэгтэй. Жишээ нь гурван жилийн өмнө нэг улстөрч эмэгтэй нууц амрагтайгаа болзож байхад нь бид нар эхнэр рүү нь утасдсан. Тэгээд анаж байгаад алгадаж үсдэлцсэн зургийг нь аваад тавьчихсан. Нөхөртөө араараа тавиулсан хүүхний зөвшөөрлөөр шүү дээ. Эзэнтэй, захиалагчтай юм чинь яадгын. Дараа нь оффисоор нэг юм болсон ч овоо юм салгасан байхгүй юу. Одоо бол хувийн амьдрал гэхээсээ албан тушаал, лобби, хор найруулалттай холбоотой юм илүү теряаж өндөртэй тусна шүү...<br /><br />Зорьж ирснийг нь хүндлүүштэй ч хамраа ойр ойрхон оролдох хачин хүний ярианд би автсангүй ээ, үзэгний үзүүрээр зөвхөн хар судал татуулах ёстой гэсэн шаардлага нь ч таалагдсангүй. Айхтар хэрсүүдээ биш, ажигч гярхайдаа ч бүр биш, зүгээр л зуун хувь итгэл төрөөгүй хэрэг. Нэг яриа нь нөгөөгөө үгүйсгээд л, муулж явсан хүнээ магтаад ч байх шиг. Ядахдаа хамраараа яасан ч их оролддог юм, имрээд л, маажаад л, малтаад л... сонин.<br /><br />Юу юугүй гэрээ байгуулчих гээд чичрээд байгаа нь бас сурууштай дайчин, томоохон мэдээллийн сайтуудад хувь эзэмшдэг гэх тэр эрхмийг Оюутолгойн гэрээ хийх бүрэлдэхүүнд оруулчихдаггүй, харалган хамтарсан засаг юм аа.. ккк<br /><br />Цагтаа чихээр сонссон бүгд худал, нүдээр сонссон бүгд үнэн байв. Тиймдээ ч сонссоныгоо харж баталгаажуулах нь сэтгүүлзүйн тулгуур зарчим байлаа. Гэтэл фотошоп гоо сайхныг авардаг болсон өнөө үед компьютер график гэгч нь нүдний үүрэг роль, үнэ цэнийг унагасаар. Хэнийг, юутай ч нийлүүлж, хөгшрүүлж залуужуулж, гурван талт хэмжээсээр хэлээгүйг хэлсэн, хийгээгүйг хийсэн болгож болдог цагт чихэндээ ч, нүдэндээ ч бүрэн итгэх аргагүй. Харин нотлох ганц хэмжүүрээр хамар л үлдээд байна уу даа.<br /><br />Чухамдаа хүний хэр үнэн худал ярьж, ятгалаг гүтгэлэг хийж байгааг хамартай харьцах хөдөлгөөнөөр илрүүлж болох талтай гэдэг. Онолын хувьд, хүн ярьж байгаа зүйлдээ эргэлзэн, алдаа гаргахаас айж байгаа тохиолдолд цаг хожихын тулд гараа ам хамар орчимдоо байлгадаг. Бодлоо хүнд хэт тулгасан, эсвэл ярьж байгаа зүйлдээ сайн итгэлгүй бол хүний гар хамар руугаа явдаг нь хүний биеийн физиологоос болдог аж. Учир нь яриандаа эвгүйрхэж байгаа хүн дотроо сандардаг тул цусны даралт нь ихсэх, зүрхний цохилт түргэсэн хөлс асгарах зэрэг өөрчлөлт гарч, хамар загатнах мэт мэдрэмж төрдөгийг шинжлэх ухаан нотолжээ.<br /><br />Бидний сайн мэддэг Пиноккиогийн хамар худлаа ярихаар уртасдаг нь огт оргүй үлгэрийн фантааз биш бөгөөд зохиогч дээрх зүй тогтлыг сайн мэддэг байсан тул хүүхдийн зохиолдоо хэтрүүлэн хэрэглэсэн нь энэ юм. Онлайн медиагийн од Пинокиотой уулзсан хөшигний цаадах хөөрөлдөөн нэг иймэрхүү.<br /><br />Юмыг яаж мэдэхэв, хэдүүлээ ч гэсэн худлаа ярих хэрэг гарч, хэн нэгнийг зөвхөн өнөөдрийн зорилгодоо ашиглахаар зориг шулуудвал гараа л хамраасаа холхон байлгадаг юм шүү.<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-3764334426729133155?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-14625634408402825012011-12-30T15:20:00.003+08:002011-12-30T15:28:12.942+08:00<div style="text-align: justify;">Давхарлаж тавьсан хоног хугацаанууд хар аяндаа нимгэрсээр, дахиад нэг оныг юу юугүй үдэх болчихож. Цаг хугацааны торгон огтлолцол дээр алсарч буй жилийнхээ алдаа оноог дүгнэж, айсуй өдрүүдийн өнгийг бүдэгхэн боловч зураглаад сурчихаж.<br /><br />Улирч буй оны онцлох явдлуудыг яг байгаагаар нь, ялимгүй мэйк-ап хийгээд, өмч хувьчлалаар олж авсан өөрийн ганц хөрөнгө болох дурсамжийн эрээн авдар луугаа дурданд ороогоод шидмой.<br /><br />1. Цасан шуурга. Санаандгүй явж очоод саваагүй хуйд өртөв. Даарсан, яарсан, бас сэмэрсэн. Дахиж ийм шуурга дайрвал давж гарах дах дэгтий зэхэв. Урьд улын үзэгдлүүд үүний дэргэд зүгээр л сэвшээ салхи байж. Тиймээс салхин наадаанд цэг тавив.<br /><br />2. Хямрал. Унтаж байсан могойны үзүүр дээр нь гишгэж сэрээв. Хамар доорхоо харалгүй харалган явсаны гай. Ухамсрын бэлзэг ядам хуруунд үлдэж, ул мөр нь зүүн чихэнд хоногшив. Хагархай зүрхийг нөхөж цойлдсон хаш эрдэнийн хоёр шигтгээ...<br /><br />3. Зөрчил. Шимтэж дурладаггүй байсан шилэн хундагууд дугаарлав. Үг холбох минь ял болж, үнэндээ өнгөрснөөс өөрийгөө хайж байлаа. Гэхдээ олсон. Гэнэн өдрүүдтэйгээ, гэгэлгэн бодлуудтайгаа, өөрийгөө үнэлэх үнэлэмжтэйгээ, яг л хэлхээтэй түлхүүр цасан дээр унах мэт явдал дунд чимээгүй гээгдсэнийг олсон. Олохдоо олзтой олсон, одоо эднийгээ яасан ч алдахгүй ээ.<br /><br />4. Зэмлэл. Хүчээр тогтоож байсан цорго эвдэрч, хүний санаанд оромгүй цэвдэг ус сад тавив. Шогширно, бас шагширна. Цаас байсан бол базаад түүдэг гал руу шидчихмээр, цаанаа гэдэн хөдөлж байсан ч тэсэв. Тэглээ гээд хохирсонгүй. Тэнгисийн ус ч цоргоор сэлбэгддэг.<br /><br />5. Амралт. Тайзны жүжгээс бултаж, тагтны ард нуугдав. Туслах дүрийн жүжигчид эзгүй талбайг самбаачлав. Үзэгчгүй жүжгээс хааяа бултах зүгээр юм, үнэндээ надгүйгээр үзэгдэл үргэлжилсээр.<br /><br />6. Гайхшрал. Уриад залаад ирдэггүй ховрын од зочиллоо. Удсан ч үгүй эргээд харуусал тээн харвалаа. Харамссангүй ээ, хамгийн бүдэг од цаг нь ирэхээр гэрэлтдэг.<br /><br />7. Өөрчлөлт. Алхмын зайнд арай өөрийг сонгов. Үр дүнг нь урьдчилж хэлж мэдэхгүй ч өчүүхэн боловч сорил давахаар шийдлээ. Ашиг сонирхлын алим ар урдуур шидэлцэхийг эс тоон хийх ёстойгоо хийсэн шиг хийхийг хичээж л байна. Хүрээлэл хумигдах ч хөрвөх чадвар нэмэгдэнэ гэж горьдоно.<br /><br />8. Нүүдэл. Хоногшсон газраасаа хоёронтоо хөдөлж, огт танихгүй шинэ газар амьдарч эхлэв. Ашиггүй дурсамж, хэрэггүй мэдрэмж бүхэн айл гэрийн илүүдэл хогтой орхигдов. Чухам надаар л дутах цорын ганц орчин.<br /><br />9. Хувь нэмэр. Сайн дураараа, бас бусдын хүсэлтээр хэд хэдэн бүтээлд хуруу хумсаа нэмэрлэв. Учиргүй ухаарсан жил болоод тэр үү цагийн дайснуудыг цайзны тулаанд дуудаж, хайр найргүй хядан, бунханд булшлахаар зориг шулуудав. Дэмий балай зүйлст тархи зүрхээ мэдүүлж, сэтгэл хөдлөлийн сэлмэнд сүлбүүлчихгүй л байх сан.<br /><br />10. Санал. Идэвх зүтгэл, амбиц шаардсан, ирээдүйд хэрэгтэй байж магадгүй хэд хэдэн санал ирэв. Бодож бодож нэг дээр нь л туналаа. Урьд хожид үнэлэгдэж байгаагүйгээрээ үнэд хүрлээ. Баярлах ч шиг, айх ч шиг. Хүссэн хүсээгүй хүсэл бодлынхоо хүрээг тэлэх цаг болжээ. Үүнийг хэрэв чадвал өөрийн гэх эрмэлзлийн маань хундаам тавигдана. Эс чадвал эгээ л байрандаа үлдэнэ. Эр чадал, эрхий мэргэнээ үзнэ дээ, болохоосоо болохгүйг хүртэл.<br /><br />11. Хариуцлага. Хэзээ хэзээнээсээ илүү хариуцлага гэж юу болохыг мэдрэв. Бодож санасан юмгүй, бодлогогүй танхил явахад бас хязгаар байдаг бололтой. Зарим зүйлийг засч залруулж, индүүдэж зүлгүүрдэн эв зүйд нь оруулж, зөв гольдрил руу чиглүүлэхийн тулд өөрийгөө хоёрдугаарт тавьж сурах үе ирдэг юм байна. “Гол дүрийн гомдмоор улаан уруулт” явж залхлаа. Больё доо одоо, “бөн бөн”-рүүгээ бушуухан буцах минь. <br /><br />Амьдрал маань тогтоод адал явдал үгүйлэгдээд байх шиг санагддаг байсан, сүүлийн жилүүдэд. Гэтэл 2011 он ёстой л “адал явдал дутаад байна уу чамд, май тэгвэл” гэсэн шиг учир замбараа, хөл толгой нь олдохгүй, орооцолдсон, шамбааралдсан, унжралдсан, гонжролдсон жил байв. Уналт ч байлаа, ололт ч байлаа, ухаарал түүнээс ч их байлаа. Алдаагаа давтахгүй, амжилтаа алдахгүй байх нь ирэх оны зорилт болог. <br /><br />Блогоор маань зочилдог бүхэнд Шинэ оны мэнд хүргэе.<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-1462563440840282501?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-342724326555906312011-11-21T14:11:00.003+08:002011-12-30T16:05:30.929+08:00<span style="font-style: italic;">/Тасан дутуу, огтоос ойлгомжгүй бичлэгэрхүү юм оруулчаад сар хагас таг болсонд соорий. Блог руугаа нэвтрэх гэхээр асар том асуудал үүсчээд байсан бөгөөд яг яасан нь мэдэгдэхгүй энэхүү учир битүүлэг үйл явдалд мэргэжил, аргазүйн тусламж хүсч NASA-д хандчихаад байсымаа. Шалтгаан нь тодорсон бөгөөд хакерууд харин ч нэг тоож оролдоогүй, блогийн эзэн зүгээр л пасс-аа мартсан байсныг олж тогтоон сэргээлгэв./</span><br /><div style="text-align: justify;"><br />Гарчиг хараад намайг ихэр хүү юмуу охин төрүүлсэн гэж бодсон нь гараа өргө кк. Ихэр нэг юм мэндлэх нь мэндэлсэн, даанч миний уран бүтээл биш. Блогч олон уншигчаа байсгээл бурмаар дайлдаг Бум-Эрдэнэ зохиолч "Өнөөх", "Эмэгтэй ном" гэсэн богино өгүүллэгийн хоёр ном гаргасан юм аа.<br /><br />Тэгээд мундаг зохиолч 4, 5 дахь хүүхдээ эх барьж авжаахад чи юундаа хөөрцөглөсийн... гэж асуух гэж байна уу та нар. Хоёуланг нь би өдөр шөнөгүй идэж, өөд уруугүй пиавдан, даралтаа ихэсгэж, давхар харвин суун байж редакторласын.<br /><br />Тэгээд хүний хийсэн бүтээснээр хүүдэгнэн онгирох зантайн хэрэг юу билээ, хоёр номынх нь нүүрний зургийг, өмнөх үгтэй нь оруулж нтр гангаръя гэж бодсын. Гэхдээ "Өнөөх" номын өмнөтгөлийг миний бие, "Эмэгтэй ном"-ын өргөл үгийг Б.Эрдэнэсолонго гэдэг эмэгтэй нэгтэй, эрэгтэй зохиолч бичсийн. Зиа тэгээд, Редакторын хувьд номын талаар хэлэх үг гэвэл<br />"ӨӨРСДӨӨ УНШИХГҮЙ ЮУ"...<br /><span style="font-weight: bold; font-size:130%;" ><br /></span><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;font-size:130%;" >Чимхлүүр</span><br /></div><div style="text-align: center;"><span style="font-size:130%;"><br /></span></div>Блог хэмээх бодит юм шиг атлаа бодрол бясалгалын хийсвэр ертөнцөд, компьютерийн цаанаас Т.Бум-Эрдэнэ гэгч зохиолчийг уншаад дөрвөн жил болжээ. Анх Бумаа нэрийг хараад эмэгтэй хүн гэж боддог байлаа.<br /><br /><span class="fullpost"> Зөвхөн эмэгтэй хүний л, тэр дундаа нэлээд мэдрэмжтэй, аливааг элсний ширхэг мэт нарийвчлан харж, бодож эргэцүүлдэг бүсгүй хүний мэдэрч чадах тэр л торгон мэдрэмж, эмзэг турьхан атлаа эрэлхэг, ухаалаг өгүүлэмжүүдийг унших тусам энэ бодол маань батлагддагсан.<br /><br />Харин </span><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-LFN560_XFNs/Tv1vHHSGxII/AAAAAAAAAeE/Luz_JiY7jaI/s1600/%25D3%25A9%25D0%25BD%25D3%25A9%25D3%25A9%25D1%2585.JPG"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 134px; height: 200px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-LFN560_XFNs/Tv1vHHSGxII/AAAAAAAAAeE/Luz_JiY7jaI/s400/%25D3%25A9%25D0%25BD%25D3%25A9%25D3%25A9%25D1%2585.JPG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5691827672070931586" border="0" /></a><span class="fullpost">жил гаруйн өмнө нүүр тулах завшаан тохиож, “61 ах” номыг өөрөөс нь гардахдаа нөгөө дэндүү чимхлүүр мэдрэмжтэй зохиолч маань эрэгтэй хүн байсныг, бүр нас тогтож яваа тулхтайхан ах болохыг хараад гайхаж билээ. Яаж мэдрэхээрээ үг бүр нь залуухан бүсгүй өдөөр гуниг зурах шиг тунгалаг, утга санаа нь давтагдашгүй атлаа таашгүй, олон үйлдэлт оньсон тоглоом мэт нууцлаг байдаг байнаа гэж дуу алдах шахсан.<br /><br />Өнөөдөр түүний дөрөв дэх ном хэвлэлтээс гарч байна. Хэвлэлтээс ч гэж, зохиолчийн нөгөө л хэтийдсэн мэдрэмжээс, төсөөллөөс, сэтгэлд нь амилж, алсарч явдаг өнгө будагнуудаас төрөн гарч байна. Эхлэл, төгсгөл нь ойлгомжтой энгийн санаануудыг эвлүүлж урласан юм шиг атлаа санаанд </span><span class="fullpost">оромгүй шаглаа, хажлага хамжааргагүй холбоос, зөн совинд хэзээ ч буухааргүй зүү ороолтууд . . . Хайчгүй эсгэж, оёдолгүй урласан дээл нэг иймэрхүү болдог ч юм болов уу.<br /><br />Дурласан бүсгүйг бүдэгхэн үзэмжит аялгуу тойрон эргэлддэгийг, буйд ахуйн үдэш зөөлөн гуниг агч мод шиг үнэртдэгийг, усан бороонд уйтгар нэрэн алхахад газрын судас гүрэлздэгийг, үхлийн өмнө хүртэл хормойгоо хямгадан эрхэмсэг оршиж болдогийг, зөөлөн хатуу энэ орчлонд зөвхөн дурсамжаар цадах өдөр ирдэгийг нээрээ мэддэг ч юм шиг, үгүй ч юм шиг.<br /><br />Гучин настай бүсгүй . . . Хөнгөхөн шүүрс алдмаар ч юм уу. Магадгүй эмэгтэй хүний хамгийн сайхан нас байх. Жимсээр бол гүйцэд боловсорч, дарсаар бол амт үнэрийн хамгийн оргил зохицолдоо ирсэн мэт. Үүнээс хойш гоо үзэсгэлэн алхам алхмаар нүүр буруулж, хорвоо хоёр нүүрээ харуулах юм шиг сэтгэлийн мухарт сэмхэн гуниг хааяа бударна. Хорин хэдтэй хонгор үетэйгээ харьцуулахад аливааг байгаагаар нь ойлгож, хамгийн ойроос мэдэрч чадах тэр л үе. Чухамхүү гучтай бүсгүйн сэтгэлд л ханиа хайрлах хайр, хорьтой залуугийн сэтгэлийн хөөрөлд автсан догдлол хоёр зэ</span><span class="fullpost">рэгцэн оршиж чадна. Магад үүнийг биеэр туулж байж л ойлгох байх. Харин зохиогчийг аль насандаа гуч гарч буй “бүсгүй” байсныг гайхаж ядна.<br /><br />Өнөөх . . . Хүн болгонд “өнөөх” бий. Дотор сэтгэлтэйгээ, дотоод хүнтэйгээ ярилцдаггүй, зөвлөдөггүй нэгэн гэж үгүй биз. Харин өнөөх нь өөрөөс тань хүчтэй бол гадаад ертөнцөд таныг яаж харагдуулах вэ . . . Бидний “гажиг” гэж хардаг хүмүүс харин ч дотоод сэтгэлийн хүч ихтэй, хором саатаад сонсвол хосгүй хүмүүс болж таарав уу. Сэтгэцийн юмтай хүмүүст дотоод сэтгэлийн асар том урлан оршдогийг “Зураас”-т ч бас таталжээ.<br /><br />Хүний цорын ганц өмч бол бодол. Гэр бүл, хань ижил, ажил алба, эд хөрөнгө бүгд чинийх биш. Харин бодол л чиний мэдлийнх. Тиймдээ ч бид юу ч бодож болно. Аз болоход “юу ч бодож болдог орчлон” юм даа. Амьдралын эд эс бүхнийг бодол л өнгө зүстэй болгодог. Харин анзаарч хардаггүй, хэн ч тоомгүй атлаа хэт энгийн хором мөчүүд өөрөө амьдралыг утга учиртай болгодог аж. Ийм энгийн байх гэж...<br /><br />Бүтээлүүд нь араанд уусаад өнгөрөх амтат чихэр гэхээсээ илүү хүлхэх тусам амт ордог хатуу хурууд шиг тослог, эргэн эргэн бодмоглоход этгээд мөлжүүртэй байдаг нь Бумаа ахыг бусдаас ял</span><span class="fullpost">гаж өгдөг онцлог юм уу даа.<br /><br />Өөрийг өгүүлмээргүй, зүгээр л уншигч таны мэлмий, мэдрэмжид үлдээхийг хүснэм би. Хэзээнээсээ хэт сэтгэлд хүрсэн зүйлээ хэлэх, ярих эвээ олдоггүй хачин зангийн маань илрэл энэ буюу. Харин, ариутган шүүх үүрэг хүлээсэн хэрнээ өгүүллэгүүдийг засч янзлах гэхээсээ унших тусам ухаарал авч, зохиолын дүрүүдтэй хамт гунихдаа гуньж, хөгжихдөө хөхиж, мэдэрч, эмтэрч байснаа л хэлж чадна...<br /><br />Редактор Idea<br />2011. 10. 20</span><br /><br /><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;">Эмэгтэй хүний ертөнцөд тавтай морил</span><br /></div>Дон Жуан гэдэг хэвшмэл нэршлийг зөвхөн шалиг завхай эрийн түүх гэсэн өрөөсгөл хандлага<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-m7py4ie2T2s/Tv1vPB44sLI/AAAAAAAAAeQ/9z0t1435RsM/s1600/%25D1%258D%25D0%25BC%25D1%258D%25D0%25B3%25D1%2582%25D1%258D%25D0%25B9%2B%25D0%25BD%25D0%25BE%25D0%25BC.JPG"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 134px; height: 200px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-m7py4ie2T2s/Tv1vPB44sLI/AAAAAAAAAeQ/9z0t1435RsM/s400/%25D1%258D%25D0%25BC%25D1%258D%25D0%25B3%25D1%2582%25D1%258D%25D0%25B9%2B%25D0%25BD%25D0%25BE%25D0%25BC.JPG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5691827808061927602" border="0" /></a>ар тайлбарлахыг зөвшөөрөмгүй санагддаг юм. Францын, бидний сайн мэдэх реалист утга зохиолын “Дон Жуан” Ги де Мопассан “Зөвхөн эмэгтэй хүн л чин үнэнчээр хайрлаж дурлаж чадна” гэж яагаад хэлсэн юм бол оо. Тэгэхээр юу гэсэн үг вэ, эрчүүдэд боломж байхгүй гэж үү.<br /><br />Алдартай зохиолч хайрын газрын зураг барьчихаад нэг насаараа малтлага хийгээд олж чадсан нь энэ. Эрчүүдэд боломж, магадлал тун бага гэдгийг бүр сүүлд шинжлэх ухаан тайлж, 7 билүү 17 секунд тутамд эр хүний бэлгийн эс ялгардаг, тиймээс эрчүүдийн хувьд хайраас илүүтэй үр төлөө үлдээх зөн давамгайлдаг тухай байгалийн учир зүй талаас нь тайлбарласан билээ.<br /><br />За, ингээд гол зүйлдээ анхаарлаа хандуулъя.<span class="fullpost"> Зохиолч Т.Бум-Эрдэнэ эмэгтэй хүний тухай ном бичжээ. Зөвхөн бичээд зогсохгүй энэ хачин /гайхам/ ертөнц рүү өнгийж, тэндээс олж харснаа бидэнд дэлгэн үзүүлж байна. Т.Бум-Эрдэнэ “Сэмэрч үл барагдана”, “61 Ах” зэрэг өгүүллэгийн түүвэр хэвлүүлсэн нь үргэлжилсэн үгийн зохиол сонирхон уншигчдад хэдийн танил болоод амжсан. Харахад даруухан, элдэв долоон үггүй энэ эрийг ямархуу ажигч, ямар өр зөөлөн нэгэн гэдгийг өмнөх хоёр номноос нь олоод харчихаж болно. Эх орноосоо алс амьдарч байхдаа унаган ахуйгаа санан санан бичсэн түүний зохиолууд мөн түүн шиг хартай бүхнээсээ алсад суугаа олон монголчуудын сэтгэлийн цангааг тайлж байсныг мэдэх юм.<br /><br />Т.Бум-Эрдэнийн өгүүллэгүүдэд хүнийг төөрөлдүүлсэн хачин жигтэй, санаанд багтамгүй үйл явдлуудын зураглал огт үгүй. Бидний мэдэх, бидний амсаж туулж яваа энэ амьдралын ухаарал, сэхээрэл, бодлогшролуудыг зүй зохистойгоор өрөн тавьсандаа ч тэр үү ахуйд ойр, сэтгэлд дотно санагдана. Түүний өгүүллэгүүдээс жинхэнэ хат суусан монгол эрийн санаашрал, гэр бүл, эх орон, хүмүүст хайртай бүтээлч хүний үгийн хэлхээсийг харж болно.<br /><br />Харин өнөөдрийн хувьд тэрээр эмэгтэй хүний тайлагдашгүй ертөнц рүү өнгийж нэг харжээ. Эмэгтэй хүнийг хайрлаж чадсан хүн л хамгийн сайн ойлгоно. Бүхний өмнө ил хэрнээ хамгийн нууцлаг энэ ертөнцийн талаар бусдад ойлгуулахаар махран зүтгэнэ гэдэг нэг талаар сайн хандлага, бас ихээхэн бөх зүрхтэй хүний барьж хийх ажил юм. Учир нь эмэгтэй хүн өөрөө өөрийнхөө тухай бичээд ч хайрын /хүн судлалын/ их шинжээчид хэдэн зуун жил нухаад ч олигтой үр дүнд одоо хүртэл хараахан хүрээгүй байгаа гэдэг.</span><br /><div style="text-align: justify;"><span class="fullpost"><br />Энэ номыг уншаад дараах асуултуудыг өөртөө тавьж үзлээ.</span><br /><span class="fullpost">- Яагаад эрэгтэй хүн хүүхэд төрүүлдэггүй юм бэ. Үүнд нэмэлт бяцхан тайлбар:</span><br /><span class="fullpost">- Яагаад хүнээс хүн төрдөг цорын ганц тохиолдол нь зөвхөн эмэгтэйчүүдэд хамаатай /мэдээж эрчүүдийн оролцоог энд үгүйсгэхгүй/ байна вэ.</span><br /><span class="fullpost">- Яагаад энэ хүн “Сэмэрч үл барагдана” гэж бичээд байна вэ. Эх хүн сэмэрнэ гэж яадаг юм. Яагаад сэмрээд дуусчихдаггүй юм бол.</span><br /><span class="fullpost">- 100 доллар хийгээд шүүдрийн дусал хоёрын аль нь үнэтэй вэ. Аль аль нь эхийн ачийг бүрэн хариулж чадах уу.</span><br /><span class="fullpost">- Эмэгтэй хүний зүрхийг шилжүүлэн суулгасан ч хайрыг бас зүрх шиг шилжүүлэн суулгаж болох уу.</span><br /><span class="fullpost">- Яагаад үргэлж зүрх, дээр нь нэмэх сэтгэл гэсэн холбоо үгс хайртай бас эмэгтэй хүнтэй хоршиж сонсогддог юм бэ.</span><br /><span class="fullpost">- Яагаад 40 настай хижээл эмэгтэй нөхрөө хууран байж болзоонд явахдаа “Victoria secret”-ийн дотуур хувцас өмсдөг вэ.</span><br /><span class="fullpost">- Ер нь яагаад эхнэрүүд нөхрөө хуурдаг вэ.</span><br /><span class="fullpost">- Хууралтын дараа хүүхнүүд яаж гэртээ орж ирдэг вэ.</span><br /><span class="fullpost">- Эсвэл нөхөр нь хуурсны дараах эмэгтэй ямар байдаг вэ.</span><br /><span class="fullpost">- Яагаад эмэгтэй хүн эр нөхрөө ээжээсээ илүү хайрладаг юм бэ.</span><br /><span class="fullpost">- Яагаад хуурч мэхлэгдсэн эмэгтэй нөхөртөө зориулан “Чи миний гэрэлт амьдралд хүрэхийн тулд авирсан гаслант шатны хамгийн сүүлчийн гишгүүр байх болно” гэж хэлдэг юм бэ.</span><br /><span class="fullpost">- Яагаад энэ бүхнийг эрэгтэй хүн бичиж байна аа.</span><br /><span class="fullpost"><br />Энэ үй олон “яагаад”-ын хариулт мөдхөн таны шимтэн унших гэж буй “Эмэгтэй ном”-нд бий. Бүсгүйчүүд, ерөөсөө нийт уншигчид түүнд ямар дүн тавих бол гэдэг ч бас л нэг асуултын тэмдэг. Эмэгтэй хүний ертөнцийг өөрийн нүдээр олж харж, тэднийг сонсож, ажиглаж, тэднийг илэрхийлэхийг оролдсон хичээл зүтгэлийг бүсгүйчүүд л ганцхан үнэлж чадах биз. Тиймээс зохиолч Т.Бум-Эрдэнийн зориглон зурагласан эмэгтэй хүний ертөнцөд тавтай морил.</span><br /><span class="fullpost"><br />Б.Эрдэнэсолонго</span><br /><span class="fullpost">2011.11.01</span><br /></div><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-34272432655590631?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-57432136327755891232011-11-09T15:39:00.006+08:002011-11-09T16:21:59.726+08:00<div style="text-align: justify;">Хаагуур, юу гийгүүлж яваагаа халбага бичлэгээр дуулгахгүй бол хавийн амьтад хашгичиж гуугачин, хаа таарсан талбартаа харааж зүхэн, хаа гуя ханзлангаа алдаж хага татаж хаяхнээ намайг... гэсэн сүрийг бадруулж, хүчийг нэмэгдүүлсэн өгүүлбэрээс харахад энэ удаад ха-гаар эхэлсэн үгнүүд түлхүү хэрэглэгдэх төлөвтэй болоо явцышүү. Гарчиг нь хүртэл халбага бичлэг... Халбага пийв гэдэг шиг тээ?<br /><br />Гэснээс пийвийг халбагадаж уугаад, самрыг ширхэглэж аваад аягүй хэмнэлттэй аж төрж байгаа би. Одоо хоолыг капсулаар идээд, архийг пепиткээр уугаад кофег дуслаар хэрэглэдэг болчуул болчих гээд байна. Алийн болгон аливаа хэмжигдэхүүний максимум нэгжээр амьдрахав.<br /><br />Сонин сайхан гэвэл... анх удаа блогоо хоёр сар гаруй хөсөр хаяв. Сэрүү орсон тулдаа хэдэн бээгий сээгийнүүд өмхийрчилгүй, өтчилгүй, хатчилгүй, шарлачилгүй, шамбийчилгүй... тэсч байж хөөрхий. Нэгэн сайхан утаатай өдөр зүс царайгаа тордоод, зүүсгэл гоёлоо өлгөөд, хаалгаа цэлийтэл нээгээд хавиар өнгөрснийг дайлдаггүй юм гэхэд далласан шиг сууна даа гэсээр явтал нэвтэрч ордог нууц үгээ мартах шахаж. Алдаагаа засах уламжлалт амлалтаа авдагаараа авна даа сайхан...<br /><br />Өөр чинь... өө тий, ажлаа сольж нүүдэл суудал хийлээ. Хаашаа гэж үү, хажуу өрөө рүүгээ ккк. Хананы наана цаана боловч чиг үүрэг нь арай л ондоо газар амьдралынхаа аравны нэгийг /үхдэггүй ээ/ өнгөрөөсийм болохоор одоохондоо чихний бөглөө, нүдний таглаа гараагүй, хагас ангайсан амаа хамхиж амжаагүй л явна.<br /><br />Зарим нэг хүмүүс загнаад л байгаа, бичдэг хүн тв маягийн юманд ороод, дүрсний планд хавчигдан, сэтгэлгээ чинь хумигдан зэвэрч дуусна даа гээд... Надад бол одоохондоо тэгж санагдахгүй л байна. Өмнө нь үйл явдлыг өөрийн өнцгөөс харж, өөлж гоочлохоо олж яддаг байсан бол одоо өлгөөд авчих өөдрөг гэгээлэг юм юу байна, улс орныхоо талаар гадагшаа гайгүй юм цацчих юмсан, алийн болгон аль нэг орны дагавар мэтээр ойлгогдож явахав хэмээсэн нэг муу төрийн төлөөх оготны амбицархуу юмтай минь таараад байгаамаа бас. Яваандаа ярих бичихийн дундах Берлиний ханыг нураачихвал ч...<br /><br />Бас, богино өгүүллэгээр блог ертөнцөд тэсрэлт хийсэн нэгэн эрхмийн дөрөв дэх номыг редакторлав. Хянаж засахаа ч алд, даган баясч, далдганан хөөрсөн гэвэл илүү ононо. Шинэ ном тун удахгүй хэвлэлтээс гарах тэр мөчид хэн гэдэг нь тодорхой болох тул олныг нурших илүүц байх.<br /><br />За иймэрхүү л гялтайх гавьяа, бүртийх бүтээлгүй хоёр сар хойно хоцорч яваа харагдахым даа...<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-5743213632775589123?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com8tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-86844378527488776012011-09-01T22:35:00.009+08:002011-09-01T23:49:29.812+08:00<div style="text-align: justify;">Бодоод байсан чинь есдүгээр сарын нэгэнтэй холбоотой сэтгэлд тод үлдсэн дурсамж ховор байх юм. Шинэхэн будагны үнэр, тэгээд холгогдсон хөл... гэсхийгээд болоо. Жил болгоны 9 сарын нэгэнд шинэ гутал өмсөнө, тэр нь ёс юм шиг хөл барина. Аав маань ажлаар Алтанбулаг руу их явдаг байв, ганц охиндоо хэрэг болгож орос бажийнк авчирна, аминдаа хөлийн тавхайг кардон дээр зурж аваад явдаг мөртлөө гайтай юм шиг дандаа багадуулна. Тэр үед гутал хувцас одоогийнх шиг элбэг биш, солино барина гэсэн юм байхгүй, сонин монин чихсэн болж хоёр гурав хонуулаал өмсдөг байлаа, яваандаа тэгсгээл суначихдаг байсан юм байлгүй. Будаг бол мэдээж анги засварын үнэр... Зарим паарт нь сайн хатаагүй тохойнд нялгадаж нтр, заваарч өгнө дөө. <br /></div><div style="text-align: justify;"> <br />Харин анх нэгдүгээр ангид орж байсан маань их хөгжилтэй. Толгойноосоо том цэцгэн тууз үсэндээ зангидаж, хэрэндээ догдолсон охин аавдаа хөтлүүлээд сургуулийн босго алхаж байлаа. Жижигхэн биетэй болохоор таарах паарчик олдохгүй нагац эгч нөхөртөө авсан шинэ цагаан цамцаа хайчилж оёод, ханцуйгаар нь мөр хийж, торон цацгаар эмжиж өгч байв. Бөөн цацаг, цэцгэн дундах хоёр том нүд л явж байсан байдгын, зураг харжээхнээ. Нээрээ би багадаа овоо бүлтгэр охин байсышд, одоо байхгүй ээ, хацрандаа шахагдаад жижгэрциймүү хаачсын бүү мэд, дундажаас доош хэмжээтэй юм л сүүмийж харагдахын. <br /> <br />Тэгээд, “Багшийн асуултанд хариулахдаа гараа өргөж байгаарай” гэж эгч баймгай сайн захисныг хэлэх үү “уншиж чаддаг хүүхэд байна уу” гэнгүүт хагас дутуу үсэг холбодогоо мэдэхгүй шууд гараа өргөөд самбарын өмнө гарч явцан. Нэг номноос шүлэг унш гээд, ганц нэг мэдэхгүй үсгийг эс тооцвол санаанд багтаж нтр. “За байз дээрээ зураас шиг юмтай чинь ямар үсэг билээ, аа тий хагас и” гэж бодонгуутаа: <br /><span style="font-style: italic;">Тугал хоёр нүдтэ “хагас и”</span> <br /><span style="font-style: italic;">Туг ширээ бөхтө “хагас и”</span> <br />гээл дуржигнуулсан чинь ангиар нэг инээдэм. Багш баахан хөхөрч байснаа “чамд хэн үсэг заасын” гэхээр нь өөрөө үсэгтэй шоо өрж тоглосоор байгаад сурцын гээд л үнэнээ хэлсэн. <br /> <br />Дараахан нь юм бичүүлсэн чинь би үсэг, тоонуудаа буруу талаас нь бичээд зөндөө загнуулсан. Шууд уншихад уншигдахгүй, толинд харахаар зөв уншигддаг хэлбэрээр би одоо ч хааяа бичдэг. Тэр үед солгой хүүхдүүдийг баруунаар бичүүлж сургана гэж ёстой үйл там үздэг байлаа шд, хичээлийн дараа авч үлдээд хуудас хуудас юм хуулуулж нтр, иймэрхүү залхаан цээрлүүлэлтээс болоод муухай бичигтэй болсон байх өө. Тэгсээр байгаад манай ангийн нэг солгойг лав баруун болгоод авсан. Харин би байхгүй ээ, чернилэндээ халтардтал уйлсаар байгаад солгойгоороо үлдсэн. Тэгээд сав л хийвэл буруу талаас нь биччих гээд гүй мөн олон укасагдуулсан даа. Том ангид орсон хойноо харин тэр чадвараа ёстой ашиглах шиг болсон, шипи бичээд жижиг толинд тусгаж хуулна, өдрийн тэмдэглэл, шүлэг гээд нууцлах гэснээ сарайлгана, араб бичиг шиг хачин арзайсан юмыг хэн ч тоож уншихгүй амар байдгийн. Одоо ч заримдаа энд тэнд юм тэмдэглэхдээ өөрийн мэдэлгүй буруу талаас нь биччихсэн сууж байдаг л юм. <br /> <br />Бас нэг удаа хичээлийн шинэ жилийн нээлт дээр үг хэлэх болоод хөгөө чирсиймдаг, уг нь урд өдөр нь багштайгаа баахан бэлдсэн, яг индэрт гарсан чинь өөдөөс өч төчнөөн таньдаг таньдаггүй нүднүүд дүрлийгээд, амьсгаа авахаар микрофоноор нэг муур шиг юм хэржигнэж сонсогдоод, ёстой онигоо... дурсах ч юм биш. <br /> <br />Наймдугаар ангид билүү дээ, 31-ний орой формондоо монжаатиг хадаад сууж байсан чинь тог тасарчихдагийн. Лаа асаагаад, дээрээс нь тонгойгоод л оёод байсан гэнэт хиншүү үнэртээд явчихсан. Тэгсэн чинь чёлкоо хуйхлаад. Уг нь моодорхоод урдуураа үс тайрцан байсын, өглөө нь харсан чинь хачин өрвийсөн юм. Хичээлдээ явахгүй гэж уурлаад, юмыг дандаа цагт нь тулгадаг чиний л хохь гээд ээжээс банга хүртэж байж дуртай дургүй сажилж билээ. Нэг иймэрхүү яль шаль дурсамжууд санаанд үлдэж дээ. <br /> <br />Одоо гэтэл охиноо тав дахь удаагаа хичээлийн шинэ жилийн нээлтэд үдэж байдаг. Өчигдөр орой хичээлийнх нь ширээг янзалж, илүү дутуу дэвтэр цаас шургуулганаас гаргаж хаяад сууж байхдаа нэг инээдтэй зураг олов. <br /> <br />“Цуутын цагаагч гүү” үлгэрээр цуврал зураг зурсан бололтойм. Манай хүн ч гичээлийг бол ёстой туушиндаал өнгөрч. Үйл явдлынх нь дараалал энд тэндээ орчихсон, унаганых нь толбонууд биенээсээ илүү гарчихсан, бас нар нь баруунаас мандаад, шувуунууд нь мориноосоо том гэх мэт дефектийг эс тооцлоо гэхэд үлгэрийн гол баатар амиа алдсан хэсгийг дүрсэлсэн нь элэг аваад хаячих дөхлөө. Морийг хүн шиг оршуулж, хөшөө босгоод, дээр нь ЦЦГ /цуутын цагаагч гүү/ гээд нэрийг нь онтой бичдэг гэнээ хаха үнэн тэнэг, он нь яджаахад 2011, энэ үлгэр хэзээ гарсан болоод гүү нь одоо үхдийн бол... Хөөрхий цагаагч гүү цолмон цоохор унагаа орхиод өөд болсныг өөрөөр харуулах боломжгүй байсын байх өө. Яагаад ч юм, миний хялбарчлах дуртай, залхуу занг дууриасан юм шиг санагдаад үхтлээ инээв. Өөрийнхөө дутагдлыг хүүхдээсээ олж харах бас тийм ч таатай биш юм. Дэргэд нь шоолбол гөжүүдлээд дахиж зурахгүй байх гэж бодоод сэмхэн блогтоо оруулчихлаа яадын. Энэ нээрээ яахаараа ийм сонин сэтгэдэг хүүхэд вэ, иж нь уг нь аягүй дажгүй хүүхэн байдышд... ккк. <br /> <br /> <br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/-OOBF0-7yacw/Tl-bph3MJ6I/AAAAAAAAAd8/TS8Axefr6sI/s1600/Scan10006.JPG"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 618px; height: 299px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-OOBF0-7yacw/Tl-bph3MJ6I/AAAAAAAAAd8/TS8Axefr6sI/s400/Scan10006.JPG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5647403595512686498" border="0" /></a>Зургийн тайлбар: <br />1. Цуутын цагаагч гүү цолмон цоохор унагатайгаа үзэсгэлэнт ногоон хөндийдөө бэлчиж байгаа нь <br />2. Голын хөвөөнд байсан долоон цагаан өндөгийг мэдэхгүй гишгэчижээ /нүдлээд шарчихсан юм шиг урсдаггүй гэнээ/ <br />3. Шувуун сүрэг гүү рүү дайрч байгаа нь <br />4. Цолмон цоохор унага ганцаараа үлдэв <br />5. Цуутын цагаагч гүү нас нөгцчихсөн, унага өөд болсон газар нь ирэхэд бал бурам ургасан байв <br />6. Цоохор унага нутагтаа очоод эзэнтэй болсон нь <br /> <br /><!--[if gte mso 9]><xml> <o:officedocumentsettings> <o:relyonvml/> <o:allowpng/> </o:OfficeDocumentSettings> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml> <w:worddocument> <w:view>Normal</w:View> <w:zoom>0</w:Zoom> <w:trackmoves/> <w:trackformatting/> <w:punctuationkerning/> <w:validateagainstschemas/> <w:saveifxmlinvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:ignoremixedcontent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:alwaysshowplaceholdertext>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:donotpromoteqf/> <w:lidthemeother>EN-US</w:LidThemeOther> <w:lidthemeasian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:lidthemecomplexscript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:compatibility> <w:breakwrappedtables/> <w:snaptogridincell/> <w:wraptextwithpunct/> <w:useasianbreakrules/> <w:dontgrowautofit/> <w:splitpgbreakandparamark/> <w:enableopentypekerning/> <w:dontflipmirrorindents/> <w:overridetablestylehps/> <w:usefelayout/> </w:Compatibility> <m:mathpr> <m:mathfont val="Cambria Math"> <m:brkbin val="before"> <m:brkbinsub val="&#45;-"> <m:smallfrac val="off"> <m:dispdef/> <m:lmargin val="0"> <m:rmargin val="0"> <m:defjc val="centerGroup"> <m:wrapindent val="1440"> <m:intlim val="subSup"> <m:narylim val="undOvr"> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml> <w:latentstyles deflockedstate="false" defunhidewhenused="true" defsemihidden="true" defqformat="false" defpriority="99" latentstylecount="267"> <w:lsdexception locked="false" priority="0" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Normal"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="heading 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 7"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 8"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 9"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 7"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 8"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 9"> <w:lsdexception locked="false" priority="35" qformat="true" name="caption"> <w:lsdexception locked="false" priority="10" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Title"> <w:lsdexception locked="false" priority="1" name="Default Paragraph Font"> <w:lsdexception locked="false" priority="11" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Subtitle"> <w:lsdexception locked="false" priority="22" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Strong"> <w:lsdexception locked="false" priority="20" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Emphasis"> <w:lsdexception locked="false" priority="59" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Table Grid"> <w:lsdexception locked="false" unhidewhenused="false" name="Placeholder Text"> <w:lsdexception locked="false" priority="1" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="No Spacing"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" unhidewhenused="false" name="Revision"> <w:lsdexception locked="false" priority="34" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="List Paragraph"> <w:lsdexception locked="false" priority="29" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Quote"> <w:lsdexception locked="false" priority="30" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Intense Quote"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="19" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Subtle Emphasis"> <w:lsdexception locked="false" priority="21" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Intense Emphasis"> <w:lsdexception locked="false" priority="31" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Subtle Reference"> <w:lsdexception locked="false" priority="32" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Intense Reference"> <w:lsdexception locked="false" priority="33" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Book Title"> <w:lsdexception locked="false" priority="37" name="Bibliography"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" qformat="true" name="TOC Heading"> </w:LatentStyles> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]> <style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} </style> <![endif]-->Үлгэрийг бүрэн эхээр нь <a href="http://ulgerch.blogspot.com/2009/03/blog-post_26.html">эндээс</a> уншаарай. Эцэг эхийн сургааль ямар үнэтэй болохыг харуулсан хөөрхөн үлгэр шүү. <br /> <br />За тэгээд, нөхдөд шинэ хичээлийн жилийн мэнд хүргээд шинэ эрч хүч, шинэ урам зориг илгээе. <br /> <br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-8684437852748877601?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com22tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-65929665565239428822011-07-13T22:15:00.006+08:002011-07-14T19:03:53.410+08:00<div style="text-align: justify;"><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">Үүрийн 04.30</span><br /><span style="font-style: italic;">-Идеаа босоорой миний хүү, нар мандах нь...</span><br /><span style="font-style: italic;">-Мандвал мандана л биз дээ, надаа ямар хамаатай ийн.</span><br /><span style="font-style: italic;">-Гү чи өвсний сорон дээр хөл нүцгэн гишгэнэ, хоолойн ангинад сайн, сэрээгээрэй энээ тэрээ гээдээсэн биз дээ...Нар мандахаар шүүдэр хөөрчихнө шдээ.</span><br /><span style="font-style: italic;">-Аа бүлтэрч л байхгүй юу, хэн тэгцэн сүнс сүүдэр шиг солиорцон явжээдгийн.... яршиг та надыг үнээгээ саах болохоор л дуудчих. </span><br /><span style="font-style: italic;"></span><br /><span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">Өглөөний 05.30</span></span><br /><span style="font-style: italic;">-Идеааа, эгч нь саалиндаа гарлаа шүү...</span><br /><span style="font-style: italic;">-Нмммм... гар гар, ингэхэд та нар намайг ирэхээс өмнө яаж болжээсийн бэ...</span><br /><span style="font-style: italic;">-Чи өөрөө үнээ сааж сурмаар байна, дууд гээд байгаа биз дээ, тэрнээс чамтай чамгүй бололгүй яахуу.</span><br /><span style="font-style: italic;">-Би тэрийг сурлаа гээд сангийн аж ахуйд саальчин болох биш, лай зүгэр...</span><br /><span style="font-style: italic;"><br /><span style="font-weight: bold;">Өглөөний 8.00</span></span><br /><span style="font-style: italic;">-Хүүхээ босч цайгаа уу...</span><br /><span style="font-style: italic;">-Аан за, будаатай цай чанаа юу хэхэ, цаг хэд болцийнннн /суниангаа арай уриалгахан дуугарна/</span><br /><span style="font-style: italic;">-8 болж байна..</span><br /><span style="font-style: italic;">-Пэээ хар үүрээр тахиа шиг донгодоод та чинь ямар тамтайм бэ..</span><br /><span style="font-style: italic;"> /буцаад хөнжилдөө шургална/</span><br /><br /><span style="font-style: italic; font-weight: bold;">Өдрийн 11 цаг</span><br /><span style="font-style: italic;">-Ёоох... шөнөжин сэрвэгнээд олигтой унтсангүй, дээрээс нь та орилоод. Гэхдээ ч агаар нээрээ тасархай байна шүү.</span><br /><span style="font-style: italic;">-Өдрийн хагаст унтчихаад ид халуунаар өндийхөөр яаж амарсан болохов дээ, өглөө эрт босч байж л агаарын цэнгэг, ногооны униарыг мэдэрдэг юм даа.</span><br /><span style="font-style: italic;">-Ялгаа юу байсын, хөдөө л бол хөдөө. За би төв рүү явчаад ирье. Хүн хартай уулзана, утсаа цэнэглэнэ, нэт-д сууна, амжвал хальт блог бичнэ.. гээд бөөн ажил. Танд захих юм байна уу?</span><br /><span style="font-style: italic;">-Хэхэ өчигдөр уржигдар явахад чинь захицан болохоор авчруулах юм алгөө...</span><br /><span style="font-style: italic;"></span><br /><span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;">Оройн 18 цаг</span></span><br /><span style="font-style: italic;">-Хээээ та үнээгээ саачаа юу, надыг хүлээж байхгүй ццццц /шогширно/.</span><br /><span style="font-style: italic;">-Ишш охин минь, хөдөөний ажил чинь цаг нартай, сүү саалиа эрхтэн авч нарны голтойд боловсруулахгүй бол амжихгүй. Хотын таанууд шиг хойшлуулж болох биш ямар. </span><br /><span style="font-style: italic;">-Сүртэйшд. За та нааг маргааш өглөө үүрээр сэрээгээрэй, босч өвсний шүүдэр дээр алхчихаад үнээ саана, тэгээд наад ажлуудыг чинь умалзуулчина, юухан байх уу. </span><br /><span style="font-style: italic;">-Хэхэ, тэгээрэй л дээ. Чи маргааш төв орохгүймуу?</span><br /><span style="font-style: italic;">-Аа бас бус ажил гарвал орноо. </span><br /><span style="font-style: italic;"></span><br /><span style="font-style: italic;"></span>Энэ бол амраад очсон айлын маань эзэгтэй бидоёрын хооронд өрнөдөг өдөр тутмын ярианы нэг хэсэг. Эндээс харахад та нар намайг хэрхэн хөдөө хөхөрч гадаа гандан, гэрт орж эм болж, гадаа гарч эр... хаха энэ нээрээ тэнэг үг шүү тээ, нээх сонин чиг хандлагатай. Ер нь бол гандаж хөхөрсөн нь үнэн, гэхдээ сурсан ажил, бүтээсэн бөртийх ч гавъяагүйгээр нэгэн сарыг нэрмэлдэж өнгөрүүлээд одоо ингээд буцах болчоод дэнгийн гэрэлд дэн дун сүүмийгээд сууж байгаа харагдахым даа.<br /><br />Сар болсым гэсэндээ будаатай цай, өрөмтэй талх, хоёр усны хорз, айл хэсч даалуу эргүүлдэг ажлаа хэсэгтээ үгүйлж эзгүйрэх байхдаа. Болоогүй ээ, өчдөр орой нэрмэл фракцийнхнаа цуглуулж үдэлтийн паарий хийгээд байгаамаа, галын наадмархуу юм зохиож нтр. Амралтаараа гэртээ ай-пи-өү хийж байгаа айл айлын оюутнуудаас бүрдсэн манай фракц үдэш орой үхэр мал үргээж, шимийн архи хулгайлсан хэрэгт үе үе орооцолддогийг эс тооцвол тун чиг ажилсаг, туйлын цоглог залуус бий. Айлын хүүхдүүдийн ажлыг алдууллаа гэж ахлагч би бээр мөнчиг их загнуулж, даанчиг их зэмлүүлсэн дээ. Гэхдээ гомдох юм алгөө. Ер нь вол улстөрийн хэрүүл, улангасан буцлах хотын амьдрал, машины түгжрээ, зам засварын шороо, зарим нэг хүмүүсийн инээд, эгдүү хүргэсэн үйлдэл... гээд өдөр тутмын өөдгөө сөөргөө бүхнээс сар тайм аут авснаараа нүд чихээ амрааж, тархи зүрхээ тайвшруулсан олзтой л явна.<br /><br />Хүн ер нь хаана төрсөн, хаана амьдарч байгаа нь хамаагүй, хаана ч амьдрах бэлтгэлтэй, дасан зохицох чадвартай байвал зүгээр гэж боддын. Ямар ч нөхцөлд, аль ч орчинд амиа тээгээд явчих мэдлэг, туршлага олж авах хэрэгтэй гэсэн үг л дээ. Жишээ нь элдэв араншинтай хүмүүстэй нэг өрөөнд ажиллаж байгаагаа өөдрөгөөр харвал цаашдаа баргийн чимээ шуугиан, элдэвлэл хийрхэлийг тоолгүй төвлөрч чадах дадал сууж байна гээд бодохоор наяулаа шаагилддаг навсгар өрөөндөө хайр ч хүрэх шиг. Эрүүл агаар, үзэсгэлэнт байгаль, хэнээс ч үл хамаарах буйд ахуй, амгалан тайван хэвшлийн дэргэд өнөө маргаашийн бухимдал, өрц өвтгөж байсан шаналан зэрэг юу ч биш санагдаж, уруулын амтанд хорогдон уйлж дуулж явсныг бодохоор элэг хөшиж, эвкэрч унамаар ч болж байна.<br /><br />Аа тий, дээрх харилцан ярианд хальт дурдагдсан болоод өөр бусад хөдөөний ажлыг сурч, хийж гийгүүлсэн юм байхгүй тул хойтон зун хүртэл хойшлуулахаар шийдлээ. Найр их, наадам олон, нас ч залуу байна дөө ккк.<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-6592966556523942882?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com17tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-82005071510628759402011-06-07T13:42:00.007+08:002011-06-08T10:00:23.532+08:00<div style="text-align: justify;">Сэтгэлд хүрсэн ном, кино, жүжиг хэдэн өдрөөр бодол ээрч, хэн нэгэнтэй хуваалцахгүй л бол санаа амардаггүй хуучин зуршил сэргэж байгаа нь баярламаар ч бас лайтаймаа, мөрөөрөө амьдармаар байхад чинь кк.<br /><br />Саяын амралтын өдрүүдээр хөдөө явахдаа Хойд Солонгосын ард түмний бодит амьдралаар бичсэн “Атаархах зүйл үгүй” номыг авч явж уншлаа. Нэг хойгт оршдог нэг үндэстэн яагаад хоёр хуваагдан үүрдийн дайсан болсон, тэнд ямар тоглоомын дүрэм үйлчилснээс нэг нь өнөөдөр дэлхийд хөгжлөөрөө тэргүүлэх гүрэн болж, нөгөө нь ертөнц дахины доог тохуу, дарангуйлал, өлсгөлөнгийн сонгодог жишээ болов гэдгийг сэтгүүлзүйн орчин үеийн төрөл non-fiction буюу баримтат утга зохиолын хэлбэрээр, нэлээд өөр өнцгөөс харуулж бичсэн нь сонирхол татав.<br /><br />Зохиогч нь Барбара Дэмик гэгч америк эмэгтэй, “Лос Анжелес Таймс” сонины Бээжин, Өмнөд Солонгос дахь сэтгүүлчээр олон жил ажилласан, ер нь л Азиар занималдсан нэгэн аж. Тэр хойд Солонгост сурвалжлага хийх санаатай хэд хэд очсон ч үзэл сурталжсан нийгэмд үүн шиг гонжийн жоо голионы баас байдаггүйг мэдэрчээ. Үзүүлэнгийн хот Пхеньяан нь бодит байдлаас хол тасархай хуурамч дүр төрхийг бүрдүүлсэн байдаг бол хил боомт орчмын жуулчдад нээлттэй хэдэн суурин тусгайлан боловсруулан хатуу хөтөлбөр тулгадаг болохоор үнэний учиг олж атгах нь элснээс зүү эрэхээс ч хэцүү аж.<br /><br />Тиймээс зохиогч хойд Солонгосоос Хятад, Япон, Өмнөд Солонгос рүү дүрвэсэн янз бүрийн насны хүмүүстэй уулзаж, 1945 онд Солонгос үндэстэн хоёр хуваагдсанаас эхлээд Кем Ир Сений цогцлоохыг оролдсон социализм эдийн засгийг нь хэрхэн унагасан, тэр нь ард иргэдийн амьдралд яаж нөлөөлсөн талаар яриулан, тэдний яриаг байж болох бүх гарцаар баталгаажуулж, “хориотой бүс”-д хөл тавьсан хөндлөнгийн хүмүүстэй холбоо тогтоох, баримт цуглуулахад сүүлийн хэдэн жилийг зориулсан байна. Энэхүү ном нь дүрвэгсэдтэй хийсэн түүний долоон жилийн ярилцлагынх нь үр дүн бөгөөд мэдээж энд хэтрүүлсэн, гуйвуулсан, зарим талаар хувь хүний үзэл бодол шингэснийг үгүйсгэх аргагүй. Тэгээд ч хойд Солонгос одоо хүртэл гадаад ертөнцөөс таслагдсан чигтээ байгаа болохоор тэнд чухам юу болдогийг хэнбугай ч дотор нь амьдардаг ард түмнээс давж мэдэх боломжгүй билээ.<br /><br />Пхеньяанд одоо 108 давхар зочид буудал сүндэрлэж, орчин үеийн жишигт нийцсэн үйлдвэр үйлчилгээний газар ажиллах авч иргэд нь ядуу, эдийн засаг нь уналттай, нэг хүнд оногдох ДНБ-ий хэмжээ үлэмж доогуур, цэрэг, армийн зардал улсын төсвийн ихэнхийг нь залгисан хэвээр байгаа. Дотроо болж буй муу муухайгаа өнгөлөн далдалж нэлээд гүрийсэн ч хоёр сая хүн өлсгөлөнгөөр үхсэний дараа удирдагчид нь уналтад орсноо арга буюу зарласнаар имперлист дайсан гэж үздэг АНУ болон Өмнөдүүдээс тусламж авч эхэлсэн юм. Сүүлийн хэдэн жил цөмийн зэвсэг үл дэлгэрүүлэх гэрээнд нэгдэнэ гэсэн болзолтойгоор тусламжийн хүнсээр гол зогоон тэсч байгаа ч тэдгээр нь жинхэнэ очих ёстой газраа очдоггүй, өдөр нь айлуудад гурил будаа биечлэн тараадаг хэрнээ үдэш нь хаашаа ч юм зөөж хураадагийг энд өгүүлнэ.<br /><br />Нийслэлд нь хайрт удирдагч Ким Ир Сен, түүний хүү Кем Чин Ирийн тэнгэр баганадсан хэдэн арван сүрлэг хөшөөнд өдөр бүр цэцэг өргөж, хайрлан ширтэж байгаа залуус хаа сайгүй таардаг ч сайн ажигласан хүнд тэдний харц ямар ч баяр баясалгүй харагддаг аж. Цэргийн дүрэмт хувцастнууд хөшөөнд мөргөхөөр тонгойход арьсан гутлынх нь дотроос нүцгэн шагай нь гялсхийдэг гэжуга. Оймс ямар нүдэнд харагдах биш, эх орны хамаг үйлдвэрүүд зогсчихоод байхад далд хувцас хунар ч яамай. Өлмүүн зэлмүүн амьдралын эрхээр жингээ алдаж турж эцсэн бол нийслэлд амьдрах эрхээ хасуулж хөдөө хөөгдөнө, НҮБ-ынхан болон гадныханд тусгайлан бэлдсэн эрүүл чийрэг хүүхдүүдийг л харуулна, ерээд оны эхээр бидний хэсэгхэн мэдэрсэн цахилгааны хязгаарлалт, картын бараа, хүнсний талон зэрэг нь энд ижил дасал болоод удсан амьдрал.<br /><br />Хувийн өмч битгий хэл хувь хүний нууц гэж байхгүй энэ газар өөрөөсөө өөр хэнд ч итгэх аргагүй, бүгд нэг нэгнээ тагнаж чагнаж, мэдээлж байх үүрэгтэй. Хувь хүний төдийгүй үндэстэн угсаатны эрх ашгийг уландаа гишгэсэн нийгмийн харгис тогтолцоо хүний сэтгэх хийгээд эрх чөлөөг эрхэмлэн дээдлэх үзэл бодлыг арчин, хүлцэнгүй, муу санаатай, бас өөрсдийнхөө төлөө тэмцэх хүсэл эрмэлзэлгүй болгосныг харуулсан хирдхийм хурц жишээнүүдтэй хуудас болгонд таарах болно.<br /><br />Гэрэлгүйн улмаас харанхуйд дотноссон хосууд, насаараа намын гишүүн болохын төлөө үхэн хатан зүтгэж байгаад өөрийгөө хятадын нохойноос дорд амьдарч байгаагаа тохиолдлоор мэдсэн эмч, “эх оронд ийм их эсгий гутал үйлдвэрлээд байгаа юм бол яагаад миний хүүхдүүд хөл нүцгэн байна” хэмээн гэртээ хэлснийхээ төлөө хөршөөрөө матуулж насаараа шоронд хоригдсон эр гээд номын баатар бүрийн амьдрал үзэл сурталд гинжлэгдсэн бүхэл бүтэн үндэстний эмгэнэлт түүхийг өгүүлжээ.<br /><br />Үүрийн таван жингээр бүрээн дуунаар босч гимнастик хийхээс эхлээд социалист субботник, Хөдөлмөрийн намын сонсгол гээд хүмүүсийг амсхийх, амьдралаа эргэцүүлэх, тэмцэх завдал өгөхгүй байхыг эрмэлзэнэ. Хөдөлмөрийн намын гишүүн, өндөр албан тушаалтай хэсэг бүлгээс бусад нь дотооддоо үйлдвэрлэсэн цөөн нэр төрлийн хувцасаар л гангарах эрхтэй. Хамгийн ноцтой нь тэднийг төрсөн цагаас нь эхлэн тархийг нь угааж, бусад орнуудаас жаргалтай амьдарч байгаа, ямар ч <span style="font-weight: bold;">атаархах зүйл үгүй</span> гэж итгүүлнэ. Нэгдүгээр ангийн математикийн өгүүлбэртэй бодлогод “Найман хөвгүүн, есөн охин Ким Ир Сенийг магтсан сүлд дуулал дуулж байна. Нийт хэчнээн хүүхэд байна вэ” гэх буюу “Японы түрэмгийлэгчдийн эсрэг хийсэн дайны үеэр нэгэн охин эх оронч цэргүүдэд мэдээ дамжуулахаар явж байхдаа захидлаа таван алим хийсэн сагсанд нуун явжээ. Гэтэл цэрэг замд нь зогсоож, хоёр алимыг нь булаан авав. Тэгвэл сагсанд нь хэдэн алим үлдэх вэ?” гэх мэт.<br /><br />Байдал өнөөдөр ч хэвээрээ байгааг тэнд гурван сараас дээш амьдарч үзсэн хүмүүс хэлдэг. Хоёр жилийн өмнө оюутан солилцоогоор Монголд ирсэн хоёр залуу л гэхэд хаа ч явсан салдаггүй, бие биеэ үргэлж тандаж чагнаж байдгийг мэдэх юм байна. 1990-ээд оноос эхлэн Хойд Солонгосын Өмнөдтэйгээ харилцах харилцаа улам хурцдах болсон. Байсгээд л гал нээж, хөлөг онгоц дэлбэлж, ижил цустай боловч өөр тархитай хоёр үндэстний зөрчилд дэлхийн халуун цэгүүдийн нэг болох 38-р өргөрөг үе үе буцалсаар байгаа. Тэнд зэвсэг техник, соёл хөгжил, үзэл суртал, эдийн засгийн гээд бүх талаар дайн өрнөж буй.<br /><br />Ким Ир Сений ач, одоогийн удирдагч Ким Жон Илээс ч ихийг хүлээх хэрэггүй, учир нь тэр өвөөгийнхөө адилаар зөвхөн өөрийн хүчинд тулгуурлах "Жүчэ" үзэл суртлыг баримталдаг нэгэн. “Хойд Солонгосчуудад итгэл найдвар бараг үлдээгүй. Нэг үеийг бодвол тэд тотилитор дэглэмээс хэзээ нэгэн цагт салах хэрэгтэйг мэддэг болсон ч юу ч хийж чадахгүй. Чаддаг ганцхан зүйл нь зүгээр л суух. Ингэхдээ зөвхөн тэд л чадах хэв маягаар, хөлөө нугалан цээжиндээ авч өлмийн гүдгэр дээрээ тэнцвэрийн цэгийг нь тааруулан хэдэн цагаар сууж чаддаг. Хийх ажилгүй, суух сандалгүйдээ ингэж сууж сурснаас гадна ямар нэг юм өөрчлөгдөхийг хүлээсэн байдалтай байдаг” хэмээн зохиогч номоо дуусгажээ. Унших тусам Монголд төрсөндөө, монгол хүн болсондоо баярлах сэтгэл төрж байсныг хэлэх хэрэгтэй.<br /><br />Мунхагийн алдаа ухаантны туршлага болдог. Монголчууд ч ялгаагүй их гүрнүүдийн эрх ашиг, үзэл суртлын золиос болчих гээд байдаг тал бий, болж ч явсан. Буруу бодлого, явцуу эрх ашиг, ядуу сэтгэлгээний балаг баялагтай, малтай улсыг ч тойрохгүй гэдгийг харуулах жишээ олныг дурдаж болно. Бид талхны амтат хачир болоод хэн нэгний ходоод руу орчихгүйн тулд тархи, сэтгэхүйгээ эрүүл байлгахсан.<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-8200507151062875940?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-70986367857599520472011-06-02T10:22:00.004+08:002011-06-02T10:35:51.644+08:00Санаандгүй алдаж хагалсан өндөг газрын хөрсөн дээр яах ийхийн зуургүй шажигнан шарагдаж, өнгөн талаасаа хорхой хүргэм шаргалтана. Хазаад идчихмээр байвч бохир хөрсний хөгц амтагдаж, нүүрсхүчлийн гашуун угаар үнэртэнэ. Бас хүлэмжийн хий хормын зуурт хоолыг хор болгож амжжээ.<br /><div style="text-align: justify;"><br />Ийм л орчинг хүн төрөлхтөн өөрөө бий болгосон. Технологийн <a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-p4EO2S32GHA/Teb1LuBBESI/AAAAAAAAAdg/KEglVBEfLq0/s1600/images.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 176px; height: 128px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-p4EO2S32GHA/Teb1LuBBESI/AAAAAAAAAdg/KEglVBEfLq0/s400/images.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5613443567243563298" border="0" /></a>ололт, эрчим хүчний шинэ шинэ эх үүсвэр, ашиг орлого хүүлэх агуу баялгийн төлөөх шунал, байгалийн баялгийг гартаа хийхийн тулд үхэлдэн тэмцэлдсэний “ач тус” эх дэлхийг хайруулын таваг болгожээ. Өдрөөс өдөрт өсөн нэмэгдэж буй ахуйн хэрэгцээ, өөрөө өөрсдөдөө бүрдүүлсэн өндөр хэрэглээндээ боомилогдсон бид нэг л өдөр улайссан ширэм дээр унасан өндөг шиг шарагдах болно.<br /><br />Энэ бүхний шалтгаан нь мэдээж эдийн засгийн “дайн”. Баялаг бүтээж, бусдыг эрхшээлдээ оруулах гэсэн их гүрнүүдийн санаархал дэлхий ертөнцийг улам бүр хайлуулж, хавтгайруулж, давчдуулж байна. Агаар муутай газрын хүүхэд хавчиг цээжтэй төрдөг шиг хэт халсан дэлхийн гадаргын хүн амьдарчихмаар хэсэг улам бүр хумигдан, нэг бол элсэн цөлөөр хучигдаж, үгүй бол хэдэн мянган жил хөдөлгөөнгүй байсан мөсөн уулын гэнэтийн хайлалтад “живэх” дээрээ тулав. Нэг л өдөр дэлхий ээж гэрлээ унтраачихвал халуун, хайлмал, хавчигдмал дэлхий маань “харанхуй” гэсэн шинэ тодотголоор баяжина.<br /><br />Бид яаж яваад ийм болчихвоо, үүнд хэн хамгийн их буруутай вэ? Нэн түрүүнд хамгийн хүчирхэг эдийн засагтай, хамгийн их нефтийн хэрэглээтэй, хамгийн өндөр барилгуудтай, хамгийн олон тарган хүнтэй гүрэн санаанд чинь зурсхийж байгаа биз? Зөвхөн гаднаас нь хараад буруутныг тогтоож болдог бол үүн шиг амархан зүйл алга. Гэвч цаад учир шалтгааныг ухаад үзвэл дан ганц Америк биш, ерөөсөө л хомосапенс гэж амьтны сэтгэлгээний гажуудал, “нэг нүдтэй” сэтгэхүйд учир байгаа болов уу. Хурдтай гүйж эхэлсэн хүн гэнэт зогсож чаддаггүй шиг нэгэнт эрчээ авсан үйлдвэрлэл, амаа ангайн өгөөшөө хүлээх аварга загас шиг асар том зах зээл, түүнээс хэдэн мянган их наядаар унах ашиг орлогоос гэнэт татгалзах нэгэн бий билүү?<br /><br />2008 оны дэлхийн санхүүгийн хямралыг эргэн санъя. Энэ хатгалгаанаас үлдсэн сэв одоо ч цээжнээс арилаагүй, амьсгалах тоолонд хэржигнэж байхад санаж ядах ч юу байхав. “2008 онд эхэлсэн их хямрал эмээгийн чинь үед байсан энгийн нэг хямрал биш юм. Энэ бол жаахан хүч зарцуулж, багавтар эрсдэл туулж, бяцхан зохицуулалт хийгээд л өмнөх үедээ очиж болох эдийн засгийн уналт биш байсан юм. Үгүй ээ, энэ Их хямрал бол хамаагүй чухал эд. Энэ бол даарснаас ч юм уу үүсдэг жирийн нэг хатгалгаа биш, энэ бол зүрхний шигдээс байсныг бидэнд сануулсан дохио байсан юм” хэмээн “Нью-Йорк Таймс” сонины эдийн засгийн тоймч Т.Фрийдман бичжээ.<br /><br />Гэхдээ аз болоход энэ зүрхний шигдээс нь үхлийн цохилт биш байсан аж. Моргежийн зээлээс үүдэлтэй энэ хямрал АНУ-д зах зээл гэж ер нь байна уу, банк байна уу, жижиглэн худалдаачид байна уу, гол мөрөн байна уу, ой мод байна уу, цаашлаад гариг ертөнц байна уу, алинд нь ч бид эрүүл бусаар хөгжиж байгааг сануулах гэсэндээ дэлдсэн харанга байжээ. Их хямрал бол байгаль эх болоод зах зээл хоёр нийлээд дэлхийн эдийн засгийг тодорхойлогчид болох АНУ, Хятад зэрэгт “Одоо болноо, цаашид энэ хэвээр үргэлжлүүлж болохгүй. Хангалттай л бол хангалттай” хэмээн өвдөж байгаагаа илэрхийлсэн зовиуртай ёололт байжээ.<br /><br />“Үнэн хэрэгтээ бидний баялаг бүтээж байсан арга маань санхүүгийн ертөнц болоод байгаль дэлхийд хэтэрхий хортой байсан учир 2008 оны есдүгээр сард зах зээлийн болоод экологийн системийн үндсэн суурийг ганхуулж эхэлсэн юм. Хэдийгээр өнгөн талдаа эдгээр нь холбоогүй юм шиг харагдаж байвч эдийн засаг болоод байгаль эхэд тогтворгүй байдал үүссэн нь нэг л ижил учир шалтгаантай. Энэ л шалтгаанаас болоод цагаан баавгай, хулсны баавгай устах болсон. Энэ л шалтгаанаас Ситибанк, Исландын банк дампуурч, Өмнөд туйлын мөсөн эрэг бүгд зэрэг хайлах болжээ. Бодлогогүй алхмууд бүгдийг нь адилхан нэрвэж орхив. Хувь хүний болоод байгууллагын өргөн хэмжээнд хариуцлага алдсан үйлдэл нь санхүүгийн ертөнц, байгаль дэлхийд адилхан хор нөлөө үзүүлсэн талаар би яриад байна. Үүний дээр хувь хүмүүс, банкууд, хөрөнгө оруулалтын фирмүүд эрсдлийг санаатайгаар дутуу тооцох эсвэл нуух, олон нийтэд юу болоод байгааг мэдэгдэлгүйгээр ашгаа хувийн болгож алдагдлаа нийтийн болгох зэрэгт хүргэсэн худал тайлан гаргасан үйлдэл мөн оршино” хэмээсэн Фрийдманы дүгнэлт Танд нэгийг бодогдуулах буй за.<br /><br />Энэ бол зүгээр нэг баялгийн төлөөх улайрал биш хүмүүсийн, байгууллагын, улс гүрнүүдийн өөрсдийнх нь ухвар мөчид үйлдэл, хариуцлагыг хөндсөн ноцтой дүгнэлт юм. Гэхдээ оношлогддоггүй өвчин, олддоггүй гарц гэж үгүй. Хүн төрөлхтөн манай гаригийг халуун, хавтгай, хавчигдмал болгож буй эрчим хүч болоод хүрээлэн байгаа орчны асуудлыг шийдэж чадах технологи, бодлого шийдэл боловсруулж чадаж гэмээ нь хуучны сайн сайхан бүхнээ буцаан авах боломж бий. Гэвч энэ бүхнийг даруй хийхэд хүргэх хүн төрөлтхний үнэт зүйл болсон эв санааны нэгдэл, эрмэлзэл хаана явна вэ?<br /><br />Цаг хугацаа алдах тусам дэлхийн суган дахь халууны термометрийн заалт өгсөж, өндөр халуурч буй хүний адилаар дархлаагаа алдан дагжин чичэрсээр байна. Дараагийн 15 жилийн дотор дэлхийн хүн ам дахиад нэг тэрбумаар нэмэгдэж, тэдгээрийн олонхи нь Америктай адил хэрэглэгч, үйлдвэрлэгч болно. Цахилгаан бараа, эрчим хүчний хэрэгцээ энэ хэрээр нэмэгдэж, хог хаягдал тэр чинээгээр овоорно. Энэ их тоон “хүчирхийллийн” өмнө эх дэлхий маань сөхөрч, элгээ эвхэх аюул нэгэнт нүүрлэжээ. Америк хүн шиг, барууны орны иргэн шиг амьдрахыг хүсч байгаа хэнийг ч буруутгах аргагүй юм. Технологи хөгжөөгүй зарим газар хүмүүс зэс гаргаж авах гэж гэрийнхээ гадаа нууцаар цахилгааны утас шатааж, алтыг нь салгахын тулд компьютерийн эх хавтанг чанасаар байх болно. Хоёрхон сая хүнтэй Монголд хүртэл мөнгөн усаар алттай шороо угааж, даарахын эрхэнд дугуйны гадар шатааж амь зогоодог нийгмийн бүхэл бүтэн үе давхарга бий.<br /><br />Гэтэл ертөнцийн нөгөө бөөрөнд хөрсөндөө газрын тостой төрснийхөө төлөө юу ч хийхгүй жаргаж, амьд шонхороор зугаа гарган амьдрах бүтэн үндэстэн ч бас буй. Тэд экологийн тэнцвэр алдагдахад санаа зовох шаардлагагүй. Учир нь нефтийн шавхагдашгүй ундарга нь хүн төрөлхтнийг эрхшээлдээ байлгах шидэт дохиур юм. Тэнд эмэгтэйчүүдийн эрх зөрчигдөж, шашны ялгавар хүчээ авч байхад “хүний эрх, эрх чөлөө, шударга, тэгш нийгэм” гэж орилдог АНУ аргагүйн эрхэнд хэлээ хазаад өнгөрч байгаа. Тэгвэл цаг уурын өөрчлөлтийн нөлөөнөөс үүдэн улам дулаарч буй дэлхий дээр хэн хамгийн их хохирч байна вэ? Хэрэглээндээ чирэгдсэн баян Америк, баялагтаа бялуурсан тансаг Араб өөрсдөө лайгаа үүрч, үйлээ эдэлдэг бол ч бас яахав.<br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/-WG5nVg5lLKs/Teb2QPejmCI/AAAAAAAAAdo/QdQfcy0wX-w/s1600/farcek-delh.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 206px; height: 248px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-WG5nVg5lLKs/Teb2QPejmCI/AAAAAAAAAdo/QdQfcy0wX-w/s400/farcek-delh.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5613444744456935458" border="0" /></a><br />Цахилгааны эх үүсвэрт холбогдоогүй, автомашин хэрэглэдэггүй, цахилгаан станц байхгүй, нүүрсхүчлийн хий ялгаруулах хэмжээний томоохон үйлдвэргүй дэлхийн хамгийн ядуу хэсэг буюу цаг уурын өөрчлөлтөд хамгийн бага хувь нэмэр оруулж буй бүлэг илүү хохирч байгаа юм. Тэдний амин зуулга нь мод, үр жимс, газар, хөрс тул амьжиргаа нь байгалийн доройтлоос шууд хамаарч байдаг. Энэ бүхнийг зохицуулъя гэхээр эрчим хүчгүйгээр нэг ч алхах хэцүү. Шударга бус гэмээр иймэрхүү уялдаа холбооны хор нөлөөг залруулах “хэргийн эзэд” нь гэтэл юу хийж байна?<br /><br />Байгаль орчны доройтол нь шинэ сэдэв биш хэдий ч өмнө нь эдийн засгийн хөгжлийн уршиг талаас нь төдийлөн авч хэлэлцдэггүй байсны гор сүүлийн зуунд илүү хүчтэй мэдрэгдэх болов. “Ногоон” хувьсгал нь хүмүүсийн амны уншлага болж, тэр хэрээр “эко од” болохыг хүсэгчдийн эгнээ хүрээгээ тэлжээ. Зүй нь энэ асуудалд илүү бодитой хандах ёстой бөгөөд хэдий чинээ олны анхаарлыг татаж, талархлыг хүлээнэ төдий чинээ “ногоон биш” байдаг нь ч нотлогджээ. Массын сэтгэлийг хөдөлгөхдөө биш аль болох хэмнэлт, хязгаарлалтад чиглэсэн, зарим талаар технологийн хувьд ухарсан “уйтгартай” бодлого л дэлхий ээжид тусалж чадахаар болсон аж.<br /><br />“Харалган итгэл горьдлого тасрахтай адил аюултай” хэмээн Жорж Монбиот “Халцгай: Дэлхийн шаталтыг хэрхэн зогсоох билээ” номондоо бичсэн байдаг. Чухамдаа ирээдүй хойч гэж алсыг хардаггүй юм гэхэд өнөөдөр амьдарч буй өөрсдөдөө жаахан ч гэсэн чөлөөтэй амьсгалах агаар, алхах талбай үлдээхийн тулд дан ганц геополитикийн бодлогоор далайлгах нь хүчин мөхөсдөх болсон байна. Энэ мэт асуудлыг хөндөж, гарах гарцыг тодорхойлсон нэгэн бүтээлийг монгол залуус саяхан орчуулжээ.<br /><br />Дэлхийн уур амьсгалыг хүн өөрчилж байгаа ч уур амьсгал ч хүний бие организмийг өөрчилж байгаа нь гашуун үнэн. Цэвэр агаар, цэнгэг усаа алдаж буй хүн төрөлхтөн оюун ухаантайгаа байгаа дээрээ юу хийх ёстойг, ер нь бидэнд яагаад ногоон хувьсгал хэрэгтэй байгаагийн хариултыг та Т.Фрийдманы “Халуун, хавтгай, хавчигдмал дэлхий” номоос олоорой.<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-7098636785759952047?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-69196762166544324332011-05-19T23:09:00.004+08:002011-05-20T09:44:24.598+08:00<div style="text-align: justify;">Эд эс бүрийг минь тэжээж тэтгэж байдаг эрх мэдэл, үүрэг хариуцлага бүхий чухал хоёр эрхтэн яван явсаар нэгэн биед багтаж шингэхгүй дээрээ тулах нь.<br /><br />Таарч тохирохоо больсон тархи зүрх хоёрын зөрчилд энэ бие ядарч, эцэж цуцан сульдана. Зүрх зоргоороо аашилж, судасны лугшилтаас зөрж цохилно. Аль л болохгүй бүтэхгүй рүү тэмүүлж амар заяа үл үзүүлнэ. Хорих тусам булгилж ховдолоосоо хальж дэлсэнэ. Тархи түүнийг тогтоон барих гэж тамаа цайж, тамир нь барагдаад ирэхээрээ "ухамсар"-аас тусламж хүснэ. Хариуд нь зүрх зогсохоороо айлган, хэнхдэгээ цохихдоо хэм алдана.<br /><br />Өрөвдөн нигүүлсэж, ойлгон хайрлах сэтгэлийг үзэн ядалт, өшөө хорсол болгочихгүйн тулд зүрх байдгаараа тэлчилнэ. Өрөөлийн өнгөрсөн үйлдэлд биш өнөөгийн хандлагад эгдүүцнэ. Тархи түүнийг тайвшруулж, "одоо болноо, орхи" гэж мянгантаа үглэвч нэмэргүй. Зүггүйтэж яваад олсон шархандаа зүрх хөндүүрхэн эмзэглэсээр. Тархи тамтагаа барж, зүрхийг зөнд нь хаях гэж үзнэ. Гэвч ганцаардаж өнчрөхдөө гарцаагүй санаа тавих буюу заримдаа зэмлэн буруушаана.<br /><br />Дурын нэгнийг дургиулж, давах босго, савах хаалгагүй явсаны чинь гор хэмээн тархи хааяа хатуурхана. Уураг тархи чи тийм л ухаантай юм бол урьдчилж сануулж, унахаас аврах чинь яалаа хэмээн зүрх зөрүүлээд ам асууна. Тэгээд л зодоон эхэлнэ, тэдний тэмцэлдээнд тэсэхийн аргагүй шархиран өвдсөндөө эзэн ялархаж, чаддагаараа гоморхлын нулимс мэтгэнэ. Зангиран бөмбөрөх нулимсыг завсаргүй нэрж залхсандаа нүд бас эгдүүцэн бухимдана.<br /><br />Огло харайн хэлбэлзэх зүрхний хэмнэлийг гүйцэж чадахгүй болохоор тархи шаралхаж, яах учраа олж ядан янгинан өвдөнө. Ёс суртахуун, хэм хэмжээ ярин номчирхох тархинд өширхөж зүрх зогсоо зайгүй үсчинэ. Зөрүүдхэн энэ бие зүрх тархи хоёрынхоо алийг нь дагахаа мэдэхгүй, салаа зам дээр санаашран зогсоно. Зүрхээ дагаж зөндөө тэнэг үйлдэл хийсэн одоо болъё, тархиа дагаж там шиг мэдрэмжийг дотроо ганцаар оршуулсан, одоо болно. Тархи зүрхний зодооныг таслах цаг болжээ. Чухам яаж...<br /><br />Зүгээр л чөлөөл. Уучлаад уужир. Яг л орсон бороо татардаг шиг, хурсан үүл сарнидаг шиг уйт бодол, улигт шаналлыг үлдэн хөөгөөд өөрийгөө амирлангуй хайраар шагна. Өрөөлийг орон зайд нь үлдээ. Зүрхнээсээ “адреналины гуниг”-ийг авч хаяад, тархинаасаа амттай дурсамжийг нэгбүрчлэн арч. Тэгээд сэтгэлээ алгуурхан чагна. Солгой хэмнэл үл сонсогдож, сондгой зураас эс үзэгдэнэ. Зодоон дуусч байна.<br /><br />Ангид. Алсад. Амар. Тэнгэрийн агуу нь бүүдийгээд цэлмэдэгт, оршихуйн агуу нь огшоод замхардагт буй...<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-6919676216654432433?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com15tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-36044770313244405572011-04-19T11:48:00.005+08:002011-04-19T12:16:50.505+08:00<div style="text-align: justify;">Ажлаа хийж яваад л асуудалд орчихсон сэтгүүлч бүсгүйг өрөвдөв. Анхнаасаа ингэхээ мэдсэн бол эрхэм гишүүнээс ярилцлага авахгүй л байсан байх. Ажлыг нь сурталчилж, үзэл бодол, байр суурийг нь олон түмэнд хүргэе гэсэн биш хандах хүн, хамгаалах газаргүй болж хамраараа газар хатгажээ. Нэмж хачирлаж, зохиож гувуйлсан бол бас яахав, гэтэл харин ч хасч танаж, найруулж додомсоныхоо төлөө шүү. Бэлээхэн хальс бичлэг нь байсаар байтал баримт гэж үзэхгүй байгаа нь сонин.<br /><br />Өдрөөс өдөрт өргөжиж тэлэхийн хэрээр буруу бусармаг юм үүрлэж, мэргэжлийн ёс зүй, үнэ цэнээ гээж яваа салбар бол яах аргагүй хэвлэл мэдээлэл. Гэхдээ хэсэг бүлгийн увайгүй үйлдлээс болж нийтээр нь хавтгайруулан гутаах хаашаа юм. Ямар ч байсан гал тогоонд нь харьяалагддаг хүний хувьд, Монголын сэтгүүлзүй шилжилтийн энэ үеэ давчихвал цэгцэрч, эв зүйдээ орно итгэж л явдаг юм.<br /><br />Сэтгүүлч мэргэжлийн алдаа гаргах тохиолдол зөндөө бий. Цаг хугацаанд хавчигдана, бусдын үзэмж, чөлөө завыг царайлчилна, бүгдийг мэдэгч биш болохоор мэдлэг, ур чадвар дутна. Ялангуяа манайх шиг процедурын хуульгүй, яг юуг алдаа гэж үзэх нь тодорхойгүй оронд эрүүгийн хуулиараа далайлгаад сэтгүүлчийг шоронд илгээх тун амархан. Ингэснээрээ бусдынх нь зүрхийг үхүүлж, нэг бол худалдагдах, үгүй бол жийгдэхээс аргагүй байдалд хүргэнэ. Өнөөдүүл нь ч яаж зүгээр байхав, баахан баримт цуглуулж шантааж хийнэ. Ийм л бохир эргүүлгэнээс мөддөө гарах янзгүй, хамгийн гол нь золиосонд нь жирийн сэтгүүлч явчих гээд байхын.<br /><br />“Бизнес хийхийн тулд тэртэй тэргүй улс төрийнхөнд авлига өгдөг. Авлига өгч байсан хүмүүстэйгээ одоо УИХ-д зэрэгцээд л сууж байна” гэж ярьсан Ш.Сайхансамбуу гишүүнээс “Та тэр хүмүүсээ нэрлэ гэвэл нэрлэж чадах уу” гэж асуух нь зүйн хэрэг биз дээ. Нөгөөх нь ч ам бардам “Чадалгүй яадаг юм гэж”... Ингээд л маргаашийнх нь нэг өдөр тутмын сонин дээр ярилцлага дурайж, хууль хяналтынхны анхаарлыг татав. Хуулиараа авлига өгсөн авсан аль аль нь бурууддаг бөгөөд авлига авсан хүнийг мэдэж байгаа бол мэдээлэх үүрэгтэй. АТГ-ыг одоо л ажлаа хийгээсэй гэсэн хүлээлт ч бий болов.<br /><br />“Урт хэл хүзүү орооно” гэгчээр мань гишүүн байдал бишдэнгүүт “УИХ-ын гишүүн хэлсэн ярьсандаа хариуцлага хүлээхгүй” гэсэн дархан заалтаар бамбай хийх гэж оролдов. Харамсалтай нь тэнд “чуулганы танхимд” гээд заачихаж. Ингээд хэдий халдашгүй эрх эдэлж байгаа ч бусад хууль тогтоомж адил үйлчлэх ёстой нь тодорхой болов. Дараа нь “Угаасаа л Оюутолгойн гэрээг алдаатай хийсэн С.Баярцогт, Л.Гансүх, Д.Зоригт гурвыг нийтээрээ авлигач гээд байгаа биз дээ. Би тэрийг л хэлсэн” гэж мэлзэж үзээд ч нэмэр болсонгүй.<br /><br />Болохоо байхаар нь сонины эрхлэгчтэй уулзжээ. Тэгээд л ханцуйн дотор найраа хийж, сэтгүүлчийг гөрдсөн болохоор тохиролцож... Редакц маань намайг хамгаална гэж бодож явсан сэтгүүлчид том цохилт болох нь мэдээж. Эрхлэгч, хуулийн зөвлөх /урьд нь огт үзэгдэж харагдаагүй нэгэн гэжуга/ хоёр нь дуудаад “За чи ярицлагынхаа сүүл хэсгийг нь зохиосон гэж мэдүүл. Манай хамтарч ажилладаг гишүүн учир бид хамаагүй юм ярьж болохгүй байна. Хальс байгаа гээд бардам байх шиг байна, наадах чинь цагаа тулахаар баримт болохгүй. Ер нь ч тэгээд бидэнд өгчих...” гэсэн аж.<br /><br />Ёстой дээшээ тэнгэр хол, доошоо газар хатуу болсон сэтгүүлч ажлаасаа гаръя гэтэл асуудлаа цэгцэлчээд яв гэх. Асуудал нь цэгцрэх байтугай улам ноцтой болж, АТГ байцаалтад үе үе дуудна. Утас нь амрахгүй хангинаж, таних танихгүй хүмүүс элдвийн юм хэлэх болов. Ингээд л арга буюу хэд хоног хөдөө явж бүгэх хэрэг гарчээ. Цалин хөлс, замын зардал ч бүр дүүрч.<br /><br />Энэ зуур хамт их сургууль төгссөн хэдэн сэтгүүлч найздаа учир байдлаа хэлж, өнөөдүүл нь “Нэгэнт материалыг нийтэлсэн бол редакц хариуцлага хүлээх” олон улсын сэтгүүлзүйн хэм хэмжээг сануулсан нийтлэл, мэдээ бичицгээж, чадах нь тэр болохоор. Бас “Сэтгүүлчийн эрх ашгийг хамгаална” гэсэн сүржин уриа хийсгэдэг МСНЭ, Сонины холбоо гэх мэтэд хандахыг зөвлөж. Нэмэр байсангүй. Урт хэлтэй гишүүний гар бас урт болтой.<br /><br />Харин “Глоб интернэйшл” ТББ хуулийн зөвлөгөө өгч хамгаалтандаа авчээ. Хальсыг нь дижитал руу буулгаж, хэд хэдэн хувь дискэнд хуулж баталгаажуулсан гэнэ. Тэгээд ямар ч тохиолдолд үнэнээ мэдүүл гээд өмгөөлөгч гаргаж өгч. Одоогоор байдал иймэрхүү байгааг танил бүсгүй өөрөө ярьсан юм.<br /><br />Хүн сэтгэлийн хөөрлөөр юм ярьсан байж болно. Гэхдээ хэлсэн үгэндээ эзэн болох л хэрэгтэй. Ялангуяа төрийн түшээ хүн. Парламентад суугаад хууль тогтоох нь наймаа хийгээд нарантуулыг удирдахаас арай л өөр гэдгийг “муухай” Самбуу гуай эрхбиш энэ гурван жилд ойлгосон л баймаар. Сонин телевизээр гарч, олны анхаарлыг татаж л байвал юу ч гэсэн яахав гэж асуудалд ханддаг гишүүд олширсон. Их хурлаа “их тайз” болгосон ийм удирдагчидтай цааш явна гэхээр ирээдүй нэг л итгэлгүй санагдаад байхын.<br /><br />Нөгөөтэйгүүр, авсан өгснөө хэлээд тавьчий гэхээр мань гишүүн бөөн дарамт шахалтанд орох гээд байсан байх. Түүнээс биш авлигаас болж Монгол Улс хөгжихгүй байгаа гэж ярьсан уг агуулга нь бол зөв шүү дээ. Энэ үйл явдал нь хэдэн жилийн өмнө АПУ-гийн хувьчлал ид болж бужигнаж байх үеэр Ерөнхий сайд байсан Н.Энхбаяр “Зууны мэдээ” сонины сэтгүүлчид ярилцлага өгөхдөө “Миний өрөөнд 500 сая төгрөгийн авлига өгөхөөр хүмүүс орж ирсэн. Би хөөгөөд л гаргасан” гэж мэдэгдээд, дараа нь сэтгүүлч гуйвуулсан болж өнгөрөөсөнтэй адил замаар замхрах гээд байх шиг.<br /><br />Хамгийн гол нь мөрөөрөө ажиллаж явсан ажилтнаа мөнгөний сургаар золионд чихдэг редакц... Арай ч дээ. “Арван ембүү хараад алгаа тосдог аав уу даа, Хорин ембүү хараад хормойгоо тосдог ээж үү дээ” гэдэг дууг л зориулъя даа, өөр хэлэх үг алга. Ингээд бодохоор сэтгүүлчээс сэжигтэн, ярилцагчаас ялтан болж хувирах дэнс нэг л алхмын наана цаана байх.<br /><br />Энэ бол өнөөдрийн “бохир” гэж тодотгогдсон сэтгүүлзүйн нэгхэн хэсгийн тусгал... Хэзээ хэн цэвэршүүлж, эрүүлжүүлэх тогтолцоо юм бүү мэд. Гэхдээ сэтгүүлзүйгүйгээр нийгмийг төсөөлнө гэвэл бүтэшгүй. Ямар боловч зарга хатуу, редакц хол цагт авралын гараа сунгасан “Глоб интернэйшл”-д талархъя.<br /><br /><br />PS: <!--[if gte mso 9]><xml> <o:officedocumentsettings> <o:relyonvml/> <o:allowpng/> </o:OfficeDocumentSettings> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml> <w:worddocument> <w:view>Normal</w:View> <w:zoom>0</w:Zoom> <w:trackmoves/> <w:trackformatting/> <w:punctuationkerning/> <w:validateagainstschemas/> <w:saveifxmlinvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:ignoremixedcontent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:alwaysshowplaceholdertext>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:donotpromoteqf/> <w:lidthemeother>EN-US</w:LidThemeOther> <w:lidthemeasian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:lidthemecomplexscript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:compatibility> <w:breakwrappedtables/> <w:snaptogridincell/> <w:wraptextwithpunct/> <w:useasianbreakrules/> <w:dontgrowautofit/> <w:splitpgbreakandparamark/> <w:dontvertaligncellwithsp/> <w:dontbreakconstrainedforcedtables/> <w:dontvertalignintxbx/> <w:word11kerningpairs/> <w:cachedcolbalance/> <w:usefelayout/> </w:Compatibility> <m:mathpr> <m:mathfont val="Cambria Math"> <m:brkbin val="before"> <m:brkbinsub val=""> <m:smallfrac val="off"> <m:dispdef> <m:lmargin val="0"> <m:rmargin val="0"> <m:defjc val="centerGroup"> <m:wrapindent val="1440"> <m:intlim val="subSup"> <m:narylim val="undOvr"> </m:narylim></m:intlim> </m:wrapindent><!--[endif]--><!--[if gte mso 9]><xml> <w:latentstyles deflockedstate="false" defunhidewhenused="true" defsemihidden="true" defqformat="false" defpriority="99" latentstylecount="267"> <w:lsdexception locked="false" priority="0" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Normal"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="heading 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 7"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 8"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 9"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 7"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 8"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 9"> <w:lsdexception locked="false" priority="35" qformat="true" name="caption"> <w:lsdexception locked="false" priority="10" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Title"> <w:lsdexception locked="false" priority="1" name="Default Paragraph Font"> <w:lsdexception locked="false" priority="11" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Subtitle"> <w:lsdexception locked="false" priority="22" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Strong"> <w:lsdexception locked="false" priority="20" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Emphasis"> <w:lsdexception locked="false" priority="59" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Table Grid"> <w:lsdexception locked="false" unhidewhenused="false" name="Placeholder Text"> <w:lsdexception locked="false" priority="1" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="No Spacing"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" unhidewhenused="false" name="Revision"> <w:lsdexception locked="false" priority="34" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="List Paragraph"> <w:lsdexception locked="false" priority="29" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Quote"> <w:lsdexception locked="false" priority="30" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Intense Quote"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="19" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Subtle Emphasis"> <w:lsdexception locked="false" priority="21" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Intense Emphasis"> <w:lsdexception locked="false" priority="31" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Subtle Reference"> <w:lsdexception locked="false" priority="32" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Intense Reference"> <w:lsdexception locked="false" priority="33" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Book Title"> <w:lsdexception locked="false" priority="37" name="Bibliography"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" qformat="true" name="TOC Heading"> </w:LatentStyles> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]> <style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin-top:0in; mso-para-margin-right:0in; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0in; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;} </style> <![endif]-->Нэг зүйл мартжээ. Төлөвлөөд байгаа ял нь Эрүүгийн хуулийн 111-д хамаарч байгаа бөгөөд 2-5 жил хорих, эсвэл Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 250 дахин нэмэгдүүлж төлөх. Энэ нь одоо нэмэгдсэн 140 мянгаар биш өмнөх 108 мянгаар тооцоход 27 сая төгрөг бөгөөд сэтгүүлч сарын цалингаараа төлнө гэвэл зургаан жил дөрвөн сар тасралтгүй ажиллаж байж ард нь гарах мөнгө.<br /><br /><br /></m:defjc></m:rmargin></m:lmargin></m:dispdef></m:smallfrac></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-3604477031324440557?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com15tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-51454604147347250802011-04-17T20:13:00.004+08:002011-04-18T09:25:48.793+08:00<div style="text-align: justify;">Шинэхэн кадилакт суугаад гурван сар орчим хөгжилтэй аяллаа. Хурдны замаар, юу ч бодохгүй, юуг ч хүсэхгүй, жигүүртэй юм шиг жингүйрэн давхих сайхан байв. Хүрэх газар хаана ч юм бүү мэд, хүлээх үр дүн гээд байх ч юмгүй, зөвхөн тэр л цаг хугацаагаар амьдарч, амьсгалж чадсан өдрүүдийг эргээд дурсахад эгэлгүй сонихон...<br /><br />Харамсалтай нь, /золоор ч гэх юм уу/ аялал минь гэнэтхэн таслагдсан. Ерөөс гэнэ сэнэгүй байхад минь, ер нь юу ч бодож амжаагүй байхад, оргилсон их хурдан дунд огцом тоормоз авсан, нөгөө кадилак.... Яг тэр үед нь замын эргүүлэг таарч, ямар ч бэлтгэлгүй явсан би эгээтэй л годроотож унаагүй. Хамгаалалтын бүс, хийн дэр, аваарын дохио... аль аль нь байгаагүй, хамгийн гол нь, сэтгэл минь түрүүлээд нисч явсан болохоор хэсэгтээ захирагдахгүй хэцүү л байсан...<br /><br />Төгсгөлийг нь төлөвлөө ч үгүй байж намайг аялалд урьсан төмөр хүлгэнд буруу өгөхгүй ээ. Тэр их хурдан, гоёмсог, сүүлийн үеийн эд байлаа. Харин хэр найдвартайг нь би мэдэж чадаагүй, угаасаа надад амь даатгал ч байгаагүй.<br /><br />Гэхдээ..., машинаасаа би айх байтал машин минь надаас гэнэтхэн жийрхсэн нь жаахан хачирхалтай. Бүх насаараа туулайчлах бүтэлгүй зорчигч гэж үзсэн үү, эсвэл биедээ бөмбөг нуусан амиа золиослогч гэж санасан уу... Айсуй өдрүүдийг хэт хүндрүүлж төсөөлсөн ч юм уу, амласнаа огоороод аяллын дунд гэнэт зогссон. Тэгээд буухыг хүсээд аяллаа өндөрлөсөн. Анхнаасаа гарах ёсгүй замд гарлаа гээд ангалд унахаас аварч байгаа нь тэр юм байх.<br /><br />Зуу хол давсан милийн хурдан дунд зугуухан эрчээ сааруулж болох л байсан. Эсвэл, зорчигч өөрөө зориг гаргаж ослын буулт хийхийг нь хүлээх ёстой байсан байх... За ер нь тэгээд, заавал миний санаагаар загварчлагдах албагүй л дээ. Ямартаа ч, гэнэтийн тэр аялал гэрэл гэгээ, эрч хүчээр дүүрэн байсан болохоор өнгөрсөн цаг хугацаанд өнгө нэмж үлдсэн.<br /><br /><div style="text-align: center;">***<br /></div>Алжааж ядарсан аянчин холын замаас ирэв. Аяны тоосоо гөвөөд хорвоог өөрөөр харав. Зузаан линзээ аваад эргэн тойрноо ажиглалаа, зулзган ногоо цухуйж урь ирсэн байлаа. Анхны бороо аль хэдийнэ орчихжээ, амьдрал яг л урдынхаараа өрнөнө. Орхиод гарсан бүхэн нь өнөөх л янзаараа, оршихуйн тэр ертөнц нь үнэ цэнэтэй хэвээрээ.<br /><br />Илүү найдвартай машин зогсоолдоо түүнийг хүлээнэ, ирэх өдрүүдийн уртад түүн шиг түшиг үгүй. Багадаа сонгосон болохоор дассан гэдэг тоймгүй, бартаат хол замыг цугтаа туулахдаа ажрахгүй.<br /><br />Зорчигчоо зовоохгүй гэсэн замын ганц дүрэмтэй, зоргоор нь биш гэхэд хүслээр нь маршрутаа товлодог. Хальж халтирах бүрийд нь чимээгүйхэн чиглүүлж, хамтын урт аяллаа итгэлтэйхэн үргэлжлүүлдэг. Тэнэглэж дуусахыг нь тэвчээртэй хүлээнэ, тэглээ гээд замын дунд явгалахгүй. Тэнгийн ачааг тэнцүүлж үүрэх гэж хүлэг минь болсон ч тэнхээндээ найдаад бараг ганцаар үүрнэ.<br /><br />Хараа булаахаар дэгжин загварлаг биш ч ханилж явахад цаанаа нэг тухтай. Заримдаа, замын уртад аяншиж түүртэхэд залуураа огцом эргүүлж салхи сөрөн давхина. Аадар бороо, цасан шуурга юу ч тохиолоо гэсэн аль чадлаараа нөмөрлөж, аяллаа үл сааруулна. Анхнаасаа над шиг хайнга хүнд зориулагдсан гэлтэй аливаад ажрахгүй, барагтайд барьц алдахааргүй бат бөх...<br /><br />Харьцуулах гээгүй ээ, угаасаа л үйлдвэрлэсэн он, бүтээгдсэн газар нь ондоо, өөр өөрийн орон зай, цаг хугацаандаа эзэн болсон өөлөхийн аргагүй өвөрмөц хүлгүүд. Аль нэг цагийн соёрхлоор аян замд надтай таарах л байсан адармаатай учрал...<br /><br />Цаг зуурын болгон дурсамжийн мананд замхарсан. Цаашлах алс минь тодоос тод дурайна. Улирч одсон өдрүүдэд аяны ерөөл үлдээгээд урагшлах харгуйдаа мөрөөдөл дүүрэн тэмүүлнэ.<br /><br />Амьдрал тэр чигээрээ аялал. Гэхдээ аялалд ч бас апдэйт хэрэгтэй...<br /><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-5145460414734725080?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-5899470385147847092011-03-15T18:15:00.004+08:002011-03-16T08:47:59.935+08:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-jDEblM6BxRs/TX88u-nmz_I/AAAAAAAAAc0/uD3tTEg_QS4/s1600/snow.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 266px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-jDEblM6BxRs/TX88u-nmz_I/AAAAAAAAAc0/uD3tTEg_QS4/s400/snow.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5584248840743473138" border="0" /></a><br /><div style="text-align: center;">Цаснаар ирээд цастайгаа буцсан догдлол минь<br />Цаанаа л нэг жихүүн...<br />Цаашид..., цасанд би дурлахгүй ээ.<br /><br /><br /><br /><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-589947038514784709?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com19tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-87647894773097166992011-02-21T10:31:00.005+08:002011-02-21T10:41:13.641+08:00<div style="text-align: justify;">Бүүр дээр үеийхнийг бол мэдкума зүгэр, ах эгч нарын үед л лав хайраа илчлэхдээ лайтай лайтай үгтэй захидлууд шидэлцдэг байсышд. Хааяа хүргэж өгч хариуг нь авдаг хариуцлагтай элч төлөөлөгчөөр томилогдож явснаа хаа ч хэлнэ би... Харин замдаа захиаг наалтаар нь эвтэйхэн задлаад цэвэрхэн умшчихаад, эвхээсээр нь буцаагаад наачихдаг гатнуулчин явснаа нээх хэлэх гээд ч яахуу....<br /></div><br />За тэгээл, захианууд бол:<br />...СССР улсаас гаралтай<br />Сэвсгэр цагаан цаасан дээр<br />Дурлаж бичсэн захидлын минь<br />Дугаар номер нэг... гэх буюу,<br /><br />Нарнаас саранд<br />Навчнаас цэцгэнд<br />Надаас чамд... гэж ирээл уран цэцэн гэж юүхэв, уярч хайлаад өөрийн эрхгүй уншихгүйгээр “yes” гэчихмээр эхлэл явна даа.<br /><br />Тэгээл:<br />Би нарыг хүснэ<br />Би салхийг хүснэ<br />Нар намайг дагана<br />Салхи намайг үлээнэ<br />Сайхан чи минь намайг гийгүүлнэ... гэдэг ч юм уу,<br /><br />...Алд цагаан цаасаар<br />Алаг зүрхээ орлуулж<br />Алтан номын үсгээр<br />Амрагийн захиаг тэрлэнэм... гээл өрнөл хэсэг явж байснаа,<br /><br />Болрын өнгөөр гялалзсан<br />Хорвоогийн нэгэн өдөр<br />Бодлын үзүүрт тодорсон<br />Охин чамтай үерхмээр байна.. гээл гол санаагаа шургуулаал,<br /><br />Уулын цэцэг олон боловч<br />Улаан цэцэг ховор шүү<br />Үеийн охид олон боловч<br />Үнэнч чи минь ганцхан шүү... хэмээн хошгируулангуутаа,<br /><br />Яана гэнээ чи,<br />Яасан гэнээ чи,<br />Сална гэнэ ээ чи,<br />Сайхан мэдээрэй чи... гэж заналхийлсхийгээд,<br /><br />Зүрхэлж хэлсэн үгийг минь<br />Зүгээр битгий өнгөрүүлээрэй<br />Зүүдэлж үдсэн өдрүүдийг минь<br />Зөвтгөж бодож үзээрэй... гээл хариугаа нэхээд наачина даа.<br /><br />Тэгээд төгсгөлд нь:<br />Ганцаараа уншаад<br />Галд шидээрэй... гээл нууцлахаа бас мартахгүй.<br /><br />Аа бас, одоонийхон англи үг мүг оролцуулж гангардаг шиг тухайн үедээ орос үг орлуулж каакардаг жишээ байшд.<br /><br />“Үерхлийн письмо”<br /><br />Вечер болгон чинийхээ<br />Луна шиг царайг харах гэж<br />Ваша окногоор эргэлдэж<br />Домашный бүдүүн хозейкэд<br />Дурак болтлоо загнуулаад<br /><br />Энэхүү үерхлийн письмог<br />Младший братаар хүргүүлэв<br />Гэтэл ты минь наддаа<br />Гэмгүй байтал ответ өгч<br /><br />Баярласандаа болоод мой сердце<br />Балбаж гарав аа, как барабан<br />Конвертыг задлахад рука салгалаад<br />Задалсан хойноо голово эргэлээ<br /><br />Почему чи наддаа<br />Письмоны алдааг засаад<br />Под хийсэн анализыг<br />Подарок болгон буцаасан юм бэ? гээл, яджаахад майр языктай нааассс.<br /><br /><div style="text-align: justify;">Аа харин маний үед бол яахав дээ, уран цэцэн захиа хомсдож, дурсгалын дэвтэр гээд нэг юм аялах нь аялдаг л байлаа, гэхдээ одоо санаанд үлдэхээр дурсамжтай юм алга. Кинонд явна, ууланд гарна, хамт дугуй унана, магнитфоны кассет, приставканы вичис халь солилцоно... гэсгээл ойлголцчихдог болсон. Оюутан байхад FM-ээр дуу захиалсан баньд бол бас хэсэгтээ л хөөрхөн харагддаг байлаа.<br /></div><br /><div style="text-align: justify;">Одоо үед гэсэн чинь мэйл, мессеж, чаат гээд юу л бол юу. Текник технологи дэвшихийн хэрээр хүүхэд залуусын сэтгэлээ илчлэх арга улам боловсронгуй болж, заримдаа бүр хэт олшроод залхаах тийшээ хандаад байгаан болуу даа. Юм хэчнээн хөгжлөө ч үерхлийн захиа аваад улаа бутран унших, эзнийг нь олчих санаатай эрэн сурвалжлах аян өрнүүлэхийг гүйцэхгүй л болуу даа.<br /></div><br /><div style="text-align: justify;">Ер нь вол, үе үеэрээ, нас насаараа байх сайхан л даа. Жишээ нь орчин үеийн охидод “хосуудын дугаар”-тай, тэгээд 247 өдрийн турш хайраа илчлээл, мессеж нисгээл, нэгж саваал байгаа хөвгүүн саак л харагдана шүү дээ.<br /></div><br /><div style="text-align: justify;">Валентин өнгөрсөн ч хайр мөнх, маарт, цэргийн баяр гээл үргэлжилнэ, оройтоогүй дээрээ оройхон гараад ширүүхэн дайрчуул хэн чамайг “Дачих уу?” гээл басхиймбээ, тиймиздээ...гүйвлүү? бодох л асуудал...<br /></div><br />/Доорх комикс дээр дарж, зургийг томруулж харвал тун зүгээр/<br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/-hujznIDJl6I/TWHP4myDLXI/AAAAAAAAAcs/K2VlKT25X7M/s1600/iD%2BXOS%2Billustration.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 283px; height: 400px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-hujznIDJl6I/TWHP4myDLXI/AAAAAAAAAcs/K2VlKT25X7M/s400/iD%2BXOS%2Billustration.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5575966385051479410" border="0" /></a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-8764789477309716699?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com17tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-2295253492230953422011-02-17T01:24:00.005+08:002011-02-17T02:38:40.097+08:00Шаналах нь даанч хэцүү болохоор шартахаас би айж байна.<br /><div style="text-align: justify;"><br />Сэтгэлд хоосон оргиж, сэмхэн үгүйлж, зорилгогүй гөлөрч, утгагүй санаашрах зовлонт тэр мэдрэмжийг үргэлжлүүлмээргүй байна. Эхлэл нь инээд, эцэс нь нулимс байх вий гэхээс энд хүрээд тоормоз авмаар байна.<br /><br />Амсаад саламгүй тэр дарсны шарталт архины маргаашаас тэс ондоо. Цаг хугацаанаас өөр юунд ч үл тайлагдах, цайлган инээдээс нь өөр юуг ч үл хүсэмжлэх.<br /><br />Гэвч... шарталтын дараа тархи биш зүрх илүү тарчилж, шархны халуунаа даахгүй байж мэдэх учир гэгээхэн тэр дарсыг хундаганд нь үлдээе, гэнэхэн гуниг нь харин сэтгэлд минь хоцрог.<br /><br />Дурлалын дарсыг дуустал нь уухгүй би... дуртай ч гэсэн дундуурхан орхиё.<br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-TinHPljpVoA/TVwKSyIBtwI/AAAAAAAAAck/3NOiQfQZbCI/s1600/wine.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 260px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-TinHPljpVoA/TVwKSyIBtwI/AAAAAAAAAck/3NOiQfQZbCI/s400/wine.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5574341756587194114" border="0" /></a><br /><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-229525349223095342?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-14351526571031145842011-02-13T13:30:00.005+08:002011-02-13T14:10:49.821+08:00Цас орох тусам царай орно. Хүйтэнд тэгтлээ үл ажрах хөвч тайгад төрсөн үү гэлтэй. Дугуй бор царайд нь мишээл тодорч, лавсах ширхэгийг алган дээрээ тогтоон удаан ажиглаж зогсдог хүүхэд зан нь яг хэвээрээ. Өөрөө жихүүцэн алхдаг ч өвөлд татагддаг нь өөрчлөгдөх янзгүй.<br /><div style="text-align: justify;"><br />Дэггүй занг нь өвлөсөн дэгдээхэй охины өмнө хариуцлага үүрэх насанд хэдийнэ хүрчихсэн хэрнээ өвөл дөхөхөд юунд ч юм хөгжинө. Цас хаялахыг мөрөөсч, цайран харагдах тэртээх уулсын тэргүүнийг үе үе ширтэнэ. Наадаж өнждөг мөсөн талбай нь дурсамж болж, найзалж өссөн цагаан тэшүүр нь таарахаа больсон ч өвөлд дуртай. Том том ц<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/-smmJZPLRcbs/TVdsvJBJGPI/AAAAAAAAAcM/gFGsZeOw22k/s1600/On%2BWinter%2527s%2BComing%2Bcomp.JPG"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 187px; height: 148px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-smmJZPLRcbs/TVdsvJBJGPI/AAAAAAAAAcM/gFGsZeOw22k/s400/On%2BWinter%2527s%2BComing%2Bcomp.JPG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5573042621024639218" border="0" /></a>асан ширхэг будрах тусам сэтгэл нь тогтож ядан, утаатай хотод биш уужим алсад тэмүүлнэ.<br /><br />Цас орсны маргаашт илүүтэй дурлана. Часхийх жавар хацар хайрахыг ч үл тоон өсгийн дор чихрах чимээг сонсонгоо, өд шиг бутрах цасыг ажингаа өөөрийгөө чагнан ганцаар алхах дуртай. Хаврыг хавсаргатай гэж, зуныг аагим гэж, намрыг хайлан гэж чамладаг хэрнээ өвлийг тэсгим гэж хэзээ ч халширдаггүй.<br /><br />Цан цохисон моддын мөчрөөс шувууд дэрхийн нисэх, цас мөсний хэлтэрхийнүүд цонхонд угалз татуулан хөлдөх, цасанд ойн гялтганах нарны элч муутай судлууд ... цаашлаад, тэр бүр анзаардаггүй юм бүхэн өвлөөр цаанаа нэг өнгөлөг... Өөр олон өнгө холилдолгүй өвч цагаан болохоор өвөлд дуртай ч байж болох.<br /><br />Гутлаа нэвтэртэл гулгадаг балчир ахуй нь алсалж буй ч, гучтай бүсгүйн сэтгэл үе үехэн нялхарна. Өнөөдрийн дараа маргааш болохгүй юм шиг, өвөл дуусаад хавар ирэхгүй юм шиг ханзрах цасанд нэвчин уусмаар хааяахан хачин жигтэй санааширна. Толгой гашилгах юмс бишгүй л байх, тогтож, үл анзаарахыг хичээх. Тортогт харлаад цас царай алдах ч тоож түүнийг даган гонсойхыг хүсэхгүй...<br /><br />Цасны үнэр.... нэг тийм, үгээр хэлшгүй, бас юутай ч үл зүйрлэм. Магад гуниг тийм үнэртэй байх. Өнө эртний гуниг шинэхэн дурлалаар сэлбэгдэж, өнгө өнгийн бодрол зүрх тойрон бүжихэд өрцөн цаанаас цасны үнэр сэнхийх шиг... нэг тийм сонин мэдрэмж төрнө.<br /><br />Харин өвөл дуусахад оргилж байсан тэмүүлэл, оршиж байсан гуниг цастай хамт хайлж одно. Яг л хорьтой залуугийн дурлал шиг гэгээхэн атлаа богинохон...<br /><br /><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-1435152657103114584?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-72230584857017276532011-02-01T13:12:00.005+08:002011-02-01T19:59:59.287+08:00Зээ... Морилон ирж буй молтогчин туулай, биш ээ бэртэгчин туулай... /ингэхэд илбэчин... эсвэл рекетчин туулай... ч гэсэн яадын, юун яасан илжиг/ жилийн мэндийг нийт ард түмэндээ нижгэр сэтгэлээр хүргэе ээ.<br /><div style="text-align: justify;"><br />Улстөрчид тойргоо, дуучид үзэгчдээ, буузчид захиалагчдаа ард түмэн гэж томруулж байхад би яахлаараа блогоор зочлогсдоо тэгж болдоггүй ийн, угаасаа энэ үгийг тэдээс дээш масстай юманд ашиглана энтэр гсн хууль байгаа биш, тийм биз дээ? тийм шүү дээ! Боролдойг чи сана л даа, мангасыг дарсан...гээл далийгаа наассс.<br /><br />Тэгээд туулай жилийн ерөнхий зурлагыг өөрөө өөртөө зориулж зурий гэж бодлоо л доо. Алийн болгон тэр ч биш, энэ ч биш хүнээсээр зуруулж байх уу хэмээн гэнэтийн ухаарлаар гэгээрсэн дээрээ туулай гэдэг амьтныхаа нийтлэг шинжээр айсуй жилийг андаад тандаад явчий.<br /><br />За, туулай бол юуны өмнө дэлдэн чихтэй гэдгийг та бүхэн сайн санаж байгаа байх. Энэхүү сонор чихний өндөр үелзлийг судалснаар хүн төрөлхтөн шугаман болон тавган антень хийсэн түүхтэй. Иймээс ирж буй ондоо хол ойрын хов живийг алдахгүй, ходоод гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг удаашруулахгүй байх талаар асар анхаарууштайг илтгэж байна. Үндэс ургамал мэтхэнээр <a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TUeWyrah4dI/AAAAAAAAAbo/c-aIozG8qyE/s1600/images.jpeg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 183px; height: 152px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TUeWyrah4dI/AAAAAAAAAbo/c-aIozG8qyE/s400/images.jpeg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5568585261658530258" border="0" /></a>хооллодог энэ амьтнаас үлэмж суралцууштай гэдгийг ч санууштай.<br /><br />Улмаар, дээр дээр дэгддэг байдлаас нь харахад аруун нэгэн он бол хөдөлгөөний дутагдалтай тэмцэх жил бөгөөд зориудын болон зохиомол хөдөлгөөнөөр зогсоо зайгүй занималдах хэрэгтэй гэсэн үгиймаа.<br /><br />Бидний сэтгэлд хамгийн хоногшсон туулай бол ну пагадийгийн туулай бөгөөд ну нь чоно юм уу, пагадий нь чоно юм уу гэдэг асуудал одоог хүртэл эрдэмтэн мэргэдийн дунд маргаан дагуулсаар ирсэн. Иймээс миний бие маргааныг эцэслэх үүднээс, эдгээр нэр нь чононд ямар ч хамаагүй, харин бүхэлдээ туулайны ник нэйм, мессенжэр ай ди байх магадлалтай болохыг дэвшүүлэн тавьжийнаа.<br /><br />Тэхдээ туулай бол чонотой ямар нэг сэжмээр заавал холбогдох учиртай бөгөөд чоно, туулай, идеа, чаапий дөрвөөс хаях юм байхгүй гэдэг утгаараа уялдаж болох юм аа. Дэлдгэрийн хорголыг л гэхэд дайны үед ороож татдаг байснаас энэ амьтан хүнд хэцүү цаг үед монголчуудын аминд хэрхэн орж байсныг харж болно. Орчин үед энэнээс нано технологийн тусламжтайгаар хөлс дарагч гаргаж болох талаар судалгаа хийгдэж буйг дашрамд дурдах хэрэгтэй болов уу.<br /><br />Туулайн зүрх нь бусад амьтныхаас хурдан цохилдог нь уг амьтныг зориг зүрх муутай болгон харагдуулдаг. Амьтнаас зугтахдаа бут бараагддаг учир монголчууд дэрс бутны ёроолд үлдсэн цасыг туулайдас гэдэг. Энэ бүхэн нь олноо өргөгдсөн аруун нэгэн онд өндөр ойнууд давхцах бөгөөд олон хүн цугларсан газар амиа хоохойлж, айж явахад аминд өлзийтэй болохыг өгүүлж байна.<br /><br />Туулайнаас ялгарах өвөрмөц үнэр нь уушгинд сайн гэгддэг, тиймээс агаарын бохирдлыг бууруулах зорилгоор өрх бүр туулай тэжээх зарлиг гаргаж өгөхийг төрийн тэргүүнд уламжлахад таатай байна.<br /><br />Мэдээж аливаа жилд сөрөг тал бий. Жишээ нь шүдний эмч нар дорсгой шүдэнд дайн зарласан учир үүдэн шүдээ өмгөөлж явах нигууртай. Туулайн арьсан шубаар гангарагсдад хандаж хэлэхэд, ан амьтныг хамгаалах нийгэмлэгийнхэн энэ жил нэлээд бодитой ажиллаж, ирэх жилийн сонгуулийн шоугаа дорвитой хийнэ гэснийг дуулгахгүй бол хүн чанаргүй хэрэг болох юм. Хувийн зурхай нэг иймэрхүү, хувьсгалын зурхайг зав зай гарч, од гараг эрхшээвэл зурамз.<br /><br />Миний хувьд, бар жил балаг ихтэй ч барцад багатай улирч байна. Сурч гавихгүй ч ном сонсч, ууж шалихгүй ч пиав эргүүлж, бүжиглэж чадахгүй ч диско хэсч, бүтээж ялихгүй ч цаас цоохорлож.... Хорьтой юм шиг дэгэлзэж, хол ойргүй тэнүүчилж, дурсах зүйл элбэгтэй, дуулиантайхан шиг цагаан барыг цаашлуулж буйдаа баяртай байна.<br /><br />Ийгээд, ирж буй рекэтчин туулай жилдээ хотлоороо хор найруулж, бултаараа бут авч, даагандаа далавч давкарлаж, бяруундаа булдруу ургуулж, алт мөнгө авдраараа халгиулж, амжилт бүтээл өврөөрөө цалгиулж явахын өлзийтэй ерөөлийг өөд өөд нь өргөе өө.<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-7223058485701727653?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-57437095905147131422011-01-18T13:08:00.003+08:002011-01-18T13:15:22.753+08:00<div style="text-align: justify;">Насны хань гэж бодож явсан нарийхан саарал диктафон минь замын дундаас зангаа хувиргаж жагсаалаас гарав. Чамгүй хугацаанд ханьсаж, цөөнгүй хүний амыг чангаалцаж явсын болохоор засч тордоод авчих санаатай жаал гүйсэн ч “найдваргүй” оношоор нам тавиулж намайгаа өнчрүүллээ.<br /></div><div style="text-align: justify;"><br />Одоо яая гэхэв орчлонгийн жам хойно, дахиад нэгийг олж аваад дасалцаж дотносох гэж наян жилийн найр болохоос доо. Уул нь жоохон гүрийцэн бол зунаас Тулгар төр байгуулагдсаны 2220, Тусгаар тогтносны 100, Ардын хувьсгалын 90, ачтай диктофоны минь 10 жилийн өндөр ойнуудыг нохой гурав харж, ноён гурав халтиртал сүртэй тэмдэглэх байвш.<br /><br />Тэгээд боджээ суухнаа толгойд хөгийн хөгийн юм орж ирхийн. Ер нь дандаа л хөгийн юм ордог л доо, хүн шиг юм хүлээж авах бөндгөр ч биш. Аан... ЭЛБА гэдэг чинь электрон бараа гэжугам байшд... гэдэг ч юм уу, мэдээжийн юмыг гэнэт мэдэж энтэр. Ухаан нь одоо, диктафон гэгч алгын чинээ биетэй ч амнаас гарахыг алдалгүй бичдэг дуу хураагуур арай жаахан эрт гарса<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TTUhR0MZuLI/AAAAAAAAAbg/9dz_T3uoNP0/s1600/images.jpeg"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer; width: 126px; height: 234px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TTUhR0MZuLI/AAAAAAAAAbg/9dz_T3uoNP0/s400/images.jpeg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5563389504638269618" border="0" /></a>н бол түүхийг хэрхэн эргүүлэх байсан болоо.<br /><br />За лав л, Гөлөгдэй баатрын захиа задарч цорос омгийн үр удам таслагдах дээрээ тулахгүй байсан байх. Элчийн толгой өнхөрч, эрээн цаас олзлогдохын цагт энэ муу дуу хураагуурыг сэмхэн атгуулчихсан байхад хуруу зай хийж асаагаад, гурван оронтой коод оруулаад л ок шүү дээ. Тэгсэн бол Манжийн ноён сурах бичгээс арчигдаж, манай 17-р зууны түүх орвонгоороо эргэх байсан байнашд.<br /><br />Тэрнээс ч эрт, жишээ нь 15-р зууны үед байсан бол яахуу. Мандухай сэцэн Алтаншагай охиныхоо манцуйнд диктафон шургуулж орхиод, Юнгэн хатны муу санааг дор нь илрүүлж, хаан нөхөртөө сонсгоод л. Тэгвэл Мандуул хаан Смелийн хүмүүст алуулахгүй, Баянмөнх жонон ахынхаа гарт үхэхгүй, Батмөнх агийн хувь заяа арай л өөрөөр замнах байсымдаг уу.<br /><br />Бүүр эрт, тухайлбал 13-р зуунд “Нууц товчоо” бичигдсэнийхээ дараа халдлагад өртөн хэдэн хуудас нь тасарч алга болсон гэх яриа байдаг. Тэр нь дандаа алтан ургийн охид хатадтай холбоотой эзэмшил газрын хуваарилалт байсым санж. Хаан эцгийнхээ ханцуйд мик тогтоочихсон бол өдийд охидын гавьяа сударт үлдэж, хөвүүд давамгайлсан түрэмгий түүх эмэгтэйлэг үйл явдлаар баяжих байсан ч юм уу. Үгүй, ядаж л хууль цаазаа үйс мүйсэн дээр бичиж зутрахгүй, бүтэн гурван зууны түүхийг тодорхойлж асан өвөг дээдэс маань бөөн войс файл үлдээсэн байхгүй юу.<br /><br />Түүхэн кинонууд хүртэл “Аа муу боол... хэн чамайг диктафон эвд гэсийн. Үеийн үед уламжилж ирсэн хураагуур чиний гарт амьсгал хураалаа. Юү-эс-би холбогч, цэнэглэдэг хэдэн зайгаа гаргаж өгөөд там руугаа тонил” гээл цаазлах нь байшд...сүртэй ай?<br /><br />Гэснээс, Дэй Сэцэнээс сүйн инжид ирсэн хар булган дахаа Тэмүүжин Ван хан Тоорилд барьсныг хүмүүс хамгийн анхны авлигын хэрэг гэж хардаад байхын. Уул нь бол үл хөдлөх хөрөнгийг хөдөлгөөнд оруулж байгаа хэлбэр юм байналээшд. Одоогоор бол орд газрыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулж байгаа хэрэг юм уу даа. Булган дах авдрынхаа ёроолд хэвтэж байсан бол мань ван бутраад байсан бултаар улсыг бөөгнүүлэхэд тусламжийн гараа сунгаа ч уу, гүй ч үү. Тэгвэл Бөөгий аниа Мэргэдийн бэрээр бандан тас үлдээд нөгөө Цагаадай магаадай сураггүй байхгүй юу. За нэг иймэрхүү.<br /><br />Түүхийн багш байсан бол алж өгөх хүн байна даа би, худлаа бүлтэрч хүүхдүүдийн толгой мулт мулт эргүүлээд, юун ойд төөрсөн сармагчин хажууд нь хамаагүй чиг баримжаатай байх биз.<br /><br />Ер нь бол мэдэхгүй юмаа эрээчиж суухаар мэддэгээрээ архийг пиаваар даруулаад, амьдралыг Үйлдвэрчний Гамбаагийн нүдээр харж, Ардын намын бат илэрхийллийг гардаад, алий шүү гэж Хүрэлсүх шиг орилсон шигээ явжээсэн нь дээр юм дөө. Ай хөөрхий, сааралхан минь...<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-5743709590514713142?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com14tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-50096497832293287992011-01-10T18:34:00.004+08:002011-02-13T13:54:52.663+08:00<span style="font-size:85%;">/“Ална хядна гэж шүд зуусан зэрлэгүүдээс ардчиллыг хэн хамгаалах вэ” <a href="http://dashrentsen.niitlelch.mn/content/2757.shtml">нийтлэлийг</a> уншаад төрсөн сэтгэгдэл/<br /></span><br />Эрийн цээнд хүрлээ хэмээн хөөрөлхөх<br />Эрхэм ардчилал Та хаана байна<br />Эрэмдэг санаалсан зэрлэгүүдээс төөрүүлье гэтэл<br />Эхлээд би таныг эрээд эрээд олдоггүй ээ<br /><br />Хамгаалах гээд байгаа тэр ардчиллаа<br />Хаанаас ер нь хайх вэ?<br /><br />Цалингаас цалинг хүлээх дундаж айлын тогооноос уу?<br />Цаг хормоор тэлэх баян хоосны ялгаанаас уу?<br />Хүндрүүлэхгүй л бол хөдөлдөггүй төрийн түшмэлийн гараас уу?<br />Хүн чанараа гээчихсэн албан тушаалын донтнуудаас уу?<br /><br />Мөнгө амалж насаараа тухалсан эрхэм түшээдийн ширээнээс уу?<br />Мөрөөдлийнхээ оронд нүүрс үүрэх нусгай жаалын шуудайнаас уу?<br />Өсөөд байгаа эдийн засгийн өгөөжгүй хүснэгт, тооноос уу?<br />Өргөн хэрэглээний үнийн өсөх заалттай инфляциас уу?<br /><br />Амлаад амлаад ахидаггүй үсрэнгүй хөгжлийг яах вэ<br />Ажиллаад ажиллаад дээрддэггүй борог амьжиргааг хэрхэх вэ?<br />Аваад аваад цаддаггүй авлигач түшмэдүүдийг яалтай вэ<br />Амьдралаас тасарч хийрхэх “америк” сайдуудыг яах юм бэ?<br /><br />Хаана байна тэр,<br />Хамгаалах гээд байгаа ардчилал чинь?<br /><br />Чөлөөт сэтгүүл зүйн хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөний<br />Чөдөртэй далбааны дор шургалчихсан юм уу?<br />Үнэнч хөдөлмөрөөр бус үнэгэн залиар хөлжигчдийн<br />Үнэтэй жийпний азын дугаарт зүүгдээ юү?<br /><br />Шударга ёсны хоосон тунхаг дор<br />Шунал нь асах олигархийн халаасанд үүрлээ юү?<br />Талын монголчуудыг ходоодоор нь дөрөөлөх<br />Тавхан өрхийн хур хөрөнгөнд дарагдаа юу?<br /><br />Доодчууддаа халтай монголын хуулийн<br />Дотор нь нуугдсан хавтаст хэргээс<br />Доголон нулимстай гуйранч охины<br />Дороо дэвссэн нимгэн хулдааснаас<br /><br />Өрөнд баригдсан малчин ардын<br />Өвөлд харласан хоосон хотноос<br />Тендэр шалгаруулсан яамны багийн<br />Тэвэр дүүрэн дэвсгэртийн боодлоос<br /><br />Амаржихаар ирээд ор хүлээх<br />Анхны төрөгчийн зутранги царайнаас<br />Агаараас эхлээд бүгдэд хордсон<br />Ангаахай үрсийн шаналалт уйлаанаас<br /><br />Ардчилал чамайг би<br />Арга тасран хайнам...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-5009649783229328799?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-53838153218774409762011-01-04T09:47:00.003+08:002011-01-04T09:49:33.197+08:00<div style="text-align: center;"> /егөө нийтлэл/<br /></div><div style="text-align: justify;">Шинэ мянганы хоёр дахь аравны анхдугаар оны ажлын долоо хоног эхэллээ. Сонгодог тооллоор биш сонгуулийн утгаар нь харвал энэ чинь манайхны хувьд алдахын аргагүй алтан жил шүү дээ. Ялангуяа энхрий хайрт эрхэм улстөрчид маань тойргоо гэнэт санаж, тойглож торддог ид үе. Гурван жил гуларснаа цайруулах гэж гурил будаахан барьж гүйх хариуцлагатай мөчүүд.<br /><br />Тиймээс энэ “өндөр” жилийг хэрхэн ашиглах, сонгогчдынхоо алдарсан итгэлийг сэргээж, сонгууль хүртэл анхаарлынх нь төвөөс арчигдчихгүй байх хэд гурван зөвлөмж хэлхмээр санагдлаа. Ер нь бол надтай, надгүй эхэлчихсэн байгаа л даа. Наад зах нь байгаа ганц парламентын танхимаа тайз болгож, товойж тодрохын тулд цусгүй тулж, дэглэлтгүй жүжиглэдэг хүн борооны дараах мөөг шиг олширч байна. “Айл бүхэнд бөө” үндэсний хөтөлбөр хажууд нь юу ч биш. Мань гишүүд ямар ч асуудал хэлэлцсэн аль болох чанга дуугаар “ард түмэн” гэдэг үгийг олонтаа давтаж, цээжээ дэлдэх үндсэн ганц аргатай. Хэдий чинээ “ард түмэн хохирч байна”, “муусайн хужаа гаралтай хулгайчууд” гэж орилж хашгирч, харааж загнана, төдий чинээ телевизийн дуранд өртөж, ард түмэндээ амьд мэнд яваагаа мэдрүүлэх боломж олдоно. Түүнээс биш улс оронд хэрэгтэй юм ярьж байна уу үгүй юу, бодлого шийдвэр бодит амьдралд ач тусаа өгөх үү үгүй юү гэдэг юу нь сонин байхав. Яавал дахин сонгогдох вэ гэсэн амин чухал асуудал тулчихаад байхад юун тийм дэмий юманд цагаа үрж, биеэ чилээх...<br /><br /> За тэгээд, “нөлөөтэй нэгэн рүү ноцох” тактик бол санаа нь хуучирсан ч саваа нь байгаа онодог л эд. Тээр жил хэрүүлч заргачаар имиж бүрдүүлэх хүсэлтэй нэг гишүүн хэнхэг егзөгөөрөө алдартай нэгэн сайд руу ноцож ноолсны хүчинд овоо нэрд гараад авсан. Дараахан нь “тагнуулч гүтгэгч хоёр”-ын тас тэврэлдэн золгож байгаа зураг хэвлэлийн хуудсуудыг хэсэгтээ чимэх шив. Тэрнээс хойш энэ аргыг “гүндалайдах” гэдэг болсон бөгөөд нэлээн хэдэн улстөрч хэрэглээд ашиг шимийг нь хүртээд байгаа. Араас нь “сангарагчаадах”, “шинэбаярдах” гэх мэт үр дүнтэй, өргөн далайцтай аргууд ч гарч ирсээр.<br /><br />Эдгээрээс “шинэбаярдах” хэмээх шинэ үзэгдэл илүүтэй моодонд орж байна. “Хамаг Монголын амьдралыг хулгайлагчдын сүлжээг устгах тунхаг” гаргаж, Монгол орноо авлигач бирдүүдээс ангижруулахаар зориг шулуудсан Дорнодын халуун цуст буриад хөвүүнийг өнөөдөр гудамжны нохой ч андахгүй болсон. Хүчгүй, хүчтэй хоёр тулалдвал хүмүүс хүссэн хүсээгүй хүчгүйнх нь талд ордог. Энэ зүй тогтлыг чадмаг ашигласан манай гишүүн урьд нь хэн ч танихгүй нэгэн байсан бол МАН-ын зардлаар хэдхэн сарын дотор олны танил, од түшээ болж орхив. Амжилтад нь атаархаж хорссон эргэн тойрныхон нь одоо зөв ч бай, буруу ч бай аливаа юмны цөөнх болохыг хичээх болсон бөгөөд юм л бол “бууриа сахиж үлдэнэ” гээд цахдаад хэвтчих жишээтэй.<br /><br />Цаашлаад нам нэгтнээ ч юм уу, нутаг нэгтнээ огцруулах өргөх бичиг энэ тэр үйлдэж, ийш тийш нь илгээвэл их л шударга, зөв хүн болж харагддаг юм билээ. Гэхдээ мэдээж хэн ч биш нэгнийг бус аль болох алдар нь түгж яваа, хийсэн юмтай хэлэх үгтэй хүнийг онилдог юм шүү. Шалтаг шалтгаан нь ямар ч байж болно. “Багахан шиг хамраа сөхөөрэй, хариуцлага тооцно шүү” гэж Д.Зоригт сайдыг заналхийлээд байгаа харьяа нэгт, хацар гоо гишүүнийг харсан ч.<br /><br />Заавал ингэж асуудлыг хүндрүүлэх албагүй л дээ. Арай хөнгөхөн, авсаархан аргууд бас байж л байна. Захаас нь хэлэхэд “зангиагүй уулзалт”-ын зүсийг жаахан хувиргаад нэр хүндээ өргөж болж байна. Сар шинэ дөхөж байгааг хэлэх үү, “дээлтэй уулзалт”, “хөөрөгтэй яриа” юу эс байж болохов. Эсвэл эсрэгээрээ, цамцгүй, өмдгүй уулзалт ч хийж болох юм. Сайхан хээ шаагүй, билэг танхай монгол эр л байгаа биз. Ийм хүнд чинь итгэл үзүүлэхэд болохгүй нь юу байх вэ дээ. Улс төрийн зориг гэдэг чинь хувь хүний зүрх сэтгэлээс ихээхэн хамаардаг биз дээ.<br /><br />Саяхан нэг гишүүн сэтгүүлчдийг гэртээ цуглуулаад эхнэрээрээ хоол хийлгэж дайлсан сурагтай байна лээ. Телевизийн хэдэд микрофоных нь оронд шүүр бариулж гэрээ цэвэрлүүлж ч болох юм. Тэгвэл бас л хөөрхөн менежмэнт. Нэр хүндээ өсгөхийн тулд шинэлэг юм сэдэж, тэр хэрээр сэтгүүлчид, ард түмэн чинь дэмжинэ шүү дээ.<br /><br />Ерөнхийлөгч маань хоёр оны заагт стакантай сүү барьж, айл болгоны хоймор залрана лээ. Та ч бас юугаараа дутах вэ, хултай айраг тэврээд суваг болгоноор зэрэг гарч болох юм. Илүү уламжлал үнэртүүлсэн, үндсэрхэг харагдана уу л гэхээс муудахгүй. Тэгээд “үүнээс цааш миний урдах тагшинд зөвхөн айраг л байна” гэж мэдэгдэл хийгээд л. Архидалтыг бууруулахын тулд юу хийвэл зохилтой, өмнөх жилүүдийн үр дүн, алдаа оноо юу байна гэж толгойгоо гашилгаснаас л хамаагүй дээр.<br /><br />Удахгүй сар шинийн баяр болно. Обама талархлын баяраар цацагт хяруул өршөөж оноо авсан бол та битүүний орой ууцны хонийг суллаж, бэлчээрт нь тавин, ямар их энэрэнгүй хүн болохоо харуулж болно. Эсвэл Чилийн Ерөнхийлөгчөөс санаа авч Налайхын уурхай дээр очиж, нүүрсчдийг нүхнээс улаан гараараа татаж гаргаж болно, ор хүрэлцэхгүй байгаа төрөх тасагт очиж хувийнхаа зардлаар хандивласан орон дээрээ хүүхэд эх барьж авсан ч яадаг юм, нэр хүнд л өсч байвал.<br /><br />Өөр нэг шинэлэг атлаа ухаалаг арга байна аа. Хүн бүхний анхаарахаас аргагүй сэдвээр Ерөнхий сайдад асуулга тавих. “Улаанбаатар яг хэзээ утаанаас салах вэ”, “Хүн болгоныг сая төгрөгийн цалинтай болгоход юу нь болохгүй байна”, “Үгүй тэр 1,5 саяаа шинийн нэгэнд бөөнөөр нь өгчихье л дөө” гэх мэт. Ард түмнээ бодсон хурц хурц асуулга тавиад л, хариуг нь аль болох ойр ойрхон нэхэх нь ашигтай. Ингэхдээ хэвлэлийнхэн хэр олон байгааг бодолцох нь зөв шүү. Камер луу эгцэлж харж байгаад эр хонгор дуугаар “Муусайн юмнууд ард түмний баялгийг хувааж идэх гэж улайраад асуулгад ч хариу өгөх завгүй байна. Би уул нь ийм юм асуусан юм, үүнийг л эн түрүүнд шийдмээр байх юм” гэж үнэн голоосоо бухимдсан царай гаргах хэрэгтэй.<br /><br />Румыны нэг сэтгүүлч парламентын ордны дээд асраас эрх баригчдын ширээ рүү үсэрсэн явдал оны өмнөхөн гарсан. Танд ч бас энэ санааг овжиноор ашиглах нь нээлттэй. Гэхдээ өөрөө тэр ширээн дээр сууж байгаа гэдгээ санаарай. Тиймээс сэтгүүлчид рүү дүүлдэг ч юм уу, монгол хөрсөн дээр нутагшуулах нэг арга бодоорой. Гутал хувцсаа тайлж шидэж онигоо болов оо, тэр чинь аль уржнангийн сенсаац шүү.<br /><br />Энэ мэтээр улстөрчийн зориг гаргаж чадвал эхэлж санаачилж хийсэн эрхэм гишүүн од болох арга хэрэгсэл бишгүй л байна даг. Хамгийн гол нь, зохиож байгаа ажил чинь таныг аль болох эх оронч харагдуулах, нэрэн дээрээ ач холбогдол өгсөн л байх ёстой. Түүнээс биш агуулга нь юу байх нь чухал биш. Угаасаа хувийн тоглолт гэдэг чинь өөрийгөө тодотгох л үндсэн зорилготой болохоос үр дүн энэ тэр бол жижиг асуудал.<br />За ингээд, архаг болон шинэхэн улстөрчиддөө амжуулж дуусгах олон ажилд нь амжилт хүсч, арвижин нэмэгдэх ашиг орлогод нь даллага нэмж, дараа жилийн сонгуулиар дахин сонгогдохын өлзийтэй ерөөл дэвшүүлье ээ.<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-5383815321877440976?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com12tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-34205782772369884512010-12-15T11:47:00.008+08:002011-02-13T13:51:19.855+08:00<span style="font-style: italic;">Монгол Улсын Ерөнхий сайд С.Батболд энэ өдрүүдэд ОХУ-д албан ёсны айлчлал хийж байгаатай холбогдуулж Риа-Новести агентлагийн товч мэдээг өөрийн чадлын хэмжээнд орчуулан хүргэж байна. Ингэхдээ <span style="font-weight: bold;">“болж өгвөл бүгдийг монгол хэл рүү буулга”</span> хэмээсэн орчин үеийн хэлзүйн шаардлага, аль болох гадаад үгнээс татгалзаж аялгуу сайхан монгол хэлээ ашиглах үндсэрхэг арга барилыг баримталсан болно. Ялангуяа нэр томьёог ямар гаргалгаагаар орчуулснаа дор хавсаргав.</span><br /><div style="text-align: justify;"><br />Монгол Улсын Ерөнхий сайд Сү(үмгэр) овогтой Батболд О(луулаа) Х(уваагаад) У(уя)-улсад албан ёсоор айлчилж байна.<br /><br />Өчигдөр тэрбээр тус улсын Засгийн газрын дарга В.В.Замчинтай албан ёсны хэлэлцээр хийж, харилцаа, хамтын ажиллагааны баримт бичгүүдэд гарын үсэг зурж, “Ахан дүүсийн дуу”-г хоршин дуулжээ. Багагүй халамцаад заамцалдсан байж болох талтай хэмээн батгүй эх сурвалжийн сурган мэдээ ч байна.<br /><br />Дараа нь ОХУ-ын Холбооны зөвлөлийн дарга С.М.Дэлхийхэн болон ОХУ-ын Холбооны хурлын төрийн думын дарга Б.В.Мэрэлцэв нартай уулзаж монголын баялгийг дэлхийн хэмжээнд мэрэлцэх асуудлаар мэтгэлцсэн байна. Мөн хойд хөршийн Тээврийн сайд, Худалдаа, эдийн засаг, шинжлэх ухаан, техникийн хамтын ажиллагааны Монгол, Оросын хэсгийн дарга И.Е.Буруутантай хоёр улсын харилцааны тулгамдсан асуудлууд, төмөр замын чиглэлийг буруулах талаар санал солилцжээ.<br /><br />Айлчлалын хүрээнд манай Засгийн газрын тэргүүн төгссөн сургуулиараа орж, сууж байсан сандал ширээндээ хүндэтгэл үзүүлж, “Монгол Улс ба Зүүн хойд Ази” сэдвээр лекц уншиж оюутнуудын сонирхсон асуултад хариулав. Тэгсний хүчинд төгсөхдөө авч чадаагүй “Хүндэт доктор” цолоор нэхэн шагнуулж, сургуулийн бэлгэдэл бүхий малгай нөмрөг олж өмссөн байна. Түүнд ийм цол өгөх өгөөмөр саналыг сургуулийн захирал А.В.Торххон гаргажээ.<br /><br />Улмаар тэндхийн Гадаад харилцааны сайд С.В.Лаврын навчтай уулзаж, хоёр талын хоолны чанарыг сайжруулах, бүс нутгийн болон олон улсын харилцан сонирхсон асуудлаар буу халж, борцтой шөл уув. Мөн ОХУ-тай чөлөөт худалдааны хэлэлцээр ойрын үед байгуулах, төмөр замын гэрээг шинэчлэх, хамтарсан үйлдвэрүүдийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх тал дээр хоёр талаасаа идэвх санаачлагатай ажиллах хэрэгтэй байгааг уулзалтын үер Монгол Улсын Ерөнхий сайд хөнджээ.<br /><br />Өнөөдөр тэрбээр дагалдан яваа бараа бологсдынхоо хамтаар хойд хөршийн ерөнхийлөгч Д.А.Баавгайжавтай уулзаж, түүний нэрийг манайхны өхөөрдөн дууддагаар Майга бор ч юм уу, маахай болгох санал дэвшүүлэх юм байна. Нөгөө тал үүнийг хүлээн зөвшөөрвөл ураны салбарыг урагшлуулах (унагах) стратеги төлөвлөгөөгөө танилцуулж, “Дорнод-Уран” хамтарсан компанийг хувааж авах хувиа тохирох аж.<br /><br />Дандаа Ерөнхий сайд өрөө хэсч, өрөөлтэй уулзана гэж юу байхав, дагалдан явагсдаас мэр сэр хүн уулзалт хийж гар хөлийн үсэг зуралцаж байна. Өчигдөр тухайлбал Монгол Улсын Бүртгэлийн ерөнхий газрын дарга Л.Мөнхбаатар (Всегда герой) Оросын Хуульзүйн яамны Улсын бүртгэлийн танхимын дарга Р.А.Адилхан нар Мушгиваа хотноо хэлэлцээр үзэглэж, хоёр байгууллагын хамтын ажиллагааны хүрээнд хуулийн этгээдийн бүртгэлийг усны дусал мэт адилхан болгох талаар ярилцжээ. Гэх мэтээр айлчлал энэ баасан гариг хүртэл үргэлжлэх бөгөөд нөхдүүд нэрсийнхээ хамрах хүрээний асуудлаар нэгдсэн шийдвэр гаргах аж.<br /><br /><div style="text-align: center;">Нэрийн орчуулгын задаргаа:<br /></div>В.В.Путин: путь-зам+ин=Замчин<br />С.М.Миронов: мир-дэлхий+ов-хэн /хан/=Дэлхийнхэн<br />Б.В.Грызлов: грызня-мэрэлцэх, зулгаалцах, хэмлэлдэх+ /зарим тохиолдолд ов нь эв болох юу ч биш/=Мэрэлцэв<br />И.Е.Ливонов: ливый-буруу+ов /хан4 утга илэрхийлдэг ч үг зохицох ёсоор тан авав/=Буруутан<br />А.В.Торкунов: торк-торх+ов-хэн /хан, хон/=Торххон<br />С.В.Лавров: Лавр-/хан гэх нь төгс биш учир навч хэмээх нэмэлт тайлбар үг авав/=Лаврын навч<br />Д.А.Медведев: медведь-баавгай-маахай= Майга бор<br />Р.А.Адельхан: орчуулах шаардлагагүй. Бараг монгол үг бөгөөд маягтай хүмүүс е мэ оруулж хэлдэг=Адилхан<br />Москва: Мушгиваа /утга, хэллэг зохицох ёс шүү дээ/<br /><br />За ингээд одоогоор уулзсан хүмүүсийн нэрээр Ерөнхий сайдынхаа айлчлалыг дүгнэвэл:<br />“Дэлхийнхэн дэлэгнэж, торххон тонтогнож, лаврын навч лаглайж буй Мушгиваа хотноо манай Сүүмгэр сайд буруутныг хайж очоод адилхан харагдсан замчинтай заамдалцаж, майга бортой мэрэлцэв”<br /><br />Онч төгөлдөр монгол хэл ба орчуулагчийн ур чадвар аа ... гэж<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-3420578277236988451?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-78122753741654166842010-12-03T12:33:00.004+08:002010-12-03T12:40:06.592+08:00<div style="text-align: justify;">Манайх гэдэг айл хойтон жилийн өрхийн төсвөө батлах гэж золтой л муу умгар бор гэрээ тараагаад тавьчихгүй. Жилийн жилд л ингэж хэрүүл шуугиан дунд хэдэн тоо шидэлцэж, уйлах нь уйлж, дуулах нь дуулсаар бүр дасал болж дээ. Батлагдангуут анаж байгаад араас нь чулуу нүүлгэж, хэн нь илүү "гэр оронч"-оо харуулах арцалдаан ч жам ёсоороо өрнөж байна.<br /><br />Ирэх жил талхандаа ямар хольц түрхэхээс эхлээд хэн юу идэж уух, өмсөж хэрэглэх, гэртээ шинээр юу авах, тэр нь яаж ашгаа өгөх, эвдэрч хэмхэрснээ хэрхэн засч тордох болон ойр хавьдаа зарим нэг зам харгуй тавих гээд айл гэрийн амин чухал асуудлыг шийддэг болохоор арга ч үгүй биз. Гэхдээ олох, зарахаа ингэж сүр дуулиантай хэлэлцдэгээрээ бол манайх хэдийнэ баяжиж хөлжөөд үүднээсээ эхлээд өнгө зүсээрээ гайхагддаг баймаар. Гэтэл боддог тооцоо нэмэгдэх тусах бодит амьдрал маань уруудаад л байх юм, хачирхалтай.<br /><br />Уул нь ч манайх тэгтлээ яахаа алдчихсан, ядуу тарчиг айл биш л дээ. Хөл доор маань баргийн бодь хүний шуналыг хөдөлгөх байгалийн баялаг бий. Бас өрхийнхөө гишүүдээсээ хэдэн зуу дахин илүү толгой мал, өргөн уудам газар байгаа. Баялгаа зарж олсон мөнгөөрөө орон гэрээ өөд нь татаж, хүүхдүүдээ боловсролтой, эрүүл, бас ажилтай байлгаж, үлдсэнийг нь хуримтлуулаад, маргаашийнхаа төлөө зарцуулаад явбал ингэж олны доог тохуу болоод байхаар ч хүмүүс биш. Гэвч аавын маань хэлээд, хийгээд байгаа бүхэн нэг л биш ээ. “Олсоноо иднэ, олоогүйгээ ч иднэ” гээд дайраад байх юм. Уг нь хуримтлал үүсгэхийн тулд олдог зардагаа тэнцүүлж, болж өгвөл орлогоо ахиулж, зарлагаа хумих ёстой биз дээ.<br /><br />Өрх гэрийг өөд татах бүтээн байгуулалт нэрээр байнга өчнөөн мөнгө зарлагддаг ч энэ гээд харуулчих тоймтой юм бараг үлддэггүй. Хөл хөөрцөг болж оёсон бүрээсээ дахиж цойлдох, эсвэл тендер зарлаж, бөөн урьдчилгаа төлж байж хийлгэсэн гэрийн модоо засч сэлбэх төдийхөнд л дуусчихна. Дараа жил нь дахиад л энэ ажлаа үргэлжлүүлнэ, ийм ч мөнгө, тийм ч зээл хэрэгтэй гэсээр байтал нийт орлогын нэлээд хувь нь явчихна. Зураг төсөлгүй ажилд мөнгө шийдсэн ч байх шиг.<br /><br />Бас хүүхдүүдээ ажил хийж сургахын оронд аманд нь хоол халбагадаж өгөх нь илүү хүнлэг ч гэж бодно. Хэрдээ хийгээд байгаа хэдийгээ адлаад, амаа хөдөлгөж алгаа тосохоос өөрөөр гийгүүлэхгүй байгаа хэсгээ тордоод байхаар хэн алганы амт үзэн барин ажил хийхийг хүсэх вэ дээ. Энэ жил бүр олдог орлогынхоо дөрөвний нэгийг хүүхдүүддээ тарааж өгөхөөр болчихлоо. Сар бүр бидний халаас руу 21 мянган төгрөг шургуулахын тулд нэг компанитай гэрээ хийх юм даг уу даа. Тэгээд сахалтай хошуугаа дэвсэж, сайртай өвдгөө сөгдөж байгаад ч болов тэр гэрээндээ хүүхдүүддээ амласан мөнгөө тусгуулах юм гэнэ. Нөгөө компани ч үүнийг мэдэж байгаа болохоор ааваас юу ч нэхсэн тэдний дур. “Алтан нарыг аргамжаад аваад ир” гэвэл аав явахаас өөр аргагүй. “Авдран дахь алтыг чинь авааль гэргийтэй чинь хамт авъя” гэсэн ч татгалздаг арга байхгүй.<br /><br />Учир нь аав гэр дотроо эрх мэдэлтэй болохын тулд бидэнд баруун солгойгүй мөнгө өгч, бага томгүй халамжилж хайцаална гээд амалчихсан. Том ах уул нь сүрхий эсэргүүцэж арай өөр юм ярьж байсан ч албан тушаалын бялуунд нам дарагдаад, баруун суган доогуур нь бат шургачихсан. Одоо тэд бие биедээ дургүй ч хүссэн хүсээгүй тоотой хүснэгтэд толгой холбож, тостой тогоонд хошуу холбож яваа. Тэд орж ирээгүй мөнгийг тарааж, төрөөгүй хүүхдийн хоолноос хумслах мэргэн санаагаа “Ирээдүйгээс зээлэх их аян” хэмээн нэрлэчихээд буй. Ер нь манайхны хамгийн чаддаг ажил нь элдэв чамин нэр томьёо бодож олоод оноож өгөх юм шүү дээ. Сүүлдээ нэг мундаг онол зохиочихсон ч байх шиг. “Зарлага нь орлогоосоо ямагт давж байдаг улс төрийн үзэгдлийг улсын төсөв гэнэ...” гэнэ үү.<br /><br />Төсөв нь түнтийх тусам түрүүвч нь шолхойгоод байгаа болохоор манайхыг бусад айхтар айлууд өрөвдөнгүй харцаар хараад байдаг юм. Хараад зогсохгүй хааяа сэтгэл гаргаж, зөвлөгөө өгнө. Энэ удаа ч гэсэн танай гэрийн зарлага хэт данхайгаад, олох орлого чинь баталгаагүй болоод байна. Хэрээ мэдэж зарлагаа нэмэхгүй бол багана чинь нурж, бат аргамж чинь тасрах нь байна шүү гээд байхад л гүрийсээр байгаад түүхэндээ байхгүй өндөр алдагдалтай төсөв баталж орхив. Одоо он гарангуут үүнийгээ дахин тодотгох яриа ч байна. Бодвол энэ ажилдаа бас л нэг гоё нэр олж өгөх биз. “Цоорхой цойлдох их аян” ч гэдэг юм уу.<br /><br />Уул нь манайх гайгүй ардчилсан айл л даа, зарим нэгэнтэй харьцуулахад. Мөнгөө цуглуулаад буцаагаад зарах эрхийг аавд өгөх үү, ахад өгөх үү, эсвэл ээж эзэмших үү гэдгийг дөрвөн жилд нэг удаа санал хурааж шийддэг. Гэтэл хэн ч бай тэр хугацаа ойртох тусам ааш зан нь хувирч, авир нь дэндээд, байтлаасаа бүр тэвдэж өвдөхдөө хэрэглэхээр хадгалдаг хуримтлал руу гар дүрдэг болов. Түүгээр амласан дутуугаа аргалж, ажил хийсэн болж харагдахын тулд үрэн таран хийгээд тавьчихна. Нэхэл дагал болоод ч нэмэргүй, албархаг хэдэн үгээр ам таглаж орхино. “Өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад ДНБ тэд, хэрэглээний сагсанд дахь бараа бүтээгдэхүүний жин тэдээр өсчээ” гэх буюу “бодлогын хүүг нэмсээр үр дүнгийн үзүүлэлт сайжрав, эдийн засаг өсч хөрөнгө оруулалтын хүрээ тэлэв...” гэх мэтээр өөрсдөө ч бараг ойлгодог юм уу гэмээр өвөрмөц сонин хэлээр ярилцана. Эсвэл сугалсан, халаасласнаа далдлах гэсэндээ зориуд тэгж хүүхдүүдээсээ нууж “парольддог” ч юм уу, бүү мэд.<br /><br />Бид ч гэсэндээ, анх амлаж байхад нь дуртай царайлж, дуу шуу болоогүй мөртлөө одоо аавынхаа алсын хараагүй, үрэлгэн тэнэгийг гайхаж сууна. Хэлсэн тооноосоо хэт бага болохоор л авахгүй гэж цааргалж байгаа болохоос биш мөнгөнд дургүй хэн байхав. Гэхдээ л, аав маань арай илүү ухаалаг байсан бол баялгаа барьцаалж хүүхэд болгондоо долоон шил архины мөнгө өгч байснаас, нийлүүлээд нэг том ажлын байр барьчихаж болох л байсан. Бид нарт амьдралд хүрэлцэх цалинтай, боломжийн ажлын байр хамгаас хэрэгтэй гэдэг өрхийн тэргүүн мэдэхийн дээдээр мэдэж л байх ёстой. Нийлж байгаад мөнгөө бөөнөөрөө авбал ав л гэнэ, тэглээ гэхэд малд зориулах хөрөнгөний хаана нь ч хүрэхгүй юм билээ. Тэгсэн хэрнээ ес эхлээ ч үгүй байхад махны хомсдол яриад л.<br /><br />Манайх аа гэж... Нэг иймэрхүү сүржин засагтай, даржин төсөвтэй, америк мөрөөдөлтэй, “агаарын” ардчилалтай айл байх. Хэдий болтол ингэж маргаашаа зэсэнд даатгаж, малаа байгальд хариуцуулж, хүүхдүүдээ бэлэн мөнгөнд амтшуулж, хүний тааллаар баялгаа зарж суух бол. Тэгээд нийт зарах мөнгөнийхөө талыг баялаг бүтээдэггүй “контоорын” хүүхдүүдэд зориулаад л. Уул нь гүрийтлээ ажиллаж төлсөн татвар минь утаагүй агаараар амьсгалах эрх, бурхнаас өгсөн баялаг маань үр хүүхдийн минь чөлөөтэй гишгэх газар, аюулгүй амьдрах “вийз” болдог бол сайхан аа.<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-7812275374165416684?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-58196052103535973402010-10-31T14:09:00.004+08:002011-02-13T13:55:31.391+08:00Тосгондоо дүлийгээрээ дотносдог хоёр хүн байлаа. Нэг удаа байцаа тарьж байсан нэг дүлий дээрээ нөгөө дүлий найз нь хүрч ирэв.<br />-Сайн уу хө, чи чинь байцаа тарьж байгаа юм уу даа?<br />-Гүй, гүй. Би байцаа л тарьж байгаа ухаантай.<br />-Аан, би чамайг байцаа тарьж байгаа юм болов уу гэж саналаа.. гээд яваад өгөв.<br /><br /><div style="text-align: center;"> * * * * *<br /></div><br />МАХН-ын үзэл суртлын нэвтрүүлэг явж байна. “Манай нам бол зүүн төвийн нам байх болно” ... давтсаар улиг болов.<br />Экс дарга Н.Энхбаяр мэдэгдэл хийж байна “МАХН бол зүүн төвийн үзэлтэй нам байх ёстой”... хашгирсаар хоолой нь сөөв.<br />Ерөнхий нарийн бичгийн дарга У.Хүрэлсүх ярилцлага өгч байна “Манай нам зүүний төвийн үзэлтэй болох гэж байгаа”... гэнгээ Н.Энхбаярыг “Зүүний үзэлтэй болно гээд байвал чамд хариуцлага тооцно шүү” заналхийлсээр зангидсан гар нь чилэв.<br /><br />Жич: Энэ хоёр өгөгдлийг хооронд нь холбоод, зөв дүгнэлт гаргасан хүнийг шалгаруулна. Шагналын санг Хүний хөгжлийн сангаас шууд гаргуулна ккк. Үнэмлэхүй зөв хариултыг уралдаант шалгаруулалтын комисс өөрөө мэдэхгүй байгаа бөгөөд уралдаан нь ямар нэг зорилго, ач холбогдолгүй, хэнд ч нээлттэй бөлгөө.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-5819605210353597340?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-437770228076530132010-10-26T16:50:00.007+08:002010-12-03T11:40:25.774+08:00Уул нь нэг <a href="http://www.doctorganaa.com/english-for-fun/13-women-are-wonderful.html">ийм шүлэг</a> цээжлээд, НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн хуралдаан дээр Монголоо төлөөлж уран яруу унших учиртай байсымаа. Тэгсэн яаж ч гичээгээд нэг мөр ч тогтоодоггүй. Сүүлдээ гуян дээрээ бичээд, шилэн тирко мирко...гэх мэтийн юм бодсоноо ер нь бүтэхгүйм байна больё гээд орхисон.<br /><br />Харин гуйвуулж маазрах болсон чинь үг гэдэг чинь урсаж гарч ирээд, ухаан гэдэг чинь ундарч оргилоод болдоггүй, яалтай вэ? Болор цомын “Дүрмийн бус яруу найраг” номинацид үзээд алдвал яадгын бол. Алдаатай, алдаагаа мэдэхгүй, тэгээд хүнд байтугай өөртөө ч ойлгомжгүй байх чинь ер нь бол пост модернизм-авангард инди урсгал мөн биз дээ.<br /><br /><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;">Men are horrible</span><br /><br />They drink when they want to scream<br />They are angry when they are hungry<br />They cry when they are drunk and want to die when they have<br />a hangover.<br /><br />They fight with weakest man than own<br />They stand up for authority<br />They don’t take no for an answer, if women are beautiful, which they interested.<br /><br />They go without money, so their wives can have them.<br />They can say “sorry, I have no money” in the bus.<br />They never go alone to the doctor, and they are big complainer<br />when they are really sick<br />They like a child, sometimes…<br /><br />They don’t afraid to take someone’s corruption<br />They don’t jealous their sperm when they like women<br />And they don’t regret when they betray their wives almost.<br />Actually, they are not sure when their girlfriends are pregnant from them.<br /><br />They are very lazy, when they relax at home and they love remote<br />control than their wives<br />They forget birthdays, valentine’s days, wedding anniversaries<br />and often buy Christmas presents,<br />Then they say “I am not insensitive, I just don’t care”<br />However, their habits are never-ceasing<br />But, ladies, you must answer too, what would we do without them?<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-43777022807653013?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com16tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-32852002585421556352010-10-19T17:46:00.008+08:002011-02-13T13:56:01.907+08:00Ай хөөрхий life аа гэж. English сурах гэж ингэж үйлээ үзэхээ урд age-дээ төсөөлөө ч гүй явсан байх даа. Young байхдаа ямар юмаа ч хийж явсын, одоо brain баргийн юм хүлээж авахаасаа өнгөрчихөөд насны ass-т тамаа цайжийшд.<br /><br />“Сурахад never late” гэж ямар human ice муутай animal нь хэлсийн, тэрэнд нь итгээд сургуульд орцон чинь саваагүй dog moon-д хуцна гэгчээр шаал дэмий юм болчихлоо. Яджухад яг хичээлийн үеэр head биш stomach ажиллаад, meal нэхэж хонхолзон, хоржигнон дугараад салахгүй. Заалгаад заалгаад майлдаг ай, огидог ой-гоос хэтрэхгүй хүн гэж байх юм.<br /><br />Сүүлдээ зүүд хүртэл тэр чигээрээ horror болжийншд. Homework тэмдэглэсэн дэвтэр амилан snake хөдөлгөөнөөр мурчигнан ирж, хоолой боомилжийно ч гэнүү. Ямрынх нь зүүд нь хүртэл жаргааж сэрээдэг softly замбуулин юм, бүү мэд.<br /><br />Аа гэхдээ, автомат хариулагч шиг ярьдаг, бичдэг, орчуулдаг улс байнаа. Тэрийг харахаар муугаа мэдэхгүй yellow хөдлөхийг яана. Даанч намайг гадаадаар ярихаар хүмүүс эвэртэй rabbit үзсийм шиг strange хараад байхын. “I am woman. I live in Rich-Heart district” гэхэд чинь болохгүй what байнаа?<br /><br />Борви бохисхийх ч busy хүн уул нь body-гоо дайчлах гэж байдгаараа л хичээх юм. Гэвч давтаад тогтоохгүй chest-ийг яалтай, уншаад ойлгохгүй mind-ийг яахуу. Дээрээс нь багш нар гэж ямар ч negotiation мэдэхгүй нөхдүүд. Асуудлаа ярихаар ангайтал инээнэ, эсвэл юу юугүй хөмсөг зангидаад, борооны cloud шиг баргар царайлчихна. Хүн tongue-оороо, мал foot-ээрээ гэдэггүй билүү энэ чинь.<br /><br />Гутрах юм өө заримдаа, ямар star-т төрсөн нь янз янзын language ядах юмгүй ярсхийтэл сурчихаад язганатал яриад явдаг юм, ямар нь neat толгойлж, giraffe хүзүүлчихээд амьтны доог болоод явдаг юм. Boss хичээвэл destiny хичээнэ гэж шал худлаа.<br /><br />Гүй тэгэхдээ, би ч хэзээнээсээ book гэхээр ургаа stone шиг, beer гэхээр уургын horse шиг trash байсымдөө. Эхээс төрөхдөө л ичих face, эмээх heart-гүй байсан юм уу хаашаа юм. Одоо хэдий adult болсон ч сурсан habit-г сураар боож болдоггүй юм байна.<br /><br />За за, хусмаа /you know, sediment after boiling milk/ чамласан child шиг баахан complain хийлээ. Болохгүй бол тэр л биз, больчихно гэж нэг nice exit бий. Гэхдээ нэг anecdote ярий. Миний өрөөсөн wheel шиг байгаа юм.<br /><br />Манайхны нэг гар хойно сурахаар очиж л дээ. Шинэковыг оросууд дарамтлаад водка гаргахгүй бол убю тебя мебядаа хүрч. Тэгсэн мань эр “Ты меня убёшь? Далекооо лежит” гэсэн гэжуга. Түүн шиг миний хэл сурч, ном орчуулаад нобел авах ч далекооооооооооооооо лежит байх аа даа.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-3285200258542155635?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com31tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-89968992390359517032010-10-13T13:00:00.010+08:002010-10-13T15:02:43.342+08:00Хэнд ч хэрэгтэй юм, гудамжны нэртэй нэг булан нээгээд гуачиж савчсаар явтал гурван он улирчихаж.<br /><div style="text-align: justify;"><br />Гурван жил гэдэг хүний амьдралаар жишвэл чамгүй урт түүх. Хулс тарьсан бол цахиур нахиа цухуйчих, хүүхэд төрүүлсэн бол биеэ хөөрхөн даачих, бизнес эрхэлсэн бол эргэлтийн мөнгө хуримтлагдчих, биеийн тамираар хичээллэсэн бол боломжийн булчин суучих хугацаа.<br /><br />Гэвч, хумсалж авсан орон зайд минь хулс ч ургасангүй, хүүхэд ч торнисонгүй, блогийн эзэн ч бахь байдгаараа, бодол санаа нь ч тасан хэвээрээ, нүдэнд торойж санаанд сарайх хувирал хийгээд дэвшил хумсын толиохон чинээ ч үзэгдэхгүй л байна.<br /><br />Гагцхүү халтайж нойроосон хагас мянган сэтгэгдэл, хальж халтирсан зуу давсан бичлэг, эргээд уншихад ичмээр эрээн мяраан дурсамжууд, эргүү галзуу нь мэдэгдэхгүй этгээд хачин сараачмалууд энд эзэн суужээ. Баллаж сохлоод ч, баллуурдаж зүлгээд ч арилахгүй хойно гэнэн тэнэгийн гэрч болоод байж л байг.<br /><br />Надаар овоглосон навсархай шар блогоор минь зочилж, цагаа үрж үгээ <a href="http://1.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TLVAubzckeI/AAAAAAAAAa0/_8zpja0InZU/s1600/toort.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 149px; height: 140px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TLVAubzckeI/AAAAAAAAAa0/_8zpja0InZU/s400/toort.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5527395284148851170" border="0" /></a>үлдээдэг, хүлээлгийн өрөө шиг хүнийрхэлгүй зөвлөдөг зоригжуулдаг бүхэнд талархаж таван үг татлахгүй бол ойд зориулсан бичлэг минь лаагүй бялуу шиг, ламгүй хийд шиг сүргүй хийгээд хүчгүй болох нь гарцаагүй. Нэмж өгүүлэхэд, нэрээ нууж орж ирээд нэвширтэл балбаад гардаг нэг ч юм уу, нэг хэсэг ч юм уу сээгийчдэд “хайртай шүү” гэчүүл хамаагүй далийсан болчихийн болуу.<br /><br />Анх албан мэдээний хайрцагнаас гарах жижкээн хүслээр блог нээж байлаа би. Зээлээд байх илүү мөнгөгүй, зэврээд байх иртэй үзэггүй хүнд өөр ямархан том зорилго байгаа аж. Эргэн тойронд өрнөсөн үйл явдлыг өөрийн нүдээр хараад, энгийн үгээр бичиж оруулж байх гэж энд арын хаалгаар, дарга найзын хүчээр газар авсан санагдана. Гэтэл үндсэн зорилгоосоо үлэмж хазайж, хувийн чанартай галбирын хальтиргаа, ослын буулт хийсээр таарч.<br /><br />Тэргүүн шугмын төлөө тэнхээ мэдэн давхилдах тэмцэлдээнтэй салбарт ажилладаг хэрнээ арын эгнээнд арав дахь хавраа угтаж яваа нь магад маний тавилан ч билүү.. Сүүдэрт нуугдсан он жилүүдийн сүүлийн гурван жилийн “бонус” нь блог юм уу даа. Энд нар тусдаг, хааяа ширүүн салхилдаг. Гэвч би жинддэггүй. Зорилго энэ тэр ч бодолгүй, зоргоороо сайхан л жиргэжийн.<br /><br />За тэгээд.., заримдаа харамсах юм байнаа байна. Хамаа намаагүй сараачдаг энэ орон зайгаа нууц хэвээр нь хадгалж, минийх гэж мэдэгдэхгүй авч явах минь яав даа гэхчлэн. Өөрийнхөөрөө байж чадахгүй, хэлмээр санагдсанаа хэнхдэг рүүгээ шиддэг, хэн нэгэнд тал алдчих вий гэхдээ үгээ зөөллөж, үйлдлээ сааралтуулдаг талбар надад дутсан биш дээ уг нь.<br /><br />Зарим нэг нь хувийн сараачмалаас сайн дураараа дүр олж авчихаад дуугаа хурааж дургүйлхсэн ч удаатай. Хүний өдрийн тэмдэглэлийг олж уншчихаад хамаагүй реакцлах нь хаашаа юм, хаалгаа онгорхой орхичихоод орж ирснийг нь хажиглах ч хэцүү, яамаар ч юм бэ дээ. Алгын чинээ амины бүсдээ амны цаас шиг тоомжиргүй хандсан нь миний хохь болж таарчийнуу, яажийн.<br /><br />Хааяа, “Өргөн чөлөө”-гөө өндөр чулуугаар хашиж, хааж хаячихаад тэс өөр газар, тас танихгүй нэрээр үнсэн саарал гудамж сүндэрлүүлмээр ч юм шиг. Тэр нь харуудын хороолол шиг хачин замбараагүй, саравчтай малгай хэлтгийдүүлж, салтаа нь унжсан өмдтэй хип хопууд, эсвэл Алисагийн ертөнц шиг бодит амьдралд боломжгүй зүйлсээр дүүрэн... Тэгээл хэн нэгнийг халз мэтгэлзээнд дуудаж, зарлаагүй дайнд ирээгүй хэргээр гоц мөргөөл... Эсвэл хар тамхичин ч юм уу, халаасны хулгайчийн дүрээр бодол төсөөллөө бодит юм шиг гөвөөл...<br /><br />Гөжүүдэлмээр байг-өөөөөө сүүлийн үед. Жич хэлээд өнгөрөх юмыг асуудал болгон дэвэргэх, өөрт нь гай тариагүй байхад өлгөж аваад барьцалдах, юухан дээр ч болов тэгш биш хандах, юуны төлөө ч юм өө эрэн зуух... Хэн ч биш хэн нэгэнд хүртэл хэрд нь таарсан баллуурдагч байдаг болтой. Бусдын үгээр хачир хийж, буруутгах хандлагаар линз хийх амархан, гэхдээ хүнийг бас сонсдог байх хэрэгтэйшд.<br /><br />Заза, айлын ширээний амттан болгон руу сарвайх сахилгагүй хүү шиг саваагүй шар блогийнхоо сэвлэгийг нэг иймэрхүү дундуур сархадтай, дутуу идээтэй л үргээлээ. Эзэн хүүхэн чадарчихгүй бол эрийн цээнд хүрэхээр нь нижгэр найр хийнэ... Эсвэл бийзи байна , барахгүй нь гээд бийг сэйлдээд зарчихнөө, ядах юмгүй.<br /><br />... нээх гоё үгээр дуусгачий гэтэл наклад зуураад кардан татаж болдоггүй гэнээ. Бинзенээ юүлээд ч хамаагүй зогсохгүй бол бантсандаа бадайраад, бадайрсандаа балайрч өгөх нь. Нэг дажавтар үг байдгымаа, сая би зохиочвуу, яав? “Бичихээс залхах тэр мөч ирэхэд би утаа мэт замхарна”...<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-8996899239035951703?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com19tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-76684771869370372752010-09-28T13:10:00.007+08:002010-09-28T13:35:48.669+08:00Саяхан даа, саваагүй увайгүй сараачмалуудыг санаан зоргоор шидэлж, сардаа хоёр удаа Шарын гол руу жирийж, хажуудах залууг зохиомол хэргээр эрүүдэж, хатсан чавгыг дэвтээгээд тоортой нухаад хөлдөөж идэн зугаацах цаг зав байсан л юм даа надад. Эдүгээ үлгэр домог болон үлджээ хөөрхий.<br /><br />Нас явж ухаан суухын хэрээр надаас бусад хүний хүсэл мөрөөдлийн цар хүрээ тэлж, цэвэр усны шинэ нөөц нээчих юмсан, баялгийн хараалаас улс орноо аварчих юмсан гэх мэтийн юм бодож явахад би гэдэг хүн “Унтахынсааа..нн, хэзээ ч хамаагүй, хаана ч хамаагүй унтахынсан, нойроо ханатал дугжирч үзэхийнсэн” гэсэн цор ганц мөрөөдөлтэйгээр өдөр хоногийг сүг сүүдэр шиг сүүмгэр царайлж, сүүтэн нүдэлж өнгөрөөдөг болов.<br /><br />Даахгүй нохой булуу хураана гэгчээр өмнөх ажлаа дийлэхгүйм байж нэг сургуульд орчихсон чинь ёстой хөгөө хөлдөө чирж, хүзүүгээ шалан дээр дэвсэж байна даа харинчиг. Орсон л бол төгсөнө хэмээн огоорч явсан гар юу юуны туханд хүрэлгүй баахан f өрүүлж, кредитийн төлбөрт унан байж сурна гэдэг чинь алимнаас арай өөрийг төсөөлж байх жишээтэй.<br /><br />Гүй тэгээд г<a href="http://3.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TKF41FmXi0I/AAAAAAAAAas/CdoQzBjPTiQ/s1600/den-before-600x450.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 156px; height: 116px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TKF41FmXi0I/AAAAAAAAAas/CdoQzBjPTiQ/s400/den-before-600x450.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5521827471564442434" border="0" /></a>ийгүүлж байгаа ч юм алга, шөнө хагасалж хариад ум хумгүй идэхээс өөр өөрчлөлт шинэчлэлт үзэгдэхгүй л байна. Өөрөө ч цухуйхааргүй өндөрлөж овоолсон ном цаасыг минь хаягдалд тушаавал лавтай долооног өлсөж цангахын зовлонгоос гэтэлгэх. Ахиж л сурахгүйм шүү гэсэн асар чанд бодол байнга дотор эзэмдэх.<br /><br /><br />Үй түмэн бие даалт, гэрийн даалгаврыг нь хийхгүйм байж хий шаналаастай, нойр хулжаастай. Тарчилж хэвтэхээр босоод хийчихье гэхээр бас юу юугүй унтчих ч юм шиг санагдаад горьдон тэлчилсээр ядаргаанд орох нь. Сүүлдээ бүр самбарын өмнө гарсан чинь кармааны цоорхойгоор бэлдсэн шипи сугаран унажийна гэж мэгж зүүдэлжийншд. Яаж нэг ажлаасаа хусагдчилгүй, сургуулиасаа жийгдчилгүй, гэрээсээ хөөгдчилгүй, блогтоо боомилуулчихгүй хоёр жилийг авдым байгаан.<br /><br />Тархи гээч эрхтнийг байнга дасгалжуулж байхгүй бол атираа нь тэнийж гөлийдөг юм гэсэн, минийх ч төрөлхийн мөлийсөн, гөлчийсөн, гөлгөр төмөр шиг гялайсан эд болтой. Жилээс жилд тархи толийх тусам зовхи үрчийгээд байгаа нь даанчиг сонин.<br /><br />Яджахад лагууд дунд лаг шавар царайлан цохиж явах гэцүүм, багш нарын арга тасарсан харц өөр дээр тусахыг мэдрэх бүр ч ядаргаатайм. Дүрс ойлгодог, бууралттай, томхон шиг хамелион шил олж зүүе л гэсэн цор ганц гарц олдоод байгаа, одоогоор. Цаашид ямархан мэргэн санаа төрж, түүнийгээ хэрэгжүүлэн түүхэнд нэрээ үлдээхийг би таашгүй ээ.<br />Амралтын өдрүүд ээ чи, амьдралын минь альхан буланд нуугдана вэ,<span style="font-size:85%;"> </span><span style="font-size:100%;"><span style="font-size:85%;">ай хө зэ хө, арслантай эрээн авдар юу даа хөөө</span>.... <span style="font-size:78%;">үүрэглэн дохилзсоор өмнөх ширээгээ дэрлэн уналаа. </span></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-7668477186937037275?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com17tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-22904758882722182322010-09-14T09:34:00.007+08:002010-09-14T10:37:19.755+08:00xxx: hi duu minee, 1 medee gargaad uguuch<br />Idea: ok, yun tuhai medee ve?<br />xxx: Bymbatsogt gishuunii tuhai medee<br />Idea: aan za, gishuun yagaa ve?<br />xxx: gishuun yagaach guie, naizuud ni bayrluulsan bna<br />Idea: tursun udur ni boloo yu?<br />xxx: guie, surguuliinh ni oi bolson bna<br />Idea: 10 jiliinh ymu, ih surguuli ymu<br />xxx: 2-4-r angidaa surch bsan dund surguuli genee<br />Idea: hehe, tegeed gishuun oidoo oroltsson ymu?<br />xxx: ooroo oroltsoogui angiihan ni mori uralduulsan bna<br />Idea: haha, tegeed terend ni gishuun bayrlaa yu?<br />xxx: chi odoo yundaa durguilheed bgam be, gargaj chadahgui bol teriigee helchihne l biz de.<br />Idea: durguilheh ni yu ym, 76 gishuunii bayrlasan, gomdson toolond medee gargaad bval ch, za za yu ch gsn shidchih.<br />xxx: yahav, gishuuniig bayrluulah l gsn ym, yu ch gsn harahgui yu da, oruulchihval sain l bna.<br /><br /><span style="font-size:85%;">Жич: Би сонинд оруулж чадсангүй ээ, харин өөрийн юм өргүй гэгчээр </span><span style="font-size:85%;">мэдээг </span><span style="font-size:85%;">өгсөн зурагтай нь блогтоо тавилаа. Дуртай юм бол өөрөө олж үзээд баярлана биз. Төрийн түшээ</span><span style="font-size:85%;">д</span><span style="font-size:85%;"> маань нэг удаа ч гэсэн баярлавал тэ, дандаа ард түмнийхээ төлөө зовж явдаг хү</span><span style="font-size:85%;">м</span><span style="font-size:85%;">ү</span><span style="font-size:85%;">ү</span><span style="font-size:85%;">с</span><span style="font-size:85%;">...<br /></span><br /><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;">Ангийнхан нь С.Бямбацогт гишүүнийг баярлуулав</span><br /></div><br /><div style="text-align: justify;"><img src="file:///C:/DOCUME%7E1/ADMINI%7E1/LOCALS%7E1/Temp/moz-screenshot-1.png" alt="" /><img src="file:///C:/DOCUME%7E1/ADMINI%7E1/LOCALS%7E1/Temp/moz-screenshot-2.png" alt="" />Энэ сарын 2-оос 3-ны өдрүүдэд Ховд аймгийн Мянгад сумын Баасанжавын нэрэмжит бүрэн дунд сургуулий<a href="http://4.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TI7WvpOxazI/AAAAAAAAAak/ipwVGM9duYI/s1600/byambatsogt_01.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 159px; height: 166px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TI7WvpOxazI/AAAAAAAAAak/ipwVGM9duYI/s400/byambatsogt_01.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5516582707585444658" border="0" /></a>н 80 жилийн ойн баяр тохиолоо. С.Бямбацогт гишүүн тус сургуульд 2-4-р ангид<img src="file:///C:/DOCUME%7E1/ADMINI%7E1/LOCALS%7E1/Temp/moz-screenshot-3.png" alt="" />аа суралцаж байсан бөгөөд түүний ангийхан нь ангиасаа төрсөн төрийн түшээдээ хүндэтгэл үзүүлэн ойн баяр наадамд түүний нэр дээр хязаалан насны морь уралдуулсан нь айргийн 4-т хурдалсан байна. Хэдийгээр ойн баяр наадамд оролцож амжаагүй ч энэ мэдээг сонсоод эрхэм гишүүн маш их баярласан гэнэ. Учир нь түүний хувьд хурдан морь давхиулсан анхны тохиолдол нь бөгөөд анхны морь нь айргийн тавд хурдалсан нь эр хүний цог хийморийг илтгэлээ гэж Мянгад нутгийнхан бэлэгшээж байсан байна. Тэрээр хурдан морио 500 000 төгрөгөөр мялаажээ гэж <span style="font-weight: bold;">УИХ-ын Хэвлэл мэдээллийн албанаас</span> мэдээллээ.<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-2290475888272218232?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com21tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-66546072179264730292010-09-08T14:06:00.008+08:002011-06-02T10:41:23.583+08:00<div style="text-align: justify;">“Ногоон нүдэн лам” гэдэг номыг улаан нүдэлж суусаар нэг шөнийн дотор зүйл дуусгав. Хэлмэгдүүлэлтийн хар шуургаар хавсарга тавьж асан тэртээх он жилүүдэд очсон юм шиг л боллоо. Түүхийг хүн бүтээдэг ч түүнийгээ эргээд баллаж сохолж болдог, бүр танигдахын аргагүй гуйвуулж хувиргаад, болсон мэт итгүүлж үнэмшүүлж чаддагийг энд томруун харуулжээ. 2008 онд хэвлэгдсэн уг номыг нэлээд оройтож барьж авсан ч уншсандаа харамссангүй.<br /></div><br /><div style="text-align: justify;"><img src="file:///C:/DOCUME%7E1/ADMINI%7E1/LOCALS%7E1/Temp/moz-screenshot.png" alt="" />Анхан<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://1.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TIcqC1Z0LxI/AAAAAAAAAaU/KUxBgre-aDU/s1600/index.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 110px; height: 153px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TIcqC1Z0LxI/AAAAAAAAAaU/KUxBgre-aDU/s400/index.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5514422496921923346" border="0" /></a>даа зохиогчид нь хүний эрхийн хуульч, судлаачид болохоор уран зохиол гэхээсээ баримтаар зодсон, ур бичгийн эв дүй тааруухан роман байх болов уу гэж бодтол санаснаас сайн бичигджээ. Яахав, англи хэлээр эхэлж туурвиад, дараа нь монгол руу буусан болохоор “Ховчилтойн хөндийд тавтай морил”, “Муу өчүүхэн лам. Үхээгүй байгаа чинь духанд чинь сум зоох хангалттай шалтгаан болно” “Залуу Агваан. Би чамаас хоёр л асуулт асууя”, “Тэр таны буруу байгаагүй ээ. Намайг морь өшиглөчихсөн...” гэх мэт монгол хүүрнэл ахуйгаас тасарсан үг өгүүлбэрүүд нэлээд таарсныг эс тооцвол шүү дээ. Бас уулзахдаа тэврэлддэг нь яалт ч үгүй америк ёс, харин монголчуудын эрхэм мэндчилгээ нь золгох буй заа.<br /><br />Үйл явдал гуч, дөчөөд оны үед үргэлжилнэ. Гол агуулга нь хөдөөний залуу сайхан бүсгүй Сэндмаа, хийдийн идэр лам Баасан нарын ээдрээтэй хайр дурлалын түүхээр ороо бусгаа нийгэм, аймшигт аллага яргалал, олон мянган гэмгүй лам хар хүмүүсийг хэрхэн хоморголон хороосон, тэр үед яг юу болсон, үйл явдлын золиос нь хэн байсан, тэр бүгдээс хэн хожиж хэн хохирсон зэргийг өгүүлнэ. Зохиолд гарч буй баатрууд бүгд бодит хүмүүс гэж бодохоор их сонирхолтой. Хамгийн гол нь, үзэл суртал гээч нь үхэл амьдралаас илүү хүчтэй, түүний хүнд буулган доорх хэлмэгдүүлэлт аль ч нийгмийн үед амиа тавихгүй, харин ч арга нь нарийсч, хэлбэр нь өөрчлөгдөн оршсоор буйг зохиогчид харуулахыг хүссэн юм шиг санагдсан.<br /><br />Лам нарын баривчилгаа, улстөрийн хилс хэрэг, хувьсгалын хийрхэл, соёлын довтолгоотой бишгүй л олон ном зохиол уншиж байсан ч энэ номонд гарч буй үйл явдал, дүр зураг эмээгийн маань ярьдагтай дэндүү төстэй байсан нь сэтгэлд ойр байлаа. Бүр эмээ маань нэг удаа хийдийн бүх шүтээнийг урласныхаа төлөө баривчлагдан аймшигтай тамлуулж, 10 жил шоронд хоригдоод Чойбалсангийн хөргийг зурж байж суллагдсан уран гартай, сайхан дуулдаг ламын тухай ярьж байсан юм. Чухам түүнийг ногоон нүдтэй байсан эсэхийг мэдэхгүй, нүдний өнгөөр зохиолд ямар нэг давхар санаа илэрхийлсэн юм болов уу гэтэл үгүй байна лээ. Лам нар нигүүлсэнгүй сургаалаар хүмүүжсэн, эсэргүүцэн тэмцэх чадваргүй, хүлцэнгүй улс тул улаан хувьсгалчид хамгийн түрүүнд бай болгож, нийгэмд айдас төрүүлэх ажиллагаандаа ашигласан гэдэг нь яах аргагүй үнэн билээ. Энэ мэт эгэл жирийн иргэний үзсэн дуулсан, санаж байгаатай дүйж байхыг бодоход уг зохиолыг туурвихдаа нэлээд сайн судалгаа хийсэн юм шиг байна.<br /><br />Монголын тусгаар тогтнол ямар их үнээр эргэж ирснийг бид мэднэ. Ардчилал ч бас түүнээс дутахгүй үнэтэй. Гэтэл ардчилсан нийгэмд үзэл бодлоо илэрхийлсний төлөө тавын таван хүний амийг буудан хороосон эзэн олдохгүй байгааг Монголын төр хэрхэн тайлбарлаж байна вэ? Хэлмэгдлийн золиос болсон хүмүүсийн сэтгэлийн шарх аниагүй, гашуун нулимс нь хатаагүй байхад энэ аймшигт үйл явдал давтагдаад байна шүү дээ гэх эмзэглэл ч төрж байлаа. Газар нутаг бүх ард түмний өмч хэрнээ жирийн иргэд нь шарил дэрлэн амьдарч, уух ус, хариулах бэлчээрээс болж залуу малчин алтны ангуучдын гарт амиа алдаж, хэсэг хүмүүсийн ашгийн төлөөх улайрлын золиосонд хаа хамаагүй бүсгүй гажигтай хүүхэд төрүүлж байгааг юу гэх вэ?<br /><br />Нөгөөдөр улстөрийн хилс хэргээр хэлмэгдэгсдийн өдөр болно. Хэдэн хүнд байр олгоод, нөхөн олговрын мөнгө өгөөд л өнгөрөх байх. Гэвч энэ бүхний цаана нийгмийн ямар үнэт зүйл хөндөгдөж, эв зүйдээ орохын аргагүй эвдэрсээр буйг бодууштай. Эцэст нь номын талаарх сэтгэгдэлдээ эргээд ороход ганц нэг логик зөрчилтэй зүйл анзаарагдсан. Жишээ нь Баасанг хөгшин лам нарын гэрээс залуу лам нарынх руу оруулахад тусалсан Нямжавын гавьяаг Агваан дараа нь яриандаа дурсахгүй өнгөрдөг, уул нь тэр хоёр үүнийг хамтдаа төлөвлөсөн шүү дээ. Бас цэвэр ичимтгий Сэндмаа Цагаан Дарь эхийг зуруулахдаа шууд хувцсаа тайлж байгаа нь үнэмшилгүй гээд өөнтөгч нүдээр харвал юм гарах л байх. Ямартаа ч түүхийн энэ хар толбыг өөр өнцгөөс гаргаж, хойч үеийнхний зүрх сэтгэлд мартагдахааргүй хадаж өгсөн зохиогчдод талархмаар байна.<br /><br />“Тэргүүн дэвтэр төгсөв” гэснийг бодоход үргэлжлэл байгаа бололтой. Гараад ирвэл дуртайяа уншихын сацуу гарахаас өмнө үг хэллэг, найруулгын тал дээр оруулж чадах хувь нэмэр бий аваас сайн дураар оролцмоор ч юм шиг хүсэл төрж байна. Нээрээ ирэх зун эмээ, ээж, аавын маань нутаг болох Хөвсгөл аймгаар аялах бодолтой байгаа. Ингэхдээ заавал Даян дээрхийн агуйгаар орж үзнээ. Хэлмэгдүүлэлт эндээс эхэлсэн гээд бодохоор их л сонин мэдрэмж төрөх байх даа.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-6654607217926473029?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com9tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-77166625648272938852010-08-25T15:09:00.004+08:002010-08-25T17:07:22.032+08:00Гитар үүрсэн үл таних залуу эрхгүй хараа булаана. Гаднах төрхөөс нь түүнд онцлох юм байхгүй ч, мөр давсан өтгөн гэзэг нь дэндүү зохиж, өлөн хир суусан өргөн жийнс нь үнэндээ чимж.<br /><br />Булчин шөрмөс нь зангирсан булиа эрчүүдээс бядгүй харагдах ч бурхан ч атаархам тэнэмэл авьяас түүнд заяаж. Зургаан чавхдасны аялгуугаар зуны үдшийг амилуулж, зуурхан бүрхэх ганцаардлыг зүрхэнд тултал хөглөнө.<br /><br />Өвөрмөц сөөнгө хоолойгоор хайнгахан дуулах нь өнө урдын дурсамжийг сэтгэл сэмэртэл хүүрнэх шиг. Өөрийн мэдэлгүй урсах этгээд тэр аяз нь өрцөн дотор гунигийн гал өрдөх мэт.<br /><br />Юуг ч үл сониучирхах тоомжиргүй харцанд нь юуных ч юм далдхан уйтгар шингээстэй. Хэнээс ч үл х<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/THTB-oxXADI/AAAAAAAAAZ8/KsZ45af94NQ/s1600/index.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 187px; height: 133px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/THTB-oxXADI/AAAAAAAAAZ8/KsZ45af94NQ/s400/index.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5509241526021455922" border="0" /></a>амаарах хэрмэл тэр тавилан нь хүсээд үл олдох эрх чөлөөний хэлтэрхийтэй.<br /><br />Зорилгогүй амьдралыг зовлонгүй туулах зоргоороо тэр залуу, авах хийгээд олохын адын хүслийн хажуугаар амирлангүй алхалж өнгөрнө, гитартайгаа...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-7716662564827293885?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com27tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-62442755437444993692010-07-15T20:24:00.009+08:002010-07-15T20:49:20.465+08:00<span style="font-style: italic;">Зүгээр суухаар зүйр үгэнд ганц нэг тайлбар шахчаад гарнаа.</span><br /><br /><span style="font-weight: bold;">Орой унтвал нэгийг сонсоно</span><br /><span style="font-weight: bold;">Эрт босвол нэгийг үзнэ.</span><br />Зиа энэ бол гэрт амьдардаг айлын ахуйн проблемыг харуулсан зүйр үг гэдгийг бүгд мэдэх буй заа. Оройтож унтсан хүүхэд аав ээжийнхээ орны зүгээс нэг эвгүй чимээ сонсох бөгөөд, өглөө босмогцоо тэр сонин чимээ юунаас болж гарсныг хараад ойлгоно гэсэн үг юм аа.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Үхсэн буурын толгойноос амьд ат айна.</span><br />Малын сэг зэм устгах ажил хөдөөгүүр олигтой хийгдэхгүй байгаагийн жишээ. Засгийн газар зуднаар хорогдсон малд зориулж таван тэрбумыг гаргаад байхад шүү.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Мянга сонсохоор нэг үз</span><br />Сайхан хүүхнийг битүүхэн харж шүлэнгэтэж явдаг залууг зоригжуулсан үг гэж боджийнуу? Үгүй, харин эсрэгээрээ загвар өмсдөг хүүхнүүдэд хандаж, тэр алдар цуутай магнат Мянгаа гээчийг зүгээр сонсож явахаар нэг удаа нүдэнд нь өртөж, үзээд алд аа гэж байгаан.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Хүн нэмэгдвэл хүнс нэмэгдэнэ.</span><br />Энэ нь сонгуулийн дараа шинээр бүрэлддэг Засгийн газрын танхимд хамаатай үг бөгөөд сайд нэмэгдэхийн хэрээр төсвийн зардал өсч, зардал өссөнөөр татвар нэмэгдэн ард түмний нуруун дээр ачаа болж, өргөн хэрэглээний бараа, хоол хүнсний үнэ тэнгэрт хадна гэсэн үг болой.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Ажил хийвэл ам тосдоно.</span><br />Гэр хорооллын өвөл. Оройн хоолоо хийгээд, гэтрүүлэн идэж нойл гүйх явдал хүний амьдралд нэг бус удаа тохиолддог бөгөөд энэ үед хааяа уруул дээр нэг тослог юм гарчихдаг таагүй процессыг өгүүлжээ.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Ам нээвэл уушиг нээ.</span><br />Ажил мэргэжлийн холбогдолтой заавар. Цогцост задлан шинжилгээ хийдэг эмнэлгийн өрөөний ханан дээрээс харж болно.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Магтсан хүүхэн хуриман дээрээ унгана.</span><br />Хадмуудыг хошгируулсан төдийд хамаагүй хөөрч, хуриман дээрээ учир зүггүй идэж уун гэдсээ хямруулавзай хэмээн сануулсан үг. Аа гэхдээ унгахаасаа айгаад юу ч идэхгүй суух нь ярвагар зантай юм шиг харагдуулах буюу эсвэл хуримнаасаа өмнө жирэмсэн болчихсон юм уу, энэ ер нь хэний хүүхдэв хэмээн хардагдана гэдгийг анхаар!<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Их идсэн ч өмхий</span><br /><span style="font-weight: bold;">Бага идсэн ч өмхий</span><br />За энэ ч сармис идсэн хүмүүсийг л хэлээд байх шиг байна.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Биеэ засаад гэрээ зас</span><br /><span style="font-weight: bold;">Гэрээ засаад төрөө зас</span><br />Олны танил нэг дуучин хүүхэнд зориулсан үг юм болов уу даа. Түүнийг гоо сайхны хагалгаанд орж уруул, хамар бас бус зүйлээ зассан гэж сонссон бөгөөд дараахан нь нэг шар сонин дээр гэртээ маш өндөр үнээр иж бүрэн засвар хийлгэсэн тухай бичсэн харагдсан. Аа харин төрөө засах тухайд, нөхөртөө даатгасан гэсээн.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Урмыг нь хугалахаар ууцыг нь хугал</span><br />Цагаан сараар навс согтож айлын ширээ хөмөртөл агсан тавьсан залуугийн өөрийгөө цагаатгахад нь туслах үг.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Муу хүнийг зар, зарсан хойноо өр.</span><br />За энэ ч хүний наймаачдад хандсан үг юм уу даа. Хүнээ сайн харж сонгохгүй бол дараа нь царай муутай энээ тэрээ гээд зарагдсан бараа нь буцаад, бөөн үнэ өртгөөр янзлуулах болох вий л гэж.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Хүн ахтай</span><br /><span style="font-weight: bold;">Дээл захтэй.</span><br />Айлын том, эсвэл дээрээ ахгүй, эгчтэй хүмүүсийн эрх ашгийг зөрчсөн үг. Эдгээр хүмүүс эвсэл байгуулж бослого гаргавал энэ үгийг зохиосон хүн шууд унана. За дээр нь захгүй дээл өмсдөг лам нар нэгдвэл ч.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Төр түмэн нүдтэй</span><br /><span style="font-weight: bold;">Төрсөн бие хоёр нүдтэй.</span><br />Яг яагаад ийм үг гарсныг ойлгохгүй байгаа юм. Дува сохор л уурандаа хэлсэн юм болуу даа.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Хүлгийн сайныг унан байж мэднэ.</span><br /><span style="font-weight: bold;">Нөхрийн сайныг ханилан байж мэднэ.</span><br />Олон нөхрөөс салсан хүүхний яриа. Сайнтай нь таартлаа суугаад л салаад л явж байхаас, өөр яахав.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Дассан газрын даавуу зөөлөн.</span><br />Сайн мэдэхгүй буудалд хамаагүй орвол ямар ч ор хөнжилтэй таараа билээ, гайгүй зэрэглэлийнх бол бүүр краахмал энтэр хэрэглэдэг сурагтай. Ер нь тэгээд, хөнжлийнх нь хэрээр л хөлөө жийх хэрэгтэй дээ, хамаагүй илүү гаргаж жийж байж даавууны өрөнд орчив.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Эцэггүй хүүхдийн толгой том</span><br /><span style="font-weight: bold;">Эхгүй хүүхдийн бөгс том</span><br />Эцэг нь эзгүй хүүхдийн толгой том байх нь аргагүй шд. Агаар салхинд аваад гарчихгүй байсаар хүүхдийг ракеттай болгоо хаячиж байгаа байхгүй юу. Ээж нь нялх биетэй гэж ямбалаад зүгэр. Аа харин эх нь байхгүй гээд бөгс томордог нь ямар учиртай юм бол. Аав нь гэж нэг гоо сайхны мэдрэмжгүй гар томдсон горшоок аваад өгчиж дээ янз нь.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Усыг нь уувал ёсыг нь дага</span><br />Илт хүчирхийллийн чанартай үг байна. Ганц сав менраал ус өгчөөд элдэв ёс мос тулгаад байх магадлалтай тул энд тэнд явахдаа нээх ус уух гэсний хэрэггүй биз. Тэрний оронд жүүс мүүсхэн эргүүлсэн нь аминд өлзийтэй.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Ёс мэдэхгүй хүнд ёр халдахгүй.</span><br />Ээ дээ, энэ үгэнд л үнэмшив хүүхнүүд минь. Цаадуул чинь бэлгэвчээ мартчихаад л балайрч байгаан. “Би ёс мэднээ” л гээд гүрийгээд байх хэрэгтэй, юу ч халдаачих юм билээ.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Дуугүй хүний доодох нойтон.</span><br />Энэ ч одоо памперс гараагүй байхад л үүссэн үг юм байх даа. Гүй тэгээд өмдөндөө юу яасан хүн юу гээд л гавьяа байгуулчихсан юм шиг дуу шуу болоод зарлаад явав гэж.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Муу амьдрахаар сайн үх.</span><br />Амиа хорлогчдыг өдөөн турхирсан гэдэг утгаараа үгсийн сангаас удахгүй хасагдах болов уу гэхээр байгаад л байх болтоймаа.<br /><br /> /өөрснөө үргэлжлүүлээрэй/<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-6244275543744499369?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com26tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-22674762142113268762010-07-02T11:34:00.002+08:002010-07-02T11:38:07.218+08:00<div style="text-align: justify;"> Сүүлийн хагас сар гаруйн хугацаанд бүгчим халуун агаар, бүрээ бишгүүрийн ёнгиноон хоёрт ядаргаанд ортлоо балбуулж, пиавнаас пиавны хооронд, паабнаас паабын дунд шар нар, бор хоногийг өнгөрүүлж асан Idea амралтаа авав уу үгүй юу Арсун ахынхаа төхөөрч өгсөн гэрийг үүрч, жаал зугаа дүүфл, шилэн хумс, наадаг сормуус, усны хувцас, гоёлын даашинзаа базаан алс хөдөөг зорив.<br /><br />Малчин айлын ажилд туслангаа үнээ сааж сурах, цаашлаад ааруул ээзгий боловсруулж чаддаг болох асар том зорилго тээн очсон тэрбээр эхний өдрөөсөө л буцалж үмхийртлээ унтаж, будаатай цайны үнэрээр сэрэх байдлаар талын малчны хотонд таатайяа амьдарсаар. <br /><br />Айлын хүмүүсээс санаа зовмор аядахаараа агаарын цохилт хүнийг хэрхэн нам унагадаг талаар онолдож, хот суурин газар нойр дутал, хоол илүүдлийн хам шинж өвчин тахал мэт тархаж байгаа, тэр нь өөр шиг нь ажилсаг шаавай хүнийг ч өнгөрүүлэхгүй байгаа талаар ам хуурайгүй бурж, аяга салгалгүй чихнэ. Хамар нь таг битүү, харааны тусгал нь шал хазгай байгаагийнхаа бурууг ч тэрхүү халдварт өвчин рүү чихэж, зав л гарвал хажуулж, сав л хийвэл иднэ.<br /><br />Үе үе гэнэт юманд хатгуулсан юм шиг саалийн хувин шүүрч аваад, дөрвөн литр гардаг үнээнээс дөнгөж таван зуун грамм саах жишээтэй. Сүү чанавал дэвэргэж, сүүл шаргаавал түлж, бяслаг шахвал усыг нь ихдүүлж, тараг бүрвэл шар сүүг нь тунаруулж, дээл хавбал дотрыг нь хөөж, гэдэс цэвэрлэвэл баастай нь холих мэтээр явсан газар бүртээ балаг тарьж, барьсан болгоноо баллаж хаяна.<br /><br />Эзэгтэйн эгдүүцэх, гэрийн хүмүүсийн дургүйлхэхийг анзаарах ч үгүй, бөглөөний жийрэг шиг бүлт үсэрч, бүгдийг мэддэг царайлж цээж хөдөлгөхөө харин ч нэг болихгүй. Гал ч олигтойхон асаачиж чадахгүй энэ хүүхний ганц дуртай ажил нь тогоо нэрэх. Гараар хийсэн бүтээгдэхүүнийхээ чанарыг өөрөө шалгаж, хоёр усаар авсан хорзондоо хөлчүүрхэн сүүмийж суух нь чухам жаргал мэт.<br /><br />Ингээд ирэхээрээ нэг их сөөнгө цахир хоолой гаргаж ирээд “Хөд-өө-гийн сай-айхан таа-лынн дээргэд” гээл дуулах буюу даалинд ороогоод авдарт хийсэн муу хар лаптопоо гаргаж ирээд “Би-би бол болооогчин, мэдүү. Та нар муусайн юмнууд үнээ сааж чаддаг чинь тэндээ л байдын байгааз. Би тэгжяруул цагтаа...” гээл агсамнана. Дэлхий ертөнц гэдэг дээврийн чинээ жижиг болчихсон юм шиг, дөчийн бидооны жинтэй биенд минь дөрвөн атын дайны бяд суучихсан юм шиг дарцаг шиг намирч, дарвуул шиг далчигнана.<br /><br />Харин маргааш өглөө нь уусан нэрмэл толгойд гарч, урьд өдрийн өвчигнөл бүүр түүр санагдах үед ичнэ гэж юүхэв. “Хөвчийн модонд хөхөө шувуу донгодноо, хөдөөний хүмүүс хөөрхөн сайхан харагднаа” гэдэг дууг амандаа гүвтнэнгээ хүний нүүр харж чадахгүй гөлөлзөж, юухан хээхнийг хийчих санаатай бусдын урдуур орж, буруудаж зэмлүүлнэ.<br /><br />За нэг иймэрхүү л паянтай хөдөө хөхөрч, гадаа гандан, хар дээрээ халтар, бор дээрээ борц болж байна даа. Ямар ч байсан “Зүлгэн дээр гэрээ бариад, Зүгээр л нэг амьдрахсан...” гэдэг шүлгийг урьд нь татвараас зайлсхийх гэсэн хүний үг гэж боддог байсан минь өөрчлөгдсөнөөс үзэхэд хөдөө нутаг хүний сэтгэлгээнд яаж нөлөөлдөг нь тод харагдаж байгааз.<br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-2267476214211326876?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com15tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-64467414202834689932010-07-01T22:27:00.003+08:002010-07-01T22:45:05.544+08:00/6-р сарын 6-нд блогт маань орсон "Шинэ өглөөг даллаж болжморууд жиргэнэ" бичлэгт нэгэн шүлгэн коомент иржээ. Төрөлх сумынхаа сайхнаар бахархсан, басхүү алтны ангуучдын сүүдэрт үзэсгэлэнт төрхөө гээж байгаад нь санаа зовиносон нэгний харамсал нэвт шингээстэй уг шүлгийг арай олон хүнд хүргэх үүднээс бүрэн эхээр нь орууллаа. Уран яруу, утга төгөлдөр үгсээр ухаарал хайрлаж, унаган нутгаа хамгаалахыг уриалан дуудсан О.Золбаярт баярлалаа/<br /><br />Шүрэн галын дөлт<br />Шар хар алтны нутаг<br />Сум гэлтгүй хотжилттой<br />Суурин гэлтгүй хөдөөтэй<br /><br />Эрт галавын нэгэн үеийг<br />Элэг хэвлийдээ хадгалан ирсэн<br />Энэ түүхийн нэгэн жарныг<br />Энгэр цээжиндээ сийлэн бичсэн<br /><br />Арван ястан цуглан эвлэж<br />Арван хуруугаараа бүтээн босгосон<br />Аймгийн дайтай нэгэн сум<br />Аягын чинээ нэгэн хот<br /><br />Уурхайчдын өлгий нутаг болсон<br />Уулсын дундах бяцхан Тосгон<br />Буурал хангайн үргэлжлэл болсон<br />Бараа ихт Буянтын уулс<br /><br />Шаагин урсдаг нь дурсамж болсон<br />Шаазгайтын голын саарин голдрил<br />Тойроод ирмэгц нутгийн бараатай<br />Тормон чулуут Хадан хошуу<br /><br />Аадар бороо асгарч үзээгүй<br />Амгалан тайван Шиврээ нарийн<br />Шар цэцгийн хивсээ дэвссэн<br />Шарын голын ногоон нуга<br /><br />Молор эрдэнийн туурайн төвөргөөнтэй<br />Монгол наадмын Морин толгой<br />Омголон эрс л оройд нь гарах<br />Онгон дагшин Дархан уул<br /><br />Ирсэн бүгд нь эндээ идээшдэг<br />Явсан бүгд нь хоргодоод буцдаг<br />Шарынгол миний нутаг<br />Сайхан нутгаа гэсэн<br />Санаа нэгтэй бидний нутаг<br /><br />Шүрэн галын дөлт<br />Шар хар алтны нутаг<br />Сайхаан сайхан, гэвч нутаг минь<br />Сар жилээр уйлж байна<br /><br />Шарынголынхоо урсгалтай хамт<br />Сайхан мэлмий нь хатаж байна.<br />Шаагин урсдаг байсан нь дурсамж болж<br />Шаазгайтын гол хайргаар шаргиж байна<br /><br />Элгэнд нь нуугдсан эрдэнийн төлөө<br />Энгэр цээжийг нь ярж байна<br />Бурхантын хөндийг бурхан танихгүй болтол<br />Буурлын нутгийг үрс нь мэдэхгүй болтол<br /><br />Будаа шиг олон уурхай нутгийн минь хөрсийг<br />Буцааж сэргэшгүй сэндийлж байна<br />Мал биш машин бэлчдэг болжээ нутагт минь<br />Машин машиндаа механикжсан техник урамддаг болжээ<br /><br />Монгол наадмын Морин толгойд минь мөдхөн<br />Морьдын төвөргөөн биш моторын дуу хангинах вий дээ<br />Тэнгэр дуугарахад голын хор арилдаг гэж<br />Тэсэн ядан хүлээдэг байлаа, багадаа<br /><br />Бүлээн урсгалт голдоо сэлэхээр<br />Бургастын шугуйдаа яардаг байлаа<br />Тэгтэл одоо тэнгэрийн дуунаас түрүүлж<br />Техникийн дуу нүргэлдэг болжээ<br /><br />Умбаж байсан голын минь урсгал<br />Улаан хоормогоор эргэлдэх болжээ<br />Амгалан тайван Шивэртийн хөндийд хүртэл<br />Алтны сургаар онгичоод эхэлж.<br /><br />Харь зүгийн доншуулагчид ч ирэх юм<br />Халх түмний минь үрс ч цугларах юм<br />Иргэншил өөр, угсаа ондоо ч<br />Ирсэн зорилго нь үл ялгагдана<br /><br />Хангайн минь хишгийг хэдий хүртэвч<br />Ханаж цадахаа мэдэхгүй юм даа<br />Дархан уул минь нулимсаа барж<br />Тахихаас нааш ивлэхээ больж<br /><br />Өврөөс нь ивлэдэг байсан тэр рашаан<br />Өнө эртний дурдатгал болж<br />Алтыг нь аваад авдрыг нь хаялгүй<br />Авч үлдэе энэ нутгаа<br /><br />Сайхаан сайхан гэхдээ миний нутаг<br />Санаа нэгтэй бидний нутаг.<br /><br />2010.07.01 О.Золбаяр<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-6446741420283468993?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-2133387021626629652010-06-12T20:01:00.006+08:002010-06-12T20:45:03.812+08:00Багшаархан байхад гучтай хүн гэдэг чинь базарваань, хаанаас нь ч харсан хайнагийн шар шиг ханагар, хангайн согоо шиг сунагар, халдахын аргагүй эрхэмсэг, чухам л бие ухаан тэгширсэн том том агаа эгээ нар санагддаг байвшд. Гэтэл ингээд өөрт ирэх дөхсөн чинь хорин хэдэн насандаа хорогдоод байгаа ч юм шиг, хол ойрын багачуул басамжлаад байгаа ч юм шиг, бушуухан зугтмаар, бултаад гүймээр сонин оргидог байна шд, та нар тэгжийнүү?<br /><br />Одоо тэгээд яахав дээ, орчлонгийн жам хойно гуйж биш гуядаж ирсэн гучин насыг хүлээж авахгүй ч гээд хаачихав. Асуудлын гол нь байгуулсан гавьяа, бүтээсэн зүйлгүй жарын тал руу цүл пал гээл орж явчиж байгаа нь жоохон тиймхэн, гэвч оройхон гараад ширүүхэн дайрна гэж нэг юм бий хэхэ.<br /><br />Анх хүмүүс “эгч-ээ” гэж дуудахад эвгүй харж энтэр тэнэгтдэг байсан, одоо ч дассоон. Арай л автобусанд суудал тавьж өгөхгүй байна, тавиад өгвөл суугаад авна даа, сайхан. Дээр нэг гоо сайханд орсон чинь “Таны насны хүмүүсийн арьс хуурайших хандлагатай байдгын. Сайн чийгшүүлж байгаарай” гэж мэгж зөвлөсөн шд. Өөрийгөө хөгширч байна гэж бодож амжаагүй байхад л эргэн тойрныхон алхам тутам сануулаад байх юм аа.<br /><br />Тэгэнгүүтээ ер нь хориос гуч руу шилжих энэхүү үйл явцад чацуутнууд маань хэрхэн хандаж байгааг тандах санаатай үе тэнгийн үхэр хонин жилтнүүдийн блогоор хальт шагайлаа. Тэгсэн тэд бас иймэрхүү юм бичиж байнаа.<br /><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">Манай манлай блогчдын нэг, гахай хочит Гаамп гэхэд л:</span><br />“Би одоо нас хорь холоо гараад Үүлэн сүүдэр дайрхад даардаг болж, Үдийн цай холдход өлсдөг болж, Үдшийн пиав цөөдхөд уйлдаг болж, Үүрээр сэрээд шээдэг болж, Хоёр пиаванд толгой өвддөг болж, Холын хүүхэн танькуу болж, нас явах тэгжаагаад лүд ч юмаа даа” <a href="http://gump.blog.banjig.net/post.php?post_id=99872">хэмээн</a> ноднинхон бичиж байсан байхын.<br /><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">Тэгвэл буриад-ахай Клаус маань:</span><br />"Цагийн сайханд шүү дээ... шүдлэн нохой ч дийлэхгүй булууны ясыг бул мэт гучин цагаанаараа бяц бяц няцалж гурил болтол нь тээрэмдээд банхардаа өгдөг байлаа гэчүүл худлаа залсан болох байх даа. Мэдэх нэг нь мэднээ намайг. Харин одоо яаж байна. Зөөлхөн юм, зажлах нь хүртэл цөөхөн юм гээд цагаан будаа агшаагаад таван ширхэгийг үмхэлээ гэхэд талыг нь залгиад талыг нь буруу хоолойруугаа оруулаад буцаагаад гаргаад ирж байна. Идэш яльгүй ихдээд ирвэл гэдэс гэж тогоо шиг болтолоо цэрдийгээд өдөр шөнөгүй биохий ялгаруулах нь тасалгааны амьтадад таагүй санагдана. Шимтэй юм гээд сүүлний өөх хэдийг огтолоод сүүтэй цайндаа хийгээд дөнгөж ойчиж сортол онгорхой байсан цонх саваад огли үсэрч би цочоод аягатай цайгаа чулуудчиж байна.<br /><br />Сархад чи савнаасаа бусдыг дийлдэг гэлүү сачий чинь хүрвэл намайг унагаадах гээд шанага шанагаар залгилдаг саваагүй нас ард хоцорчээ. Үхрийн нүд шиг юмаар нэг л тонгойлгоол хэл ээдрээд хөл орооцолдоод өнхөрөөд өгдөг болсон байна лээ. Өглөө сэрээд хаагуур явж юү хийж, юү ярьсанаа санахгүй нөхдийн баалсан бачим үгэнд баахан ичиж улайсаж байх жишээтэй. Нэг сайхан морь харъя гэтэл өмдний түрий гутлын хоншоороо норгоод дуусаж байна. Залуу ч байж цус ч шингэн байж нүүрээ угаачидаг байсаншд"<br /><a href="http://bb-claus.blog.banjig.net/post.php?post_id=206208">хэмээн</a> тун саятавхан “Дугуй хээтэй булан”-даа тухалж суугаад хууч хөөрч. <span style="font-size:85%;">/Хэхэ тэр сүүлийн өгүүлбэр үү, бас л ноцтой асуудал хөндсөн байгааз/</span><br /><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">Гэтэл хөгшин ахайн хүүрнэн өгүүлэхийг аяга ёроолдонгоо чих тавин сонсож суусан Баяраа блогч:</span><br />“- Хаа сайгүй л тийм байгаан бна даа хө! Аятайхан хөл дагуулж хараад урдаа байгаа шонг ч анзаарахгүй мөргөөд унах бол энүүхэнд, архийг бол үнэрлээд л унаад өгнө яана даа тэтгэвэрийн бяднуус” гээд л шүүрс алдсан байх юм.<br /><br />“Энэ яадаг зусав” гээд блогт нь ороод үзтэл хангүг хүүхнийг магтсан сүүлийн бичлэг дээрээ хүртэл “Мөсөн дээр уран гулгаж чадахгүй ч гэсэн гулгаж байгаа нөхдүүдийг харах их дуртай, уг нь багадаа эсгий гутлан дээр канки хүлчээд гулгадаг л байсан юм одоо бол өнгөрөө биздээ. Дагзаараа савж унана эсвэл шбагат сууж аарцагаа дэлгэнэ.” <a href="http://bayraa-222.blog.banjig.net/">гэсэн</a> байхыг бодоход яалт ч үгүй л зовлон нэгт маань болж таарлаа.<br /><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;"> Би хүртэл яаж дутахав гэсэн шиг хоёр жилийн өмнө блогтоо </span><a style="font-weight: bold; font-style: italic;" href="http://addidea.blogspot.com/2008/12/blog-post.html">ингэж </a><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">бичиж байж.</span><br />“Арван санжмээтэр өсгийт дээр донжигнож чадахаа байчихаж, аятайхан харагдсан залуугаа панаалдаж дийлэхээ больчиж, үдшийн болзоонд жоохон зогсохоор өвдөгний нүдээр гатгуулаад, үүр цайтал дискодсоны маргааш өндийж чадахаа болиод хэрэг алгоо. Шилэн тиркотой явбал шээс гоожоод эхэлнэ, давхар хувцас өмсөхгүй л бол давсаг нуруугаар шархирна. Хүнтэй хэрэлдэхдээ хоолой зангирдаг болчиж, хугасхан боргионд хуга согтдог болчиж, эвгүй үгэнд жигтэйхэн гомддог болчиж, ээ дээ эрт хөгшрөх ч лүд юмаа. Нас явж байгаатайгаа үл эвлэрэх хандлагатай, эгч ээ гэж дуудсан нэгэн рүү эвгүй харж ширэв татах магадлалтай, сав л хийвэл өвчин хэлчих гээд, зав л гарвал залхуурч хэвтчих гээд. Энийг ингээд хийчих юмсан гэх ирмүүн хүсэл хаашаа ч юм бэ одчихож, идэх, унтах, эргүүтэх гурваас илүү гарч чадахаа больчиж. Ичихгүй харин эрээн мяраан хип хоп хөвгүүд рүү эрээ цээргүй ирмэдэг нь хэвээрээ байгаам” гэж хээвнэг туусан байхын.<br /><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;"> Хүүе тэгсэн чинь манай PUZL бүр:</span><br /><a href="http://pu-zl.blogspot.com/2009/12/blog-post.html">“Өтөлж байна даа”</a> гарчигтай бүхэл бүтэн бичлэг хийсэн байна. Ишлэвэл: “Ер нь эр хүн нас ахиад ирэхээр зэрэг зовлон, зовлого хоёр давхар нэмэгдээд байдаг бололтой юм. Хоёр дахь нь ч зайлуул холуур л өнгөрөөд байна. Харин нэг дэх нь ч ёстой хэцүүхэн учраа даа. Адаглаад л хараа, сонсгол энэ тэр хачин болоод ирж байна” гэх буюу “Хөгширнө гэдэг ч хүсэх юм биш байна хүүхдүүд минь. Мартаж санахын хувьд бол бүр мастер болсоон, буянаа бар гэж. Халуун залуу насанд бяр чадлаас их юмгүй, Хайдав гуай шиг галзуу барын аманд гараа хийхээс сийхгүй байсан бол одоо яаж байна? "Очир ах аа, миний бяр дуусчжээ”…!” хэмээн амьдралаас урган гарсан агуу уулга алдалтаар төгсгөжээ.<br /><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">За бас нэг блогчин Сайнаа насны доройтлын тухайд </span><a style="font-weight: bold; font-style: italic;" href="http://whatever.blog.gogo.mn/read/entry19262">ингэж</a><span style="font-weight: bold; font-style: italic;"> өгүүлжээ.</span><br />“Нэг гартаа хаях гэж байсан хог, нөгөө гартаа хөргөгчинд хийх луувангаа бариад явж байгаа юм. Хогийн саваа онгойлгоод луувангаа, хөргөгчөө онгойлгоод хогоо тавьчихаж байгаа байхгүй юу. Тэгээд тэрийгээ ч мэдэхгүй том өрөө орчоод хөргөгчнөөс дахиад юм авахдаа гайхаад хараад зогсож зогсож ойлгожаан. Зурагт үзэхдээ шил зүүнээ тэгэхгүй бол харахгүй шд. Толгой дээрээ шилээ тохчоод л тэрүүгээр нэг хайна шүү дээ. “хааччдаг байнаа, энд л байх шиг байсийм даа ” гээ л амандаа үглээд явж өгийшд.” хэмээн өөрт тохиолдсон явдлаас өгүүлсэн байна.<br /><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">Тэгвэл манай Блогчон Муур өчихдөө</span>:<br />“Хар залуугаараа ингээл насны доройтолд орчихдгийн байхдаа.. сонин юм шүү хүн амьтантай юм ярих гэж нээрээ холион бантан хутгаж байгаам чинь нөгөө юу, яагаавдээ нөгөө нэг... гэсээр байтал хамаг ярианы эрч хүч буураал шал сонирхолгүй болчжааган.. тээд бас нэг аюул нь худлаа ярьж огтхон ч болку аягүй бол нөгөөх чинь ярьснаа мартааал тэс хөндлөн юм ярьжийж мэдэх л хүн” <a href="http://nootbok.blogspot.com/2007/09/blog-post_30.html">гэсэн</a> байх юм. Хэхэ муур хүртэл хөгширч байгаатайгаа эвлэрэх янзгүй байхад хүн ч аргагүй юм уу.<br /><br /><span style="font-weight: bold; font-style: italic;">Манай Хундага ахайтан хүртэл</span> бичлэг дотроо <a href="http://hundaga.blogmn.net/28773/neg-udees..-hoyor-udees...html">үг</a> шидэлсэн байх нь:<br />“Эмгэн маний дөрвөн мөчний захын судаснуудад цус хүрэлцэхгүй байсны улмаас ихэд даарав” гээд л эхлэнэ. Золигнууд чинь зөнж үхэх гэж байж бас уран үгтэй.<br /><br />Ингээл хэсээд байвал хаа сайгүй зовлон жаргалаа ярьж, гучин насыг гуниглаж нэг, зөнөглөж нэг угтаж байгаа нөхдүүд дүүрэн байна, цаагуур чинь. Гэвч гайлвайна, нас гэдэг зөвхөн цаасан дээр бичигддэг л тоо, намбархаж бүү сүйд бол гэдэг шиг сэтгэлээрээ залуу байхад л бүх юм ок шдээ тэ. Хийж бүтээх ид үе эхэлж байхад бид ингэж бодвол 70, 80-тай хүнүүсийг яа гэж байгаа юм.<br /><br />Ай даа сайхан нас, армаантагладаг ч нас, хип хоптдог ч нас. Ахиад хэд бол хэдэн хүүхэнд дурлаж, хэд бол хэдэн залууг хаяж, хэд болон хэдэн хүүхэд хийж, хэд бол хэдэн сонгуульд үзнэ шүү дээ хихи. Мөнгийг олж нэг, үрж нэг цацаал, мөрөөдлийг биелүүлж нэг, бусниулж нэг хаяаал, арван санжмээтр өсгийт дээрээ үүр цайтал бүжиж, аятайхан харагдсан баагийг тонгорч нэг, дугтарч нэг унагаал, арван жилийн бацаануудыг эгнүүлж нэг, тойруулж нэг суулгачаал, амьдралыг бол өнгөтөөр хүүрнэн өгүүлнэ дээ, нээрээ.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-213338702162662965?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com16tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-16101409214516440542010-06-06T16:09:00.011+08:002010-06-06T18:53:34.189+08:00<span style="font-size:85%;">/Төрөлх суманд маань төсөл хэрэгжүүлэхээр зориг шулуудсан хоёр оюутан охины сонинд бичсэн нийтлэлийг оруулав. Тэд "Сүйхэлжин" нэрт баг байг</span><span style="font-size:85%;">уулан, "Нутгийн шийдэл" сангаас оюутнуудын дунд зарласан төслийн</span><span style="font-size:85%;"> уралдаанд шалгараад санхүүжилтээ дөнгөж хүлээж аваад байна. </span><span style="font-size:85%;">Миний бие "Болжморуудын клуб" төслийн зөвлөхийн үүрэг хүлээсний хувьд үр дүн, үйл явцаас нь блогтоо оруулж байхыг хичээх болно/<br /></span><div style="text-align: justify;"><br />... Олондоо хар алтаараа алдартай Дархан Уул аймгийн Шарын гол сум өнөөдөр шар алтны хуучин орд тойрсон хятадууд, уугуул суугуул "нинжа" нарын хөлд дарагдаж, цаанаа нэг гандуухан бөгөөд гундуухан харагдана. Гагцхүү эндхийн цэлмэг хөх тэнгэр, цэнгэг сайхан агаар нь хотын бидний сэтгэлийг хөдөлгөн бишрэл бахдалыг төрүүлж байсныг нуух юун.<br /><br />Галт тэрэгний зогсоолоос сумын төвийг чиглэх нарийн замаар хүн бүр яаран алхалж, өөр өөрийн зам мөрийг хөөн одсоор. Нутгийн иргэдийн аж байдлыг судалж тандахаар очсон бид ч тэр замаар ойр орчимдоо содон харагдах сумын төвийн гурван давхар маргад ногоон байшинг зүглэн алхлаа. Тэр барилга нь сумын 11 жилийн 2-р дунд сургууль бөгөөд дам танил хүнтэйгээ уулзахаар тохирсон газар маань байлаа. Өглөөний 8 цагийн орчимд алхаж явсан бидний хажуугаар түмпэн сав барьж, шуудай хүрз үүрсэн ажлын бараан хувцастай 20-45 орчим насны хүмүүс зөрж өнгөрсөөр. Тэдгээрийн дунд охид, эмэгтэйчүүд ч цөөнгүй харагдана. Тэд бол алтны "нинжа" нар бөгөөд ажил амьдралаа залгуулж, амин зуулгаа олохоор "албан" ажилдаа гарч яваа нь энэ аж.<br /><br />Шарын голын нүүрс<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TAtd71i5YTI/AAAAAAAAAY8/daIyfRqgrFQ/s1600/Hairhan-1.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 320px; height: 224px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TAtd71i5YTI/AAAAAAAAAY8/daIyfRqgrFQ/s400/Hairhan-1.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5479576654193451314" border="0" /></a>ний орд газрыг Монгол, Зөвлөлтийн хайгуулчид 1958-1960 онд нээн илрүүлж, 1961 оны намар уурхайчдын тосгоны суурийг тавьжээ. 16060 га нутаг дэвсгэр бүхий тус суманд одоо 8000 гаруй хүн оршин сууж байна. Нүүрсний орд түшиглэн байгуулагдсан үйлдвэрлэлийн хотхонд мал бэлчээрлэх олигтой нутаг дэвсгэр ч байдаггүй нь харин гашуун үнэн юм. Ерээд оны сүүлээр нутаг, дэвсгэрийн хуваарийг шинээр хийхдээ тус суманд багахан газар хуваарилсан нь одоо алт хайсан хүмүүсийн гарт танигдахгүй болтол сүйрээд, газар нутаг гэх юмгүй болж байна хэмээн галт тэргэнд таарсан нутгийн хүн халаглаж байсан юм. Үнэхээр ч багахан сууринг тойроод бараг хорь орчим алтны уурхайн ашиглагдахаа больсон ором, овоолсон шороо, нүхнүүд үлдсэн байв. "Шүрүүп" гэгдэх, гадаргыг нь хэвээр үлдээсэн атлаа дотор нь хөндийлж чанх доошоо ухсан нүхэнд мал амьтан олноор унаж хорогдох болжээ. Алтны ангуучид нөхөн сэргээлт хийлгүй "алтыг нь аваад авдрыг нь хаясан" учир ихэнх гол горхи нь ч ширгэсэн байх юм. Харин эндээс мөнөөх "нинжа" нар олзоо хайдаг аж. 15-20 орчим хүн нийлж нэг гал болсоор нийт 120 гаруй хүн эндээс амьжиргаагаа залгуулж байна. Энд тэндээс ирсэн явуулын "нинжа" нараар тэдний эгнээ улам тэлж байгаа аж.<br /><br />Харин эмэгтэйчүүд голдуу хэсэг бүлэг хүн "нинжа" нарын хаясан шороог дахин угааж өнжинө. Тэд нүх ухаж, газар сэндийлж чадахгүй болохоор бусдын орхисон шороог бүсэлхий хүртлээ хүйтэн усанд зогсож угааж байж жаахан жуухан юм олно. Энд алтны ченж ч олон байв. Тэд нэг цэн алтыг 150-180 мянган төгрөгөөр иргэдийн гар дээрээс шууд худалдан авдаг бөгөө<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TAterNVJgfI/AAAAAAAAAZM/nIdFKzfiRoI/s1600/images1.jpeg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 118px; height: 80px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TAterNVJgfI/AAAAAAAAAZM/nIdFKzfiRoI/s400/images1.jpeg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5479577468032090610" border="0" /></a>д тус сумын идэр залуусын ажлын байр зөвхөн энэхүү овоолгоотой шороо болжээ.<br /><br />Алт дагасан даржин амьдрал энд үнэхээр амь бөхтэй оршиж, улам бүр "цэцэглэж" байгаа аж. Учир нь ганц гал залгуулж байсан Шарын голын нүүрсний уурхай хэдэн жилийн өмнө хувьд гарснаар хэвийн үйл ажиллагаа нь хумигдан, олон хүнийг ажилгүй болгожээ. Нүүрсээ бусдаар ухуулж байгаа тэд алтны үлдэгдэл дээр өөрсдөө найрлахаас ч өөр яах билээ. Одоо Шарын голын уурхайд ердөө 500 хүрэхтэй үгүйтэй хүн л хоолоо залгуулж байна.<br /><br />Болзсон хүнтэйгээ уулзаж, хэрэг явдлаа хэлээд бид хамтдаа сумын төвийн зах хэмээгдэх төсөрхөн байшинд очлоо. Уугуул иргэд нь үүнийгээ "бирж" гэж нэрлэж заншжээ. Энд 45-60 орчим насны цөөн тооны эмэгтэй голдуу хүмүүс ойр зуурын хүнсний хэрэглээний бараа дэлгэн суужээ. Харин өглөөгүүр болоод тэр үү үйлчлүүлэгч нэг их харагдсангүй. Биржийнхээс бидний санал асуулга, судалгаа эхлэв. Амьдрал хэр байгаа, орон нутагтаа хамгийн их эмзэглэж, дутагдаж явдаг асуудлын талаар санал солилцож бидний яриа эхэлсэн юм.<br /><br />"Бид байнгын айдас хүйдэстэй амьдрах болсон. Эргэн тойрон хятадууд химийн хортой бодисоор алт угааж байна. Үүнд нь бид хордсоор, хоёр дахь Хонгор болох нь дөхөж байна. Эрүүл мэнд өдөр тутам муудаж, идэж буй хоол хүнс, тэр ч байтугай өөрийн зарж буй бараандаа ч итгэхээ больсон. Залуу хүүхдүүд ажлын байр байхгүйгээс бүгд л алт ухан, эрүүл мэндээ хөсөр хаяж, хэдэн бор төгрөгийн араас хөөцөлдөн өдөр хоногийг өнгөрөөх нь энгийн үзэгдэл болжээ. Өөр сонголт ч тэдэнд алга байна шүү дээ" хэмээн захын худалдагч, 50 орчим насны эмэгтэй Д.. бидэнд хуучилсан юм. Амьдралдаа сэтгэл хангалуун байхын тулд юу хийж болох, өөрт олдсон боломжоо хэрхэн ашиглаж эрүүл мэндээ сайжруулах, цагаа үр ашигтай зарцуулах талаар тэдний ихэнх нь тодорхой, цэгцтэй мэдлэггүй гэж хариулж байсан юм.<br /><br />Дараа нь бид сумын нэгдсэн эмнэлгээр орлоо. Энд санаснаас олон хүн хэвтэж эмчлүүлж байв. Ихэнх нь дотрын тасгийн өвчтөнүүд байх аж. Сүүлийн жилүүдэд тус суманд хоол боловсруулах эрхтний эмгэгийн гаралтай ходоод, улаан хоолой, бүдүүн шулуун гэдэсний өрөвсөл шархлаа болон зүрх судас, таргалалтын өвчлөл эрс нэмэгдэж, жилээс жилд залуужсаар байгаа гэнэ. Дотрын тасгийн их эмч Ж.Гэрэлмаа ярихдаа "Манай суманд уул уурхайд<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TAtelr7fR6I/AAAAAAAAAZE/Hm4OlaWxX2c/s1600/Uurkhai.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 139px; height: 217px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TAtelr7fR6I/AAAAAAAAAZE/Hm4OlaWxX2c/s400/Uurkhai.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5479577373166749602" border="0" /></a> ажилладаг, гар аргаар алт олборлож амьдардаг иргэд олон байдаг. Ажлын хүнд хүчир нөхцөл, ачааллаас болоод иргэд тэр бүр ажил амралтаа зохицуулж, амьдралын зөв хэвшил мөрдөж чаддаггүй. Ялангуяа сүүлийн гурван жилд ходоодны архаг үрэвсэл, дээд гэдэсний шархлаагаар өвчлөгсдийн тоогоор аймагтаа тэргүүлж байна. Тэдний ихэнх нь буюу 40,6 хувь нь 20-45 насны залуус байна. Харин хүйсийн тухайд эрэгтэйчүүд 59 хувийг эзэлж байна. Саяхны явуулсны судалгаанаас харахад эмэгтэйчүүдийн 8,6 хувь нь л хоолны дэглэм баримталдаг гэсэн бол үлдсэн 91,3 хувь нь хоолны дэглэм огт баримталдаггүй, баримтлахыг ч хичээдэггүй гэсэн байгаа. Буруу хооллолтоос үүдэлтэй ходоод, улаан хоолой, нойр булчирхай, зүрхний өвчлөл хойшид нэмэгдэх хандлагатай байна" хэмээн холбогдох тоо баримтуудыг дэлгэн харууллаа.<br /><br />Эндээс бидний зорьсон зорилгын учиг тайлагдах шиг болов. Шарын голчуудын өвчлөлийн гол шалтгаан нь буруу хооллолт, ажил амьдралын зохисгүй хэв маяг гэдэг нь олон талын эх сурвалжаар нотлогдож байна. "Эрүүл биед саруул ухаан оршино" гэдэгчлэн эндхийн хүн амд бага боловч тус хүргэх үүднээс эрүүл зохистой хооллолтын талаар сургалт явуулж, амьдралын зөв хэв маяг, цагийн менежментийг төлөвшүүлэх зорилт бүхий өглөөний клуб ажиллуулах нь зүйтэй гэсэн дүгнэлтэд хүрэв.<br /><br />Энэ бодол маань иргэдтэй уулзахад ч батлагдаж байлаа. Шарын гол сумын нийт иргэдийн 56 хувийг эрэгтэйчүүд эзэлдэг. Тэдний 70 орчим хувь хөдөлмөрийн насныхан бөгөөтөл нас баралт харьцангуй эрт байгаа нь ч ахуй нөхцөл, амьдралын дадал хэвшилтэй холбоотой аж. Нүүрсний уурхайн гүний хэсэгт ажилладаг залуустай уулзахад ихэнх нь өглөөний цайгаа уулгүй гараад үдээс хойш нэг мөсөн их идэж, орой ажил тараад хүнд хоол оройтож идээд унтдаг хэмээн ярьж байв. Ажлын ядаргаагаа тайлах гэж архи нэлээд "залдаг"-аа ч бас ний нуугүй хэллээ. Тус сум архидалтаас үүдэлтэй өвчлөл, гэмт хэргээр улсад нэлээд дээгүүр "давхидаг" тухай албаны эх сурвалжууд өгүүлж байсан.<br /><br />Харин эмэгтэйчүүдийн дунд хэт таргалалт түүнтэй холбоотой өвчлөл эрс нэмэгдэж байгаа гэнэ. Зохистой хооллолт, зөв хэвшил, идэвхтэй хөдөлгөөн нь эрүүл байхын үндэс гэдгийг тэд мэддэг ч хэрэгжүүлж чаддаггүй, хэрэгжүүлэх нөхцөл боломж, түлхэц дэмжлэг ч байдаггүй тухай ярьж байв. Хэрэв ийм сургалт, клуб нээгдвэл дуртайяа хамрагдахаа ч мөн онцолж байлаа.<br /><br />Гэхдээ Шарын голчуудыг бүгдээрээ эрүүл зөв амьдралын мэдлэггүй гэж хэлж болохгүй. Тэдэн дунд хүнсээ өөрсдөө бэлдэж, эрүүл зөв хооллон, ажил амралтаа зөв зохицуулж, амжилт гаргаж яваа иргэд цөөнгүй байна. Гэхдээ түүнийгээ олон нийтэд хүргэж, мэдлэг, мэдээлэл өгөх аргаа нэг л олохгүй байгаа нь ажиглагдаж байв. Чухам ийм л хүмүүсийг түшиглэж, өглөөний клуб ажиллуулах нь зүйтэй санагдлаа. Дэд бүтэц, холбоо харилцаа, зам харгуй сайтай энэ хотхоныг өнгөц харахад байхгүй юмгүй мэт боловч өнгөр рүү нь шагайгаад үзвэл ард иргэд рүү чиглэсэн, өртөг хөрөнгө тэгтлээ шаардахгүй атлаа үр дүн нь хүнд хүрэх ажил үнэхээр ус агаар мэт дутагдаж байна. Хэрэгтэй цагт нь хэрэгтэй мэдлэг, мэдээллийг хүргэж чадвал хэзээ нэгэн цагт заавал үр дүн нь гардаг. Газар нутгийг нь унаган төрхөнд нь оруулж, ганц амьдрал болсон уурхайг нь өөд нь татан додомдож чаддаггүй юм гэхэд хүмүүст нь хэрэгтэй, хүүхдүүдэд нь тустай мэдлэг өгч, гэр бүлд чиглэсэн эрүүл амьдралын хэвшил тогтоох нь зүйтэй гэсэн нэгэн үзүүр сэтгэл өвөрлөсөөр уурхайчдын хотхоноос буцах болов.<br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TAtezRPr8oI/AAAAAAAAAZU/-8UnOb8nUS4/s1600/PICT0558.JPG"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 117px; height: 293px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/TAtezRPr8oI/AAAAAAAAAZU/-8UnOb8nUS4/s400/PICT0558.JPG" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5479577606521877122" border="0" /></a>Бид Шарын голд өглөөний клуб байгуулах төсөл бичихээр шийдлээ. Түүндээ <span style="font-weight: bold;">"Болжморуудын клуб"</span> гэж нэр өгнө. Клуб маань өглөө эрт ажиллана. Эрт босож, эрч хүчээр цэнэглэсэн хүмүүсээс эерэг бодол, ирээдүйг чиглэсэн сайхан мөрөөдөл гарна. Тэнд хүмүүс цугларч, зөв сайхан зүйл ярьдаг байгаасай, зөв амьдрахад хэрэгтэй мэдээллийг авч, харилцан туршлага солилцдог байгаасай гэж хүснэ. Хэрэв төсөл маань батлагдаад, санхүүжилт олдвол нэг ч гэсэн хүнд эрүүл зөв хооллолт, цагийн зохистой менежмент, амьдралын зөв дадал зуршил суулгах эерэг мэдээлэл өгч, элдэв өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхэд нь туслах эмийн бус эмчилгээ болох юм. Ингэвэл дээр өгүүлсэн айхтар айхтар тоо, сэтгэл эмзэглүүлсэн сөрөг үзүүлэлтүүд бага ч болов буурна. "Улсын хөгжил хөдөө орон нутгаас эхтэй" гэж бид олонтаа ярьдаг. Тэгвэл хөдөөгийн хөгжил хувь хүнээс эхлэх болов уу. Эрүүл энх байж хүн хөгжилд хүрэхээс бус энэ мэт өөрийн биеэ золиослон, таван цаасны төлөө тартагтаа тултал зүтгэсээр эцэст нь эрүүл мэнд ч үгүй, хийж бүтээсэн зүйл ч үгүй дуусахыг тэд өөрсдөө ч хүсээгүй нь мэдээж. Эх орны нүүр царай болсон оюутан бид ч үүнийг хүсэхгүй. "Дэм дэмэндээ" гэгчээр чадах ядахаараа цаг алдалгүй ямар нэг зүйл хийж, хувь нэмрээ оруулахыг хүснэ.<br /><br />Биднийг жижигхэн эрэл хайгуулаа дуусгаад буцахад сумын төв замын хажуу талын улиаснуудад болжмор жиргэсээр үдсэн юм. Шингэх наран, сэвшээ салхитай Шарын голынхны амьдралд бага боловч ахиц үзүүлэх алхам нь шинэ өглөө, түүний өгөөж байх болно.<br /><br /><span style="font-size:85%;">МУБИС-ийн сэтгүүлзүйн III курсын оюутан<br />Н.Рэгдэнгарав, Б.Ууганбаяр<br />/2010.05.19/<br />УБ-Шарын гол-УБ</span><br /><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-1610140921451644054?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-31138090269478927382010-05-25T11:42:00.007+08:002010-05-25T12:14:24.322+08:00<span style="font-size:85%;">/Нэг ийм ярилцлага авснаа орууллаа. "Сэрчихгүй бол сайхан л зүүд" гэдэг шиг нухчин даруулчихгүй бол сайхан л мөрөөдөл байна. Хүний нохой идэхээр өөрийн ид ээ гэж... /<br /></span><br /><span style="font-style: italic;">Тавантолгойн орд газрын ашиглалтад оролцох зорилгоор байгуулагдсан “Монгол 999+” үндэсний нэгтгэлийн ТУЗ-ийн гишүүн, “Сборник” компанийн захирал Ч.Бямбаатай ярилцлаа.</span><br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Монголын ком</span><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/S_tKvbqsKrI/AAAAAAAAAY0/SSd75TmotLc/s1600/%D0%B1%D1%8F%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B0.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 228px; height: 316px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/S_tKvbqsKrI/AAAAAAAAAY0/SSd75TmotLc/s400/%D0%B1%D1%8F%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B0.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5475051950740089522" border="0" /></a><span style="font-weight: bold;">паниуд нэгдэж, үндэснийхээ баялгийг эзэмших тухай яригдаад тодорхой</span><span style="font-weight: bold;"> хугацаа өнгөрлөө. Нийгэмд эерэг, сөрөг янз бүрийн уур амьсгал, хүлээлт үүсчихээд байна. Асуудал одоо яг ямар шатанд явж байна вэ?</span><br />-Бид ТУЗ-өө байгуулаад 14 хонож байна. Энэ хугацаанд арваад удаа хуралджээ. Амралтын өдрөөс бусад өдөр ажиллаад байгаа гэсэн үг. Дүрэм, журмаа батлаад, даргаа сонгочихоод байна. Нийгэмд үүсч буй янз бүрийн мэдээллийн тухайд, бид маш тайван хүлээж авч байгаа. ТУЗ-ийн дарга болон гишүүдээр сонгогдсон хүмүүстэй холбоотой элдэв дайралт, гүтгэлгүүд ч гарч л байна. “Жингэр нохой хуцаж л байдаг, жингийн цуваа явж л байдаг” гэдэг шүү дээ. “Ажнай” корпорацийн захирал Д.Бат-Эрдэнийг нэгтгэлийн даргаар сонгосныг бүгд мэдэж байгаа. Түүний компани “жижиг Тавантолгой” гэж яригддаг “Тавантолгой транс”-ийн 49 хувийг эзэмшдэг. Уул уурхайн салбарт туршлагатай, орон нутагт ч тодорхой зүйл хийж байгаа гэдэг утгаар нь сонгосон. Гүйцэтгэх захирал болон, ТУЗ-ийн ажлын албаны дарга нар ч олонхийн саналаар, тал талаас нь шүүн ярилцаж байж сонгогдсон хүмүүс. Одоо “Монгол 999+”-д 1700 гаруй компани нэгдчихээд байна. Удахгүй бид орон нутагт салбар компаниудаа байгуулж, түүгээр дамжуулан хөдөөгийн аж ахуйн нэгжүүдийг бүртгэнэ. Удирдах зөвлөлийн гишүүд эхнээсээ орон нутаг руу явж байна. Цаг хугацаа, орон зайнаас шалтгааллаа гээд хөдөөнийхнийг орхигдуулж болохгүй шүү дээ. Энэ үйл ажиллагаа зургадугаар сарын 30 хүртэл үргэлжилнэ.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Нэгдэж орохыг хүссэн компаниуд сая төгрөгийн босго төлж байгаа. Одоо цуглараад байгаа 1,7 тэрбум төгрөгийг юунд зарцуулах вэ?</span> -Дүрэмд нийт 5000 компани бүртгэнэ гэж заасан байгаа. Нэг ширхэг хувьцааг 1000 төгрөг гээд бодохоор нэг компани 1000 ширхэг хувьцаа авч байгаа юм. Үлдэж буйг хувьцаанд нэгдэж орох компаниудыг бүртгэсээр байгаа гэсэн үг. Бид хуримтлалаа бүрдүүлж гүйцээд үзэл баримтлалаа боловсруулна. Тэгээд Засгийн газартай хэлэлцээ хийнэ. Тэр хүртэл нэг ч төгрөг үрэхгүй. Цугласан бүх мөнгө дансанд байгаа гэсэн үг. Түүнээс биш зарим хэвлэлээр бичсэн шиг, цөөхөн хүний “шотланд виски, шалдан хүүхэн, шарсан мах” болоод дуусчихсан юм биш.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Энэ хувьцааг заавал аж ахуйн нэгж авах ёстой юу? Жирийн иргэд авч болохгүй юм уу?</span><br />-Үүнийг Компанийн тухай хуулиар зохицуулдаг юм байна. Тухайн консорциум үйл ажиллагаагаа эхлээд, Санхүүгийн зохицуулах хороонд бүртгүүлж, хөрөнгийн зах зээл дээр хувьцаа гаргасны дараа иргэд авч эхлэх эрх үүсдэг юм байна. Одоогоор татвар төлөгч аж ахуйн нэгжүүдийн хөрөнгийн нийлэмжээр сан бүрдүүлэх хэмжээнд байна. Манай консорциумд нэгдэж буй компанийн тоо удахгүй 2000 хүрэх нь. Өдөрт 100 орчим компани нэгдэж байгаа гэдэг чинь хүмүүс маш идэвхитэй байна гэсэн үг.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Хүмүүсийн итгэх итгэл сайн байгаа юм бол нийгэмд яагаад янз бүрийн хардлага гараад байна вэ?</span><br />-Хардлага сэрдлэг гарах янз бүрийн л шалтгаан байна. Нэг талаар энэ нь зүй ёсны хэрэг юм. Мөнгөө өгсөн хүмүүс чинь оруулсан хөрөнгөнийхөө араас санаа тавих нь тодорхой шүү дээ. Бүртгэл дуусмагц л төртэй шууд харьцаад эрхээ авах ёстой гэж ойлгож байтал бид бүртгэлийг үргэлжлүүлээд байгаа нь ч бас эргэлзээтэй санагдаж болно. Бид аль нэг аж ахуйн нэгжид давуу эрх олголгүйгээр, бүх хүмүүст боломж олгохыг хичээж байгаа. Түрүүлж нэгдсэнд нь ингэнэ, сүүлдэж орвол тэгнэ гэсэн юм байхгүй. Яагаад гэвэл мэдээлэл янз бүрийн сувгаар тарна, зарим нь хоцорч мэдээлэл авч байгаа, зарим нь болгоомжилно, харзнаж хүлээзнэнэ гээд юм юм болно. Энэ нэгтгэл хүмүүсийн мөнгийг төвлөрүүлчихээд хэдхэн хүний олз болгох вий, Хадгаламж зээлийн хоршоо шиг замарчих вий гэх мэт болгоомжлол байна. Бид дор хаяж 5000 компани нэгтгээд, багаар бодоход таван тэрбум төгрөгийн сантай болох ёстой. Гэхдээ энэ бол Тавантолгой, Оюутолгойг олборлоход хаанаа ч хүрэхгүй, бага мөнгө. Гол нь мөнгөндөө биш, энэ нэгтгэлийн цаана монгол хүмүүсийн эв нэгдэл, итгэл үнэмшил бий гэдгээ төр засагт ч, олон улсад ч харуулах нь чухал. Нэг компанийн ард 5-500 хүн байгаа гэж бодоход энэ асуудал наад зах нь 500-600 хүний эрх ашгийг тээж байгаа, Монголын нийт хүн амын тавны нэг нь энд байна гэсэн үг. Энэ хүмүүсийг бид төлөөлж, өөрсдийн баялгаа эзэмших томоохон төсөлд оролцох саналтай байгааг нь уламжилж байна гэсэн үг. Цаашдаа энэ нэгтгэл маань монголчуудаа төлөөлж, том, том төсөлд оролцож, санхүүгийн том корпораци болох боломжтой. Ингэснээр бид өөрсдөө ажлын байраа бий болгож, эх орныхоо баялгийг бүтээх эзэд болно гэсэн зорилго нь өөрөө том учир жижиг сажиг хардлага, гүжирдлэг мэтийг даваад гарна. Түүнээс биш амбиц, хувийн эрх ашиг гээд ярьвал хүн болгонд, компани бүрт л бий.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-МҮХАҮТ-ын дарга Д.Дэмбэрэлийг та нарын эсрэг бас нэг нэгтгэл байгуулж байна гэх боллоо?</span><br />-Тэд нарын үзэл бодлыг бид хүндэтгэнэ. Хамтарч ажиллъя гэж урьсан. Ер нь манайханд нэг ийм хандлага байдаг. ТУЗ-д л орохгүй бол үг нь хүрэхгүй, үйлс нь бүтэхгүй юм шиг санадаг. ТУЗ бол зөвхөн хүмүүсийн байр суурийг нэгтгэж, дамжуулах ажлын алба. Бидний баримталж буй байр суурь тэднийхээс арай өөр. Тэд Тавантолгойг зургаа хувааж, гадныхантай хамтарч ашиглана гэж байгаа. Гэхдээ бид зарчмын хувьд ойлголцож, үндэсний эрх ашгийн төлөө талцахгүй гэсэн хамтарсан баримт бичиг гаргаж байна. Биднийг хэрвээ өөр хоорондоо өрсөлдөөд эхэлбэл анаад сууж байгаа гадаадын компаниудад ашигтай. Үүнийг хэн ч санаж ухамсарлах ёстой. Бид Тавантолгойг гадны ямар нэг компанитай хамтарч эзэмшихгүй гэсэн байр суурь дээрээ хатуу зогсоно. Яагаад гэвэл бидэнд туршлага байна. Тавантолгой бол Оюутолгой биш. Зэс, ураны орд шиг гүний нарийн технологи шаардахгүй. Бидэнд нүүрс олборлож, ашигласан 80 жилийн туршлага байна. Хоёрдугаарт, боловсон хүчин ч хангалттай байна. Цаашдаа нүүрс коксжуулах, нано технологи буюу хүчилтөрөгч гаргаж авах бүх боломжийг хайна. Энэ бүхэн шинэ юм биш, дэлхийд байдаг, ашигладаг л зүйл. Үүнийг хэрхэн нутагшуулах вэ гэдэг л байна.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Та тэднийг гадаадын аль компанийн эрх ашгийн үүднээс хөдлөөд байна гэх гээд байна уу?</span><br />-Бусадтай хамтарч ашиглана гэсэн агуулгаас нь харахад тийм ойлголт төрж байна. Уул нь бол эзэн нь юмаа мэдэж, эрэг нь усаа хаших цаг болсон гэсэн эрмэлзэл танд ч, надад ч байгаа шүү дээ. Ер нь бид аль юм болгон гадаадын нэг компанийг дулдуйдаж юмаа ашиглуулчихаад өөрсдөө үзэгчийн байр сууринаас хандах буюу эсвэл гуйж очиж ажлыг нь хийх ёстой юм бэ? Одоо Оюутолгойд ажиллахын тулд олон монгол хүн шар махтайгаа хатаж, гологдож шилэгдэж байна. Ихэнх нь хар бор ажлыг нь л хийнэ. Монгол Улсын төлөө монголчууд бид өөрсдөө л нэгдэхээс бус аль нэг улсын Засгийн газар, компани зүтгэхгүй гэдгийг бүгдээрээ санаж байх ёстой. Ер нь бид одоо ингэж ярьсан дээрээ л нэгдэхгүй бол дахиж хэзээ ч монголчууд нийлж юм хийж чадахгүй. Бидний тэмүүлэл хоосон яриа болоод замхарвал монголчууд хэзээ ч нэгдэж юм хийж чадахгүй юм байна гэсэн ойлгоц гадныханд ч, бидэнд өөрсдөд маань ч гүн бат сууж өгөх юм. Магадгүй, ийм юм болоод өнгөрөөсэй гэж хүсч байгаа хүн байж болно. Түүх харуулдаг шүү дээ. Монголчууд хоорондоо хамгийн их талцалтай байсан үедээ дандаа урууддаг гэж. Манжууд монголын ноёдыг ялгаварлан, нэгд нь хэргэм зэрэг, албан тушаал, авгай хүүхэн өгч байж нөгөө рүү нь турхирах замаар талцуулсан байдаг. Үр дүнд нь монголчууд 200 жил тэдний дарлалд боолчлогдсон. Бид Тавантолгойгоо төртэйгээ хуваагаад эзэмшье, шаардлагатай бол зарим ажлаа гадныхнаар хийлгэнэ биз, гадны компаниудад бүү санаа зов гэж л хэлмээр байна.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Монголчууд нэгдээд үйл ажиллагаагаа эхлүүллээ гэж бодъё. Нэг дээвэр дор амьдарч байгаа хүмүүсийн хүсэл эрмэлзэл, ашиг сонирхол тэр бүр өрсөн тоосго шиг өөгүй сайхан байдаггүй. Та бүхэн үйл ажиллагаагаа яаж гадны нөлөөнөөс хамгаалах вэ, ялангуяа улс төрийн нөлөөнөөс?</span><br />-Бид дүрмээ их олон талаас ярьж байж боловсруулсан. Удахгүй ном болж нийтэд очих байх. Дүрмийн агуулга бүхэлдээ тэгш эрхийг хангахын төлөө байгаа. Аль нэгийг нь давуу үзэхгүй, алтан, мөнгөн хувьцаа гаргахгүй, компанийг том жижгээр нь ялгахгүй гэх мэт. Бүх үйл ажиллагаа нээлттэй байж, ажлын тайлангаа сар улирлаар гаргаад хэлэлцүүлээд явна. ТУЗ-д ажиллах хүмүүсээ нэг жилийн хугацаатай дахин сонгон шалгаруулна. Хамгийн гол зарчим маань тунгалаг чанар байх ёстой. Элдэв нөлөөнд орж болзошгүй нөхцлийг бүгдийг нь дүрмээрээ хааж өгсөн байгаа.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Тавантолгойд хүч үзэхээр дэлхийн 10 гаруй компани сонирхлоо илэрхийлээд байгаа. Тэдэнтэй өрсөлдөх хэмжээнд өөрсдийгөө яаж бэлтгэж байна?</span><br />-Шууд утгаараа өрсөлдөнө гэвэл хөрөнгө мөнгө, хүн хүч гээд олон зүйлээр бидний чадал дутна. Гэхдээ бидэнд нэг том боломж байна. Юу гэвэл, энэ өрсөлдөх гээд байгаа баялаг чинь бидний, монголчуудын өөрсдийнх нь юм шүү дээ. Газар нутаг, хууль орчин гээд бүх юм биднийх. Төр засаг нь ч ийм байр суурьтай байна. Тавантолгой өнөөдөр зуун хувь төрийн өмч, энэ өмчийг ард иргэддээ тэгш хүртээх, цаашлаад стратегийн ач холбогдол бүхий 15 орд газраас ашгийг нь иргэн бүртээ тэнцүү хүртээнэ гэсэн Засгийн газрын байр суурьтай биднийх таарч байгаа. Түүнээс биш энэ олон том компанитай өрсөлдөж, ялах нь бидний зорилго биш. Монголын 2,7 сая иргэн бүр энэ нэгтгэлд ямар нэг байдлаар хамааралтай. Хэрэв бид өөрсдөө энэ эрхээ авчих юм бол төсөл боловсруулах, үйлдвэр байгуулах, зураг төсөл гаргах гээд гүйцэтгэлийн чанартай ажлуудаа хаанахын, хэнээр ч хийлгэж болно.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Монголчууд ийн нэгдэж байгааг гадаадын уул уурхайнхан, тухайлбал өрсөлдөх сонирхолтой компаниуд хэрхэн хүлээж авч байгаа бол?</span><br />-Тавантолгойг ашиглах сонирхолтой гадаадын 11 компани бүгд манай нэгтгэлийг дэмжиж байгаа. Харин ч их эрүүл, ардчилсан үзэгдэл гэж үзэж байна. Хэрэв та бүгд өөрсдөө эрхээ авчихвал бидэнд ч амар болно гэж байна. Учир нь дөрөв дөрвөн жилээр эрх нь солигддог Засгийн газартай бус хэдэн зуун жилээр оршин тогтнох үндэсний том корпорацитай гэрээ байгуулж хамтарч ажиллах нь илүү эрсдэл багатай. Ерөөсөө улс төрийн энэ бохир өрсөлдөөнөөс бид эдийн засгаа салгаж аваад, эрүүл зөв өрсөлдөөн руу оруулах цаг болсон. Ёстой нөгөө “нийгмийн захиалга” гэж хэлж болно. Үүнийг цааш нь явуулах уу, ингэсгээд зогсоох уу гэдэг нь бидний ноён нуруу, ухааны цараагаас хамаарна.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Үндэсний томоохон корсорциум дээр тулгуурлаад эдийн засгаа өөд татсан гадаадын олон улс байдаг. Манайд энэ жишгээр явбал хууль, эрхзүйн орчин хэр юм бол?</span><br />-Компаний тухай хуулиар бол ямар нэг хориг саад байхгүй. Өөр бусад хуулиар ч гэсэн зөвшөөрөгдсөн. Яг хийгээд, хэрэгжээд явбал явцын дунд ярих шаардлагатай ганц нэг асуудал гарч ирэх л байх. Бид одоо бичиг баримтаа цэгцлээд бүртгэлийн газар өгч байгаа. 200 орчим компанийн бичиг баримт бараг хоёр том хайрцаг дүүрээд байна. Үүнийг хуулийн дагуу нэгтгэх нь маш том техникийн ажил. Хоёр долоо хоног ажиллаж байж үүний ард гарснаар салбар компани байгуулан, орон нутагт үйл ажиллагаа явуулах эрхтэй болж байна гэсэн үг.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Хэзээ Засгийн газарт албан ёсоор өргөн барих вэ?</span><br />-Бид яарахгүй байгаа. Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл ч яарахгүй байна. Хүмүүсээ хараад байгаа хэрэг шүү дээ. Ард түмэн үнэхээр нэгдэж чадах нь уу, зохион байгуулж байгаа хүмүүс хэр итгэл дааж, ард түмний ашиг сонирхлын төлөө ажиллах юм гэдгийг ажиглаж байна гэж ойлгож байгаа. Ямар ч байсан дүрмийн сангаа бүрдүүлээд, дэмжигчдээ хугацаандаа бүртгэсний дараа Засгийн газартай хэлэлцээний ширээнд сууна. Оюутолгой гэж бид хоёр жил бүжиглэлээ шүү дээ, одоо Тавантолгой дээрээ хоёр сар хүлээхэд юу нь болохгүй байхав.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Ашиг орлогоо мэдээж тооцож үзсэн л байх?</span><br />-Үзэлгүй яахав. Эхлэлээ сайн тавьчихвал цаашид өөрийгөө аваад явчих бүрэн боломжтой. Миний санаж байгаагаар, хоёр жилийн дотор тодорхой хэмжээний ашиг олоод, хувьцаа гаргах буюу, ногдол ашиг хуваарилах боломжтой. Ганц жишээ дурдъя. “Жижиг Тавантолгой” гээд ярьж байна. Эднийх нэг ширхэг хувьцаанд 55 мянган төгрөгийн ногдол ашиг хуваарилсан байна. Зуухан ширхэг хувьцаатай хүн 5.5 сая төгрөгийн ногдол ашиг сая авлаа шүү дээ. Жилд гуравхан сая тн олборлож байгаа, орон нутгийн чанартай, тэгээд түүхийгээр нь гаргаж байгаа ийм л айл. Бидний тавьж байгаа зорилго жилд дор хаяж 30 сая тонныг гаргана. Чойрт хагас коксжуулах үйлдвэр баригдсан. Бүтэн коксжуулахад нэг л дамжлага үлдсэн байна. Нүүрсээ хийжүүлээд, шингэн түлш, гэрийн хүчил төрөгч гаргаж авах боломжтой гэхээр Тавантолгой бол баялгаа бүгдийг нь түүхийгээр зөөх төсөл биш юм. Монголчуудад нэлээд удаан мөлжигдөнө.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Нэгдсэн компаниуд эргээд бүгдээрээ Тавантолгойд ханган нийлүүлэгч болох уу?</span><br />-Энэ бол текникийн асуудал. Тэдгээр компани зөвхөн ханган нийлүүлэгч биш, тэнд туслан гүйцэтгэгчийн үүргийг ч гүйцэтгэж болно. Үйлдвэр дээр ажиллах, гол технологийг хариуцах компани ч манайд байгаа шүү дээ. Бид гадаадын төсөлд ингэж ажиллаад л явж байна. Нэг хэсэг нь ажилчдын хувцасыг оёж байна, нөгөө хэсэг нь хоолыг бэлдэж, хүүхдийг нь сургууль цэцэрлэгт хамруулж байна. Тавантолгойг дагаад тэнд бүхэл бүтэн хотхон босно. Эрхээ л авчихсан байхад энэ бүгдийг хэн хийх нь гэрээ тендэрээр зохицуулагдах зүйл. Ямар ч гэсэн одоогийн Оюутолгой шиг өөрийнхөө нутаг дахь эрдэнэсээ хүнд өгчихөөд хөлд нь сөгдөх нь холгүй ажлын байр гуйж явах ичгүүртэй байдалд орохгүй. Ийм байдал руу бусад ордуудаа оруулчихгүй юмсан, ялангуяа Тавантолгойгоо тавиад туучихвий гэсэн үндэсний том эрх ашгийг төлөө бид явж байна.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">- Монголчууд өөрсдөө баялгаа 100 хувь эзэмших юм чинь байгаль орчин, нөхөн сэргээлт дээр үлгэрлээд өгөх юм байгаа биз дээ. “Идсэн эрүү хувхайрч, идүүлсэн бут ногоордог” байтал сүүлийн жилүүдэд ухсан нь баяжиж, ухуулсан нь хувхайраад байгаа шүү дээ?</span><br />-Үлгэрлэнэ л гэж бодож байгаа. Түүх эргээд давтагддаг нь үнэн л бол энэ бол Монголын сүүлийн хэдэн зуунд гарч байгаа том сэргэн мандалт байх ёстой. Биднийг төр засаг чиглүүлээгүй, доороосоо, өөрсдөөсөө гарч байгаа маш том нэгтгэл шүү. Анх удаа ийм олон компани нэгдэж юм хийх гэж байна. Агуу тэвчээр, сэтгэлийн хат, аажуу уужуу бодлогоор үүнийг авч явна. Бид биш юм гэхэд, хэн нэг нь, хэзээ нэгэн цагт хийх л байсан. Гадаадын компаниуд баялгийг маань ухаж авчихаад, байгалиар маань тоглоод орхихыг харж, халаглаж ханалаа. Баялагтаа эзэн суух цаг ирсэн гэж ярьдаг ч жинхэнэ утгаар нь хийж хэрэгжүүлэхгүй бол энэ янзаараа нөгөө л Африкийн орнуудын жишээг давтах болно. Хэвлэл мэдээллээр янз бүрийн л юм гарч байна. 1500 нинжа Тавантолгойг хувааж залгих юм гэнээ ч гэнэ үү. Ямар ч юмны эхлэл хэцүү байдаг. Ямар ч ажилд саад тотгор учирдаг. Эцсийн зорилго бол эв нэгдэл. Монголчуудад өөрсдийгөө харуулах том боломж гарч ирээд байна. Үнэн байх нь уу, үлгэр байх нь уу гэдгийг цаг хугацаа харуулна.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Танд баярлалаа.</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-3113809026947892738?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-26748798340342837932010-05-23T09:11:00.003+08:002010-05-23T16:44:02.774+08:00Ичиж үхэхнээ би... Болдогсон бол тарваганы ичээг хэд хоног түрээслэж байгаад хүмүүс мартангуут шовгос гээд гараад ирэхийнсэн. Юу ч болоогүйм шиг, гар мараа хаялцан хэнэггүй алхаж энтэр. Хүнүүс сонин хараад байвал өөдөөс нь “яасоо” гэчээл. Ялангуяа тэр танхимд байсан оюутнуудын бүгдийнх нь ой санамжийг арччуул тэ...<br /><br />Хүмүүст лекц унших нь битгий хэл худалдагчид авах юмаа эвтэйхэн ойлгуулж чадахгүй ээрч муурч, эрүүгээрээ нэг, хуруугаараа нэг заан, ухнатдаг юм байж “уучлаарай урилгыг чинь хүлээж авч чадахгүй нь ээ” гээд хэлчихгүй миний энэ нэрэлхүү зан уу?<br /><br />Тэгээд яахуу дээ, "таван сарын хорин боллоо, тамтай өдөр ирлээ дээ" гэдэг дуу аялаад ногоон дүүфлээ углаад, номгүй толгойгоо хаялаад л яваад орцон.<br /><br />Цин цирра-ра рин. /Нүдээ ань, тэгээд Хачатуряны “Сэлэмт” бүжгийн аяыг төсөөл/<br /><br />Өөрийгөө ялаа ниссэн ч сонсогдохоор нам гүм танхимын индэрт, онигор, бүлтгэр, давхраатай, давхраагүй, ууртай ширүүн, урин тачаангүй олон нүднүүдийн өмнө овын одиноораа зогсжийно гээд бод доо. Шээс ч хүрэх шиг, шилэн тирько ч хөврөх шиг, хоолой ч зурагдах шиг, хормой ч чичрэх шиг.<br /><br />“Энэ жил наадмаар нүцгэлэх үү?” гэдэг шиг нээх бадриун хоолойгоор “Зиа сайн байцгаана уу оюутнууд аа” гэх гэсэн чинь...байдгүй. Шүдээр хатгуулаад, шүлс зууралдангуутаа нээх сонин наалинхай дуугаар наль наль хийдийм даа. Өөрийнхөө хоолойноос өөрөө бондгос хийтэл цочиж энтэр. Сандраал стакантай уснаас том балгаад авсан залгихын зуургүй цацаж тургиад бөөн юм болсоо. Салфетка гаргах санаатай сандал руу ухасхийхдээ цүнхээ оосроос нь гуд татаад унагачихаж байгаан. Гайтай юм шиг дотроос нь нэг алим өнхөрч энтэр, авах гэж тонгойгоод араас нь өшиглөчүүл яахуу.<br /><br />Чинэрч бадайраал, чихээ улайстал бантах ч бас сонирхолтой юм байна лээ шүү, одоо бодохнээ. Цаашид ясны дургүй хүргэсэн хүнээ ярайсан олны нүдэн дээр бадайртлаа ичиж, балайртлаа бант гэж хараамаар юм гэсэн асар ажил хэрэгч бодол тэрхэн зуур толгойд орж ирэхтэйгээ бас. Тэгээд л ярьсан, яриад л байсан. Хүмүүсийн дүнгэнээн нэг холдоол, нэг ойртоол. Тэгсэн тээр хойно суусан нэг хүн гараа гозогнуулаад л, амаа ангалзуулаад л байхын, за... л гэсэн, юм асууж болох уу л гэнэ, тэгээ л гэлээ, нэг юм асуугаад би хариулаад л байх шиг байсан.... хачирхалтай нь одоо юу ч санадаггүй. Нэг иймэрхүү л юм болсын.<br /><br />Ямар ч гэсэн багш хүнүүсийн зовлонг аягүй ойлгосон. Хөөрхий муу Гомбоо, Артгаа эднүүст яасан хэцүү байдаг бол. Хэл амаа хуурайдсан хэдэн шавь нарын оюуны мэлмийг нээж гэж. Оюуны мэлмий нээнэ гэснээс оюутнуудын мэлмий нь хаанаа байдын бүү мэд, би лав нээчих санаатай хайгаад олоогүй ээ. Цитрус, Юки хоёртоо захихад олны өмнө битий оготор банзалтай гарчугаарай л гэхээс. Өөр юу хэлэхэв.<br /><br />Би ч тэр <a href="http://www.barbagsh.mn/">Барбагшийн сургуулиас</a> тэтгэвэртээ гараад нэг бодлын сайхан байна өө. Угаасаа цалин бага хэрнээ ажлын байран дахь бэлгийн дарамт ихтэй сонин газар байсын. Үйлдвэрчний Гамбаагийн жагсаалд хэд хэд очоод “Багш нарын цалинг нэм” гээд орилоодохсон чинь шууд халцыншд. Анхнаасаа жийх гээл аруун оны анхны бичлэгээ надтай <a href="http://www.barbagsh.mn/2010/01/2010.html">ярилцлага</a> хийж мийж эхлээд байсын байна лээ. Гэснээс гуруун сарын дараа миний блогын гуруун жилийн ой болох нь байна шд.<br /><br />За за энэ ч яахав. Өдий наслахдаа ярьж сурахгүй ямриймаа хийгээд, хаагуур хэнтэй яагаад, юу гийгүүлээд явсын бүү мэд. Хойшид амбицтай хэдэн бацаан нарын илтгэх урлагийн хичээлд сууж афоризм цээжлэх үү эсвэл арын уулнаас билүү олж ирээд амаа точийлдох уу, аль нэгийг нь авч хэрэгжүүлнэ дээ. Бас блогын ойгоороо асар том лээкц зохионо. УБ паласын задгай асарт “Гурвын тооны давхцал хийгээд Блоглог нийгэмд хамтдаа” сэдвийн дор. Билетийг дуурийн театрын кассаар худалдаалах ба анги хамт олны захиалга авна... гээл тэгвэл мөн алав аа хихи.<br /><br />Бантах сайхан, бантан идэх бүүүр ч сайхаан гэж.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-2674879834034283793?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-14573903982694641142010-05-18T12:07:00.006+08:002010-05-18T19:46:30.987+08:00Үхсэн ч өмхийгээ тавихгүй, буусан ч бууриа чөлөөлөхгүй гэж чичирдэг хүмүүс байх юм аа. Чичрээд зогсохгүй чинэрээд л, минэрээд л, минчийгаад л... дургүй хүнийхээ алхсан мөрөөр духаараа харж шүдээ зуун зуун гишгээл. Зорилго нь чухам юу гээч эрхэм зүйл болоод зовлогоо тэгж зовоон зүтгэдэг юм бол, зайлуул.<br /><br />Зуд болонгуут гялс төрийн бус байгууллага байгуулаад хөдөөгөөр хэсч малчдад өглөг тараана. Тэвдэх цагт тэвнээр тусладаг нь хүний ёс ч явсан зам, дарсан мөр нь нэг л биш ээ. “Та минь ээ, түрүүний хүн бол хулхи, харин би бол ориг нь” гэжугам шиг хууль ёсны ерөнхийлөгчийг амдаж нэг, тандаж нэг дөрөөлнө. Дөрөөлөнгөө ергүүлж, ергүүлэнгээ жороолж, бүр хатирч нэг, цогиж нэг үзнэ. Ёстой л цоохор даагаа жирийхээр нь жирийлгэж, Цолмон ахайтнаа мишээхээр нь мишээлгэнэ.<br /><br />Цагтаа цалгиж, цалин мэтийг царай алдалгүй наргиж явсан нөхрөө элгээ эвхээд эмчилгээнд явсан эзгүй араар нь “түгжилдэнэ”. Тэр муугаас болж л би ялагдсан, түүнээс биш олны манлай, оройн дээд, очир дарь хэвээр байх байсын хэмээн сүртэй сүртэй мэдэгдэл хийнэ. Зүгээр ч үгүй түүндээ олноо өргөгдсөн сэтгүүлчдийг хоморголж, хамрын самсааг нь хайр найргүй шархируулна.<br /><br />Өчнөөн жил төрийн толгойд заларч, төсвийн авдар атгаж явсан атлаа халаагаа өгөнгүүтээ хавирч ёврон хазаж тангардаг зангаа харин ч нэг үзүүлж байх шиг. Төрийн алба хийгээд төлөөсийн улс төрд авлигын сүлжээ аалзны тор болж тогтсоныг гэнэт олж хараад орь дуу тавина. “Хүүе хүмүүс ээ, гүйгээрэй, бариарай, хулгайч зугтлаа шүү” гээд л. Нөхөөсний сонгуульд шархаа нөхөх гэж үзээд барахгүй болонгуут нам нэгтнээ намнах хор буцалгаж, хорз өтгөрүүлнэ. “Сонгууль гэдэг юманд чинь ямар муухай булхай ордог юм бэ” хэмээн шинжлэх ухааны нээлт хийсэн мэт халаглан зарлаж, өнгөрсөн борооны араас цув юүдэн тэмтэрнэ. Гэрээсээ хүүхэлдэйн бүжиг дэглэх стратегич толгойгоо улс оронд ашигласан бол ч өнөөгийн Монголын хөгжил өрнийн Америкийг ичээх байсан биз.<br /><br />Шашин төрийг хослон барьж шар захтнуудаар одоогийн Засгийн газар, түүний хамсаатнуудын хойтхыг уншуулж өмнөхийг төвхнүүлэх лүндэн буулгаж, лүүжин дүнгэнүүлнэ. Ах Назарбаевын замналаар албан тушаалдаа үүрд хадагдах хадаас бэлдэж амжаагүйдээ амаа жигтэйхэн барьдаг гэлцдэг. Амьдралдаа ганц дутуудуулсан юм нь тэр ч байж болох. “Олиггүй харх” буюу олигархи хэмээх шинэ үеийг чухам тэр л төрүүлж, гарыг нь гадаадад гаргаж, хөлийг нь хөндийдөө тушсан гэх.<br /><br />Ерөнхийлөгч саяхан хүрз шороо нийлүүлж мод тарив. Цаашид жил бүр энэ өдөр мод тарьж, усалж ургуулдаг байхыг уриалав. Тэснэ тэснэ гэхэд яаж тэсэхэв, манай хүн маргааш нь илүү том хүрз шүүрч аваад, арай олон хүн цуглуулаад бужигнуулж өгөх нь тэр. Тэрхүү ёслол төгөлдөр үйл ажиллагааг гарын доорх материал болох хэдэн хэвлэлийн хэрэгсэл нь хуудас хайрлалгүй нийтэлж, эфир гамналгүй сурвалжлан эгээтэй л орон даяар шууд дамжуулсангүй. Оюутнуудтай уулзалт зохиож, залуустай шууны бяр үзэж, арай л нинжа нартай алт ухах нь халаг. Нэг л өдөр “Монгол Улсын гуравдах Ерөнхийлөгч амаржих газар хүүхэд эх барьж авлаа” гэсэн мэдээ цэнхэр дэлгэцээр хадаавал гайхах хэрэггүй л болов уу.<br /><br />Авсан бол өгч болдог хууль түүнд даанч нэг үйлчилдэггүй. Экс буюу асан гэдэг үг чухам талийгаач гэсэн мэт сонсогдоно. Цаст уулын цагаан арслан цаг нь болохоор шоргоолжинд бариулдаг жамтай бол тэрбээр цэвдэгт оргил мэт мөнхөд дүнхийж байхыг хүснэ. Хүсэлдээ хүрэх зам зуур таарсан хамхуул шоргуулж, хань садан хэнд ч бай нэг бол ханаран дагах үгүй бол хадан хясаанаас түлхэгдэх хоёр л сонголт тулгана.<br /><br />Ийм л нэг сүүдрийн тэргүүн их улс төр дэх үүрээ алдахгүй гэж үзэж таран үсэрч наалдаж байх л. Тэнгэрийн цагийг эрхшээж, титэм үг тэрлэж суугаа ах нараа ч бас хөлдөө чирч, ашиг сонирхлын тэнгис тийш алгуурхан хөтлөх шиг. Тээр жил “Тэр миний баатар” нэртэй булчинлаг америк эр “I’ll be back” хэмээсэн алдарт үгэндээ хүрч амбан захирагч болсон шиг манай сүүдрийн эрхэм мөдхөн наранд гарах буй за. Нартай өдөр олон байдаг хойно.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-1457390398269464114?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-30565027274348068042010-05-12T16:01:00.006+08:002010-05-25T12:21:39.816+08:00<span style="font-size:85%;">/Мэргэжлийн хүмүүст үзүүлэхэд ичмээр дамшиг даа. Хэт энгийн, ойлгомжтой юм бичсийм шиг санагдах байх. Гэхдээ яахуу, хэн нэгэнд хэрэг болох болов уу гэж бодоод оруулчлаа. Ялангуяа Янжаа бүсгүйн илтгэл их сонирхолтой санагдсан. Даанч асуугч этгээдийн ай-кү хязгаартай тул сайн яриулж чадаагүй байх. Ташаарсан хийгээд хадуурсан юм байгааг ч үгүйсгэхгүй бөгөөд тахир дутуу ойлгосон, тас гажуудуулсан юмыг хэлээд засаад өгчүүл ихэд баярлана. </span><span style="font-size:85%;">/<br /></span><br /><br />Монгол Улс хөрсөн доороо арвин баялагтай нь дэлхий дахинаа нэгэнт ил болсон. Гэвч баялгийнхаа ачаар урагшлан хөгжих үү, ухран хоцрох уу гэдэг нь олон үйлдэлт оньсон тоглоом мэт ойлгомжгүй хэвээр байна. Ашигт малтмалын замбараагүй олгосон лиценз, түүнийг дагасан гадаад дотоодын том жижиг уурхайнууд сүүлийн хэдэн жилд Монголын байгалийг танигдахгүй болтол сүйтгэж, ус гол ширгээн унаган төрхийг нь алдагдуулж буй.<br /><br />Дээрээс нь ашигт малтмал олборлогчид болон нутгийн иргэдийн хооронд мөнхийн тэмцэл өрнөж, бүр хүний амь эрсдэх болов. Олборлолт тойрсон үйл ажиллагаа нээлттэй биш байгаагаас улстөрчид нь баялгаа гадныханд худалдаж байна хэмээн хардагдаж, төр засагтаа итгэх ард иргэдийн итгэл өдрөөс өдөрт өлмий доор унасаар. Олон нийтийн итгэлийг олж авахын тулд намууд бэлэн мөнгө амлаж, түүнийгээ олборлох салбарын ашиг орлогоос шахаж гаргах гэж хөгжилд дэмтэй бусад салбараа хөсөр хаясаар. Энэ бүх таагүй үр дагавраас харахад Монгол Улс хэдийнэ “эрдэс баялгийн ханиад”-аар өвчилж эхэлсэн бөгөөд цаг алдалгүй зохистой арга хэмжээ авахгүй бол ханиад нь “хараал” болж хувирах аюултайг Монголд санаа зовиносон олон улсын эдийн засагчид сануулж байна.<br /><br />Чухамдаа уул уурхайгаас орж ирсэн ашиг орлогыг тусгай санд хуримтлуулж, үр ашгаа өгөх өөр салбарт зарцуулах нь алдарт “голланд өвчин”-нөөс урьдчилан сэргийлэх тарилга болно гэдгийг мэдэхгүй хүнгүй ч өнөөг хүртэл тоймтой дорвитой юм хийгдэхгүй байгаа. Харин сүүлийн үед Африкийн орнуудаас эхтэй тэрхүү “халдварт” өвчний нэг “вакцин” нь мэдээллийн технологи хэмээн ярих болсон нь сайшаалтай. Ялангуяа улс орондоо өөрийн гэсэн мэдээллийн технологийн бүс байгуулж, дэлхийн хэмжээнд өрсөлдөх мэргэжилтэн бэлдэн, томоохон төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлэх нь Монголыг уул уурхайгаас илүүтэй хурдан хөгжүүлэх гарц болно хэмээн өндөр хөгжилтэй оронд мэдлэг боловсрол эзэмшсэн залуус дуу хоолойгоо илэрхийлсээр байна.<br /><br />Мэдээллийн технологийн бүсийг анх 1970-аад оны үед АНУ-д байгуулжээ. Тухайн үедээ Америкийн зүүн эрэгт хэт төвлөрсөн хөгжлийн төвийг саармагжуулж баруун эрэг рүү шилжүүлэх зорилгоор бий болгосон нь дэлхий дахинаа “Силикон ваалий” буюу “хөндий” хэмээн алдаршжээ. Гэхдээ үндэс суурь нь үүнээс ч эрт, бүр хорьдугаар зууны эхээс улбаатай. “Силикон хөндий” бий болж, хөгжин цэцэглэхэд Станфордын их сургуулийн төгсөгчид голлох үүрэг гүйцэтгэжээ. “Силикон хөндий”-д компьютер техник программ хангамжийн үйлдвэрлэл олноор байгуулагдаж улс орны төдийгүй дэлхий нийтийн мэдээллийн технологийн хөгжлийг шинэ шатанд гаргасан судалгаа нээлт, туршилтууд хийн үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх болсон байна.<br /><br />Барууны орнуудын “зүрх” нь болоод байгаа энэхүү “Силикон хөндий”-г Монголынхоо онцлогт тохируулан байгуулахыг Монгол Улсын Засгийн газар ч дэмжиж байгаа юм. Ингэхдээ боловсролын чанараараа улсдаа тэргүүлдэг их, дээд сургуулийг нэг дор төвлөрүүлэн хотхон байгуулж, мэдлэг чадвартай оюутнуудыг төгсөнгүүт нь томоохон компанид зуучлах буюу нарийн мэргэшсэн залуусыг бие даан компани байгуулахад нь тусалж, аутсорсингийн томоохон төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлэх чиглэлээр дэмжих байр суурьтай байгаагаа Ерөнхий сайд С.Батболд мэдэгдэж байсан.<br /><br />Мэдээллийн технологид хил хязгаар байхгүй. Хил давахгүйгээр, тэр ч бүү хэл гэрээсээ толгойгоо ч цухуйлгахгүйгээр дэлхийн том том компанид ажиллаж, тэндхийн ажилтнуудын жишиг цалинг авч болдог цор ганц салбар гэж хэлж болно. Барилгын инженер хүн байшин барьж байгаа талбартаа очихгүйгээр ажлаа хийж болдоггүй бол программ зохиодог хүн ажилладаг газартаа заавал биеэр очиж, цагаа бүртгүүлэх шаардлагагүй.<br /><br />Технологийн дэвшилд суурилсан энэ боломжийг ихэнх улс орон, ялангуяа энэтхэгчүүд чадмаг ашиглаж иржээ. Бичгийн англи хэл, цагийн зөрүүгээ ашиглан Америкийн компаниудаас аутсорсингоор ажил гүйцэтгэн, завсарт нь нарийн мэргэжилтнүүдээ сургасаар мэдээллийн технологийн салбараа дэлхийд тэргүүлэгч болтол өөд нь татсан байна. Одоо тэд технологийн инновацид илүүтэй анхаарч, үүнд суурилсан эдийн засгийн хөгжлийн бодлого боловсруулан хэрэгжүүлж байгаа. Технологийн инноваци гэдэг нь шинээр бүтээгдсэн мэдлэг, технологийн патент дээр суурилсан үйлдвэрлэл явуулж, өргөн хэмжээний эдийн засгийн үр ашгийг бий болгох тухай ойлголт аж. Био болон нано технологи гэх мэт өндөр технологийн инновацийг хөгжүүлэхэд төр засгийн бодлого зайлшгүй хэрэгтэй бөгөөд энэ чиглэл рүү авьяаслаг залуус хошууран ордог байх аятай таатай нөхцөл бүрдүүлбэл өрсөлдөөн аандаа бий болох юм. Энэ чиглэлд зөв бодлого явуулж амжилтад хүрч байгаа жишээ гэвэл Энэтхэг, Хятад, Вьетнам гээд олон орныг дурдаж болно. Ялангуяа урд хөршийн туршлага, өргөн зах зээлийн хажуугаар өнгөрвөл том боломж алдах гэнэ.<br /><br />Хойд хөршийн Засгийн газар саяхан Москва хотын ойролцоо Скольково, Ведомости хотуудад “Силикон хөндий”-н өөрийн хувилбарыг байгуулах шийдвэр гаргаад байгаа. Тус парк нь 7-10 жил татвараас чөлөөлөгдөх ба нийгмийн даатгал болон бусад хөнгөлөлт эдлэх аж. Шинийг санаачлагч технологийн компаниуд төсвийн дэмжлэг авах ба төрийн тендерүүдэд илүү давуу эрхтэй оролцох гэнэ. Өндөр төвшний технологийн салбарыг хөгжүүлж түүхий эд материалын экспортоос хамаарал багатай болохыг Орос зорьж байгаа бөгөөд тус салбарт олон тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийхээр төлөвлөж байна.<br /><br />Харин Монголдоо “Силикон хөндий” байгуулах газраа нийслэлийн ойролцоо сонгож, их дээд сургуулиудын хотхоныг төвлөрүүлж, технологийн дэд бүтцээр бүрэн тоноглосон сургууль, цэцэрлэг зэрэг орчинг цогцоор нь шийдсэн үлгэр жишээ хот болгон хөгжүүлж болно хэмээн Ерөнхий сайд амлачихаад байгаа. Энэ дагуу БНЭУ-ын Засгийн газрын 20 сая ам.долларын зээлээр “Аутсорсингийн төв” байгуулах, мэдээллийн технологийн мэргэжлийн, дунд болон Их сургууль байгуулах цогц төслийг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөөд байгаа аж. Энэ хэрвээ ажил хэрэг болчихвол дэлхийн мэдээллийн технологийн хөгжлийг тодорхойлогч АНУ “Силикон ваалий”-гийн монгол хувилбар нахиалж, монголчууд бид зөвхөн байгалийн баялагтаа найдаж, ашигт малтмалын орлогын хэмжээнд сэтгэж амьдрахаа болих юм.<br /><br />Харин хоосон яриа болоод өнгөрвөл экспортынхоо 95 хувийг түүхийгээр нь гаргасаар, түүхий эд бэлтгэн нийлүүлдэг л улс байна. Үлдэж буй таван хувийг зөвхөн ноолуурын боловсруулалтаар нөхдөг манайх шиг оронд мэдлэгт шингэсэн экспорт эмзэг сэдэв болчихоод байгаа. Үйлдвэржүүлэх, ялангуяа мэдлэг шингэсэн эцсийн бүтээгдэхүүнд анхаарлаа хандуулахгүй энэ хэвээр яваад байвал улс орны тусгаар тогтнолын асуудал ярвигтай болж ирэхийг бүгд мэдэж байгаа. Өнөөгийн Монголд баялаг бүтээдэг компани ховор, ихэнх нь худалдаа, зууч, импортын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд хамгийн их татвар төлдөг үндэсний үйлдвэрчид нь архины компаниуд байдаг нь нэг ёсондоо эмгэнэл юм. Үүрэн телефоны операторууд харьцангуй ашигтай ажилладаг ч тэдний ард гадаадын томоохон хувьцаа эзэмшигчид байдаг болохоор мөнгө гадагшаа урсаж байна гэхэд болно. Бодит байдал ийм байхад “Силикон хөндий”-гийн тухай ярих нь цагаа олсон, бүр цаг алдаж байгаа хэрэг ч байж болох юм.<br /><br /><br /><br /><span style="font-weight: bold;"> Д.ЯНЖИНДУЛАМ: ХЭДЭН ОЮУТОЛГОЙТОЙ ТЭНЦЭХ АШГИЙГ АУТСОРСИНГООС ОЛОХ БОЛОМЖТОЙ</span><br /><br /><br /><span style="font-style: italic;">Монголдоо "Силикон хөндий" байгуулахаар санал санаачилга гаргаж байгаа залуусын нэг болох</span><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/S-pkORoWimI/AAAAAAAAAYk/vfJUwXIOIf8/s1600/mo2010050902002.jpg.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 157px; height: 193px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/S-pkORoWimI/AAAAAAAAAYk/vfJUwXIOIf8/s400/mo2010050902002.jpg.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5470294893808487010" border="0" /></a><span style="font-style: italic;"> судлаач, доктор Д.Янжиндуламтай уулзлаа. 30 ч хүрээгүй болов уу гэмээр залуухан бүсгүй тэрбээр Нидерланд дахь АНУ-ын салбар компанид программ хангамжийн ахлах судлаачаар ажилладаг бөгөөд эх орондоо амрах үеэрээ өнгөрсөн долоо хоногт "Монголын "Силикон хөндий" байгуулахад их дээд сургуулийн гүйцэтгэх үүрэг" сэдвээр</span><span style="font-style: italic;"> илтгэл тавьж, хэлэлцүүлэг өрнүүлсэн юм. Мэдээллийн технологийн үндэсний паркт зохиогдсон уг арга хэмжээний дараа түүнтэй ярилцлаа.<br /></span><br /><span style="font-weight: bold;">-" Силикон хөндий"-н загвар, стандартаар Монголдоо мэдээллийн технологийн бүс байгуулах тухай хэзээнээс ярьж байгаа вэ?<br /></span>-Төр засгийн түвшинд бол нэг их удаагүй байх. Харин гадаадад энэ чиглэлээр сурч, ажиллаж байгаа залуус нэлээд эртнээс ярьж, мөрөөдөх болсон. Би ч гэсэн анх программ хангамжийн мэргэжил эзэмшээд, түүнийгээ гүнзгийрүүлж суралцан, гадаадын компанид мэргэжлээрээ ажиллаж эхэлсэн тэр үеэс л Монголд маань "Силикон хөндий" байгуулагдаж, том том төсөл хэрэгжвэл ямар сайхан юм бэ гэж бодох болсон. Энэ талаар салбарын залуустайгаа ч нэлээн санал солилцдог болсон. Ер нь манай ай-ти салбарынхан хоорондоо холбоо харилцаа сайтай, дэлхийн аль ч өнцөг булангаас холбогдон мэдлэг туршлагаа солилцож, бие биеэсээ сурч байдаг. Хамгийн хурдан өөрчлөгддөг, хурдтай салбар болохоор хөгжлөөсөө хоцорчихгүйн тулд тэгэхээс ч өөр аргагүй. Миний хувьд л гэхэд "Цахим өртөө" холбооны залуус болон Англи дахь Монголчуудын холбооны тэргүүн Д.Цэрэнбат, "USI" компанийн захирал Д.Буянцогтоо, Д.Сайнбаяр нартай үргэлж холбоотой байдаг. Тэд бол мэдээллийн технологийн чиглэлээр гадаадад нарийн мэргэжил эзэмшээд, сурч мэдсэнээ Монголдоо зориулж яваа залуус. Тэдний санал болгосноор би Монголд "Силикон хөндий" байгуулъя гэвэл их, дээд сургуулийн зүгээс юу хийх вэ гэдэг сэдвээр судалгаа хийж, илтгэл тавьсан.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Таны илтгэлд томоохон их дээд сургуулиуд дэргэдээ хувийн хэвшлийн зөвлөлтэй байх хэрэгтэй гэж байсан. Үүнийг тодруулбал?<br /></span>-Тиймээ, компаниудын удирдлагууд оролцсон орон тооны бус зөвлөл байвал зүгээр. Тэд жилдээ хоёроос доошгүй удаа цуглаж тухайн зах зээлд ямар мэргэжилтэн хэрэгтэй байна, сургууль тэр хэрэгцээнд нийцэх оюутан бэлтгэхийн тулд яах ёстой, ямар чиглэлээр түлхүү элсэлт авч, ямрыг нь түр хаах тухай хэлэлцэнэ. Манайд харамсалтай нь их сургууль, компаниудын харилцаа хөндий байдаг л даа. Ажлын байр байгаа үгүйгээ мэдэхгүй байж л сураад байдаг, ажил олгогчид нь болохоор дөнгөж төгссөн оюутанг биш ажлын туршлагатай хүн авах сонирхолтой байдаг. Тэгээд л баахан дипломтай ажилгүйчүүд төрдөг. Зүй нь бол оюутан байхдаа ажлын туршлага хуримтлуулаад төгсөхдөө зах зээлд өрсөлдөх чадвартай мэргэжилтэн болж бэлтгэгдэх ёстой. Монголд үүнийг цогцоор анхаардаггүй болохоор оюутнууд дадлагаа жинхэнэ "халтуурддаг". Байгууллагууд ч тэдний хүчийг яаж ашиглахаа мэддэггүй. Сургуулиудын сургалт анхнаасаа зөв төлөвлөгдсөн, зах зээлээ мэдэрсэн, чанартай сайн байдаг бол оюутнаар цалин хөлсгүй ажлаа хийлгээд, хариуд нь дадал туршлага олгох замаар харилцан ашигтай ажиллаж болно.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Өндөр хөгжилтэй орны том компанид программ хангамжийн судалгааны чиглэлээр ажилладаг хүний зүгээс дүгнэхэд Монголын мэдээллийн технологийн хөгжил хаахна явна вэ?<br /></span>-Шууд харьцуулах боломжгүй ч харьцангуй сайжирсан. Мэдээллийн технологийн парк байгуулагдаж, аутсорсингийн чиглэлээр ажилладаг компаниуд ч олширчээ. Хэдийгээр бид хоёр том гүрний дунд байрладаг, барууны том зах зээл рүү нэвтрэхэд бартаа ихтэй ч энэ салбар бодсоноос хурдацтай хөгжих байна. Монголдоо сүүлийн арав орчим жил байгаагүй болохоор би бодит амьдралаас арай тасархай юм ярьж байж болно. Гэхдээ төр засгаас хүртэл оюутны хотхон байгуулах газрыг товлож, эхний ээлжинд их дээд сургуулиудыг нэгтгэж байх шиг байна. Тэгэхээр нэг их удахгүй Монголд мэдээллийн технологийн кластер байгуулагдаж, монгол залуус өндөр хөгжилтэй орны том том төсөлд ажилладаг болох байх. Ингэхийн тулд мэдлэгт суурилсан эдийн засгийн бодлого, түүнийг хэрэгжүүлэх их дээд сургууль, хувийн хэвшил, Засгийн газрын гурвалсан хамтын ажиллагаа хэрэгтэй байх. Ерөнхийдөө залуус бол юм хийх гээд "тэсрээд" байна шүү дээ.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-"Силикон хөндий" байгуулахад Монголд хамгийн их тулгамдаж байгаа асуудал юу вэ?</span><br />-Мэдээллийн технологи бол харьцангуй хийсвэр салбар шүү дээ. Хөндий гэхээр л хүмүүс хаа нэгтээ газар аваад, баахан байшин барилга барьж, дэд бүтэц байгуулахаас нааш бүтэхгүй гэж боддог. Яг үнэндээ энэ чинь дэлхийд хүлээн зөвшөөрөгдсөн мэдээллийн технологийн жишиг загвар юм. Энэ загварыг улс орон өөрсдийнхөөрөө нутагшуулдаг. Ихэнх нь их, дууд сургуулийн хотхондоо суурилж, татвар, зээлийн бодлогоор дэмждэг. АНУ-ын "Силикон хөндий"-д дэм болсон гол гурван хүчин зүйл нь шинэ технологи, хөрөнгө оруулалт, сайн менежмент. Дээрээс нь энэ салбарыг маш сайн патентжуулж, хууль эрхзүйн орчинг хангалттай бүрдүүлж өгсөн. Монголын нөхцөлд үүнийг яг шууд хуулбарлах боломжгүй ч энэ салбарт хөрөнгө хаяж, өөрийн онцлогт тохирсон "Силикон хөндий" байгуулбал бааз суурь хангалттай гэж боддог. Компани, их сургуулийн уялдааг сайжруулж, маш олон төрөлд судалгаа хийхээс эхэлбэл дээр байх. Мөн мэдээллийн технологи сайн хөгжсөн АНУ, Энэтхэг, Хятадын төслүүдийг авч, хүнээ сургах хэрэгтэй. Эхний ээлжинд ашиг хөөх хэрэггүй, зах зээлд нэвтрэх нь л чухал. Аажимдаа аутсорсингийн компаниудад зээлийн хөнгөлөлттэй нөхцөл бий болгодог ч юм уу, эсвэл уул уурхайн томоохон төсөлдөө татан оролцуулж барьцаа нөхцөлгүйгээр ажил гүйцэтгүүлэх гэх мэт бодлогын түвшинд шийдэх асуудал их л байх. Хамгийн гол нь залуус өөрсдийгөө маш сайн боловсруулмаар байна. Хэлний мэдлэгээс эхлээд эзэмшсэн мэргэжлээрээ дэлхийн түвшинд өрсөлдөнө л гэж өөрийгөө бэлдэх хэрэгтэй.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-" Силикон хөндий" байгууллаа гэхэд монголчуудад зах зээл хэр байгаа бол. Мөн монгол хүний өрсөлдөх чадвар аль түвшинд явна вэ?<br /></span>-Хүний нөөцөөс ихээхэн хамаарах болов уу. Эх орондоо байгаа чадалтай, мэдлэгтэй залуу хүмүүсийг харж байхад нэг бол улс төр хөөгөөд, эсвэл уул уурхай руу тэмүүлж байна. Аль аль нь тийм ч тогтвортой салбар биш. Уул нь дэлхийд тэргүүлэх салбаруудад өрсөлдөхөд монгол залуусын оюуны чадамж, бололцоо хаана ч гологдохгүй. Орчин нөхцлийг нь бүрдүүлээд л өгчихвөл монгол хүн юунд ч хүрэх чадвартай. Гадаадад албан ёсоор ажиллаж амьдарч байгаа монголчуудыг харахад тухайн салбартаа тодорхой хэмжээгээр манлайлж байдаг. Улс гүрнүүд нано, био технологи руу явж байгаа өнөө цагт өндөр мэргэжлийн хүмүүсийн эрэлт хэрэгцээ улам ихсэнэ үү гэхээс буурахгүй. Тэгэхээр зах зээл маш өргөн гэсэн үг. Байгалийн баялаг хязгаартай учир уул уурхай хэсэг зуур л Монголыг тэжээнэ, харин толгой доторх баялаг бол хэзээ ч хуучрахгүй гэдгийг хаана хаанаа сайн ойлгож, залуус хошууран орох нөхцлийг л бүрдүүлмээр байгаа юм. Манай хүн амын 70 орчим хувийг залуус эзэлдэг нь бидэнд асар том нөөц байгааг харуулж байна. Би залуу хүнийхээ хувьд эх орныхоо ирээдүйг өөдрөгөөр харж явдаг. Зөв стратегиэр явбал бидэнд үсрэнгүй хөгжил тийм ч хол биш байгаа. Үүнд хөгжилтэй оронд ажиллаж амьдарч байгаа залуусын дуу хоолой, санал санаачилга хэрэгтэй гэж бодож явдаг. Тиймдээ ч Нидерланд дахь монголчуудын "Өлзий" холбоо, Аялал жуулчлалын "Нидерланд-Монголын сан"-г байгуулан, үйл ажиллагаа явуулахад гар бие оролцож байна.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Мэдээллийн технологийн бүс байгуулахад ер нь ямар хэмжээний зардал гарах бол. Тооцоо хийж үзсэн үү?<br /></span>-Энэ бол ганц хүний ч юм уу, ганц салбарын хийчих ажил биш л дээ. Дээр дурдсан гурван талын хүчин зүтгэл, оролцоо хэрэгтэй. Гэхдээ төр засаг маань бодит байдалтайгаа ойртож, цаг хугацаа, хөрөнгө мөнгө хэмнэхийн тулд гадаад, дотоодод ажиллаж байгаа хүмүүсийн санаа оноо, зөвлөгөөг сонсож, мэдээллийн технологийн чиглэлээр ажиллаж буй компаниуд дээрээ тулгуурлах ёстой юм шиг санагддаг. Зардал, хөрөнгийг нарийвчлан гаргахын тулд маш сайн судалгаа хийх хэрэгтэй. Үүнийг олон улсын судалгааны багаар хийлгэж болно. Ер нь дэлхий дахинд багаар ажиллахыг илүү үздэг. Зөвхөн програмист ч биш, албан ёсны бүх ажлын байр багаар ажилладаг. Миний ажиллаж байсан "Philips" болон одоо ажиллаж буй "Verage Logic" корпорациуд өндөр мэдлэг эзэмшсэн хүмүүсээр баг бүрдүүлсэн, түүнийгээ хадгалж үлдэхийн тулд нэлээд чармайлт гаргаж байгаа нь харагддаг.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">-Тэгвэл аутсорсингоос жилдээ хэдий хэр хэмжээний ашиг олох боломжтой вэ? </span><br />-Нарийн тоо баримтыг судалгаанд түшиглэж байж хэлэх байх. Салбарт нь ажиллаж яваа хүний хувьд барагцаалахад ямартаа ч хэдэн Оюутолгойн дайны ашиг орлого орж ирнэ. Гол нь зардал багатай, байгальд халгүй, дэлхийд өрсөлдөх чадвар сайтай гэдгээрээ чухал ач холбогдолтой. Өөр мэргэжлийн хүмүүс мэдээллийн технологийг интернэт хэрэглээ, санхүүгийн ч юм уу ямар нэг хэрэглээний программ зохиох төдийгөөр л ойлгодог. Үнэндээ бол мэдээллийн технологи хэрэггүй нэг ч салбар байхгүй. Зах зээл, хэрэглээ нь өргөн учир "Силикон хөндий"-д бий болох ажлын байр жил ирэх тусам нэмэгдэнэ. Оюутнуудыг багахан цалингаар ажиллуулж, туршлага олгох байдлаар аутсорсингийн компаниуд хурдан хугацаанд хөл дээрээ босох боломжтой. Ер нь инновацийн үр шимийг хамгийн түрүүнд хүртэх салбар бол мэдээллийн технологи. Хийснээ патентжуулаад, сайжруулаад явах бүрэн боломжтой. Манайх хүмүүстээ бэлэн мөнгө тарааж, оюутнуудыг автобусанд үнэгүй явуулж байхын оронд 100 оюутанг ямар ч арын хаалгагүй шалгаруулаад, эргэж ирэх нөхцөлтэйгээр гадаадад сургачихвал тэд ирээд компани байгуулж, доороо хэдэн хүн ажиллуулна шүү дээ. Аутсорсинг бол хотын төвд байрлалтай том оффис, сандал ширээ шаардахгүйгээр аж ахуйн нэгж байгуулж, ашиг олж болдог салбар, "цүнхэнд" багтдаг компани шүү дээ. /инээв/<br /><span style="font-weight: bold;"><br />-Баярлалаа. Амжилт хүсье.</span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-3056502727434806804?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com15tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-26904144864585563432010-04-01T09:30:00.002+08:002010-04-01T09:35:23.526+08:00/Инээдмийн өдөрт/<br /><br />Явсан газар бүртээ паян тарьж явдаг янзын улс бол яах аргагүй сэтгүүлчид. Ажил мэргэжлийнхээ онцлогоос болоод очихгүй газар, хүрэхгүй алс гэж үгүй. Өглөө сэрэхдээ л өлөн нүдлээстэй, сонор чихлээстэй. Өдөржингөө үүгээр түүгээр шиншлэн өлөв долов хийж явдагтаа түүртэнээ нэг үгүй. Хаана л сураг сэжүүр гарна, тэнд харайлгаж очоод хазуулж ёвруулж, хайруулж хөөгдөх ч энүүхэнд. Хайснаа олохгүй бол хааяа хачир ургуулж хужир урлаад, түүндээ ороогдож таварцаглах нь ч бий. Будлианы эзэд болсон тэдэнд буруутгах, зөвтгөх юм бишгүй л байдаг. Бусдадаа чимх инээд бэлэглэх үүднээс мэргэжил нэтгнүүдийн хөгжилтэй явдлаас мэдэж санаж буйгаа хальтхан сийрүүлье. Өмнө нь <a href="http://addidea.blogspot.com/2008/09/blog-post_12.html">“Үзэг нэгтний үгэн паянгаас-1” </a> гэж бичиж байсан юм.<br /> <br /> * * *<br />Боловсролын магадлан итгэмжлэх үндэсний зөвлөлөөс хэвлэлийн хурал хийж байв. Гол мэдээллийг зөвлөлийн дэд дарга В.Алзахгүй өгч, дараа нь сэтгүүлчдийн асуултад хариуллаа. Энэ үеэр долоо хоног тутмын нэг сонины сэтгүүлч босч ирээд:<br />-“Базаахгүй даргаас нэг асуулт байна” гэхэд хүмүүс нирхийтэл инээлдэв.<br /> <br /> * * *<br />Эх хэлээ гажуудуулахгүй байхын чухлыг хэвлэл мэдээллийнхэнд таниулах сургалт эхэллээ. Төрийн хэлний зөвлөлөөс уригдаж ирсэн эрдэмтэн яриагаа эхлэхдээ сэтгүүлчдэд хандаж:<br />-Хэл, хил, мал гуравтайгаа байхад хэн баян бэ? гэхэд хамгийн урд эгнээнд суусан залуу сэтгүүлч:<br />-“Махны ченж” гэж түгдрэхгүй хариулав.<br /> <br /> * * *<br />УИХ-ын чуулган завсарлаж, улс төрийн үйл явдал, дуулиан шуугиан ховордов. Бичих, сурвалжлахаа олж ядсан өдөр тутмын сонинуудын улс төрийн мэдээллийн албаныхан Төрийн ордонд болсон нөхөн үржихүйн семинар дээр бөөнөөрөө цуглав. Нөхөн үржихүйн асуудлыг хэрхэн улс төрийн нүүрэнд мэдээлснийг маргааш нь зориуд сонирхож үзтэл “Семинар болж зөвлөмж гаргалаа” гарчигтай мэдээ хэд хэдэн сонинд нийтлэгдсэн байв.<br /><br /> * * *<br />Телевизийн сэтгүүлч бизнес мэдээ хөтөлж байв. “Самраар брэндийн дэвтэр нь өндөр чанартай цаасаар хийгдсэн, наалт сайтай учир хуудсаараа салдаггүй” гээд л баахан рекламдав. Гэвч маргаашнаас нь эхлээд онигоонд орох нь тэр. Учир нь тэр брэнд нь англиар “Самрар” буюу монголчилж дуудвал “Кемпап” гэж уншигдах байтал мань сэтгүүлч мэдээгээ эхнээс нь дуустал “самраар” гэж уншжээ.<br /> <br /> * * *<br />Хоёрхон үсэг солигдсоноос болж нэг сонины редакцийнхан бултаараа донгодуулав. Өнгөц харахад бүхэл бүтэн 16 нүүр сонинд хоёр үсэг алдах гайгүй хэрэг мэт. Гэвч тэр дугаарын шуурхай мэдээний нүүрэн дээр “Түрүүлсэн сурагчдыг Японд алуулна”, гоо сайхны зөвлөгөөний буланд “Хаврын цагт хүүрээ тослоорой” гарчигтай мэдээнүүд гарчээ.<br /><br /> * * *<br />Ерөнхийлөгч галаас хүний амь аварсан хүүд “Шударга журам” медаль гардуулав. Гэвч маргаашийнх нь сонинд тэр үйл явдлын мэдээний зураг солигдож, Төрийн тэргүүн, шагнал гардсан хүү хоёрын оронд ойролцоо насны өөр нэг хүүхдэд гадаадын иргэн ном бэлэглэж байгаа зураг тавигдсан байв. Дугаар эрхэлсэн сэтгүүлчид банга хүртээж эхэлтэл мань хүн өөрийгөө өмөөрч:<br />-“Хүүхэд нь бол яг мөн. Ерөнхийлөгч нь арай жаахан биш” гэж мэлзэв. Нас ойролцоо гээд хүүг андуурч болох ч, яаж ч харсан тэр нуруулаг европ хүн Элбэгээ ерөнхийлөгчтэй огтхон ч төсгүй байв. <br /><br /> * * *<br />Ноолуур ид үнэд орж байсан цаг. Бусад газар ямаа үржээд байхад Өвөрхангайд өсч өгөхгүй, бүр сувайраад, олигтой төл ч авахгүй байв. Төвийн мэдээллийн агентлагийн Өвөрхангай дахь сурвалжлагч малын тоо толгойтой холбоотой статистик мэдээ ирүүлжээ. Гарчиг нь “Ухнатай унтаад жирэмсэлдэггүй ямаа”...<br /><br /> * * *<br />Архангайн сурвалжлагчаас асар урт гарчигтай мэдээ ирэв. Агуулга нь бод малын хорогдолд санаа зовсон өнгө аястай байлаа. Мэдээний гарчиг нь “Арц Богдын айлууд ааруул идээгээ дэлгэж байхад арын сайхан хангайд үхэр үхэж байна”...<br /><br /> * * *<br />Сонины гадаад мэдээний редакцид дөнгөж ажилд орсон залуу анхныхаа мэдээг орчуулав. Тэрээр “встреча в верхах” гэснийг “Хоёр орны ерөнхийлөгч нар өндөрлөг газарт уулзлаа” хэмээн орчуулжээ. Баахан загнуулж заалгаад хэд хоногийн дараа дахиад л фактлав. “Хуулийн цоорхой” гэдгийг “дыра в законе” гээд орчуулчихаж. Албан ёсны хэллэгт “пробел в законе” гэх байтал мань эр “нүх” гэдэг үгээр орлуулжээ.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-2690414486458556343?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com17tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-15235073609110335232010-02-08T23:00:00.003+08:002010-02-08T23:06:43.754+08:00Хүү хойд ааваасаа ээжтэй нь суухдаа амласан 100 мянган төгрөгөө өгөхийг хүсэв. Гэвч аав нь элдэв шалтаг тоочин, цааргалсаар эцэс сүүлд нь 10 төгрөг өгвөл өгч болох юм гэв. Хүү түүнийг нь их л удаан хүлээлээ. Арга буюу нэг өдөр арван төгрөгөө гуйлаа. <br /><br />-Аав аа надад арван төгрөг өгөөч?<br /><br />- "Есөн төгрөг өө? Ингэхэд чи найман төгрөгөөр юу хийх нь вэ? Тэгээд ч надад чамд өгдөг илүүдээ гарсан долоон төгрөг алга. Ердөө зургаан төгрөг л байна. Гэтэл байгаа таван төгрөгөө чамд өгчихвөл би юутай үлдэх юм. За яахав дөрвөн төгрөг өгье. Гурван төгрөгөө гамтайхан хэрэглэнэ шүү нөхөр минь, дахиж өгч чадахгүй! Май, энэ хоёр төгрөг!" гээд нэг төгрөг сарвайжээ.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-1523507360911033523?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com17tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-42086973265029754292010-01-31T18:37:00.004+08:002010-01-31T22:50:22.342+08:00Зогс хүүхэн гуай!!! Зоргоороо тэнүүчилж, дураараа чалчихаа азна.<br /><br />Арван оны анхны сар ч улирчлаа. Амьдралын чинь алтан үеүүд үргэлжилж байна. Зогсолтгүй эргэх өдөр шөнийн тэнхлэг дээр золиг минь чи юу гийгүүлээд явна аа. Хайраар зугаа хийж, харцаар зэвсэг болгож, хамрын ханиадаар шалтаг тоочиж, хатуу үгээр бамбай барьж явна уу. Эсвэл залхуурлаар хооллож, “завгүй”-гээр халхавчилж, ажлын цаг амралт хоёрыг нэгэн зэрэг өнгөрүүлж, амлалт няцаалт хоёрыг нэгэн дор бөмбөрүүлж...<br /><br />Одоо болноо хонгор минь. Амьдралын гол дүрийг хайж, алдааны гол буруутанг эрж, гунихдаа гунаж, гунхахдаа гунхаж явтал гучин насны босгонд тулаад тотгыг нь мөргөлөөшдээ, тоормоз! Жилийн дараа чи жарын талтай эмээ, жижигхэн энэ бие чинь түүнээс олон мутартай... /хээх хадуураад бна, хадуураад байна/<br /><br />Өөрийгөө таних аялал чинь дуусах нь уу тэгээд, үр дүнгээ хэзээ тайлагнах хүн бэ? Шатахуунаа ч шалгачих сөхөөгүй тэнхээ мэдэн давхилаа гээд шандуурал бодмоглолоо салхинд үргээж чадав уу? Эс бөгөөс өнгөрсөнтэйгээ зууралдаж, элийрэл балайрлаа энэхэн биедээ тээж, муйхар ааш муухай сайхан дурсамжуудтайгаа муми болж хаданд хатаагдахыг хүсээ юу /ооё, болд ай.../<br /><br />Орчлонгоос шинэ зүйл нэхэмжилж, одоо цагаас огт байхгүй руу тэмүүлж, олсон хийсэн юмгүй толгой хаялан шилбэлзлээ гээд орших оршихгүйн ертөнцөд ондоо юу бүтээв ээ. Хүсэвч үл биелэх зүйлд сөгдөж туйлдаад гуниа юу, сөхөвч үл арилах үйлд чадагдаж дийлдээд туниа юу. Нэг нэгэндээ ууссаар нэлэнхүйдээ хөхөрч харагдах нил ягаан цэцэгнээс нэгийг нь тасдсанаа мэдсэн үү... /бэлхүүс хая..лллан бүжиглье/<br /><br />За хүүхээ, чимээгээ жаахан аяд даа. Жам ёсны өмнө өчүүхэн гэдгээ сана даа. Халааснаас хар аяндаа гээгдэх цаг хугацааны хаахна чухам явна гэдгээ бод доо. Толины хагархай эвлүүлж зүйж хийсэн мэт тоглоомын энэ ертөнцөөсөө хааяа ч болов хөндийрч бай. Өнгөрсөн хийгээд ирээдүйн огтлолцох торгон цэг дээр өөрийгөө ганц ч болов өнжөөж бай. Ухаан санаа чинь тэр чигээрээ шахмал түлш, уугиад асдаггүй үлээгээд унтардаггүй унгарган гал.. /агаарын бохирдолд ЗГ 47 тэрбумыг зарцуулна... тв мэдээнээс/<br /><br />Өгөгдсөн хором мөчийг бутархай мөнгө шиг үрж, өөрийнхөө өнөөдрөөр өрөөлийн маргаашийг арилжиж, зорилгоо үргэлж тавин хувиар хямдруулж, зориглосныхоо тал дундуураар туучиж, тавган дээр тавьсан бусдын хоолноос сэрээдэж тамшаалж дуусахаараа буруу харж нулимж... Уураг тархинд бөөгнөрсөн учир замбараагүй эд юмсыг угтаа чи л ганцаараа эдэлж дуусгаад элээх /go go/<br /><br />Зүүд шиг хүсэл, хүсэл шиг зүүд... Зүгээр л алхаагаа зугуухан сааруул. Эс тэгвээс эсгэж оёсон хормойндоо тээглэж, эрдэж орхисон бардамналдаа төөрч, ёстой л өөдөө шидсэн бананы хальс өөрийн урд унаад, харалгүй гишгээд хальтирч ойчин хамраа авах... Солгой хоолойгоор дуулж, согтуу ухаанаар эргэцүүлж, согогтой тархиар сэтгэж солиотой мэт явахаа зогсоо.../stop!/<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-4208697326502975429?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com18tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-54088170793588948882009-12-27T15:25:00.003+08:002009-12-27T20:24:35.098+08:00Пээ... ёолк хэсч ёроолгүй сав шиг идэж ууж, ёртойм шиг дараа нь элгээ эвхрэн, ёолж ёхолсоор явтал юу юугүй шинэ он гарах нь. Арай танагтай дээрээ амжуулаад оны онцлох үйл явдлаас нэрлээтий. Олны жишгээс хоцорчуул тээ, бас л муухай шд. /ёоо толгой, толгой.../<br /><br /><span style="font-weight: bold;">1.Оны ТОП дизайнер</span><br />Хамгийн олон өрсөлдөгчтэй энэ номинацид дээрэнгүй дуут, дэрсэн толгойт Соёлмааг түрүүлсэн боджийнуу. Үгүй шүү, сумогийн татамигаас парламентын танхим руу шидэгтлээ “цупаридуулсан” шинэхэн амрагтаа зориулж сар шинийн хувцас урласан дуучин Баясгалан дурайтал шалгарчаад байна наана чинь. Хөвчийн баавгай шиг гоёлдоо түүртээд хөлс нь баахан бурзайсан байсан ч мань Хөхөө-шиг-заан “Манай Баясаа миний хувцасны дизайнераар ажилласын... аанхаа” хэмээн тайван өгүүлж хэвлэлийнхэнд тэвчээрийн хатаа гайхуулав.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">2. Оны ТОП гутал</span><br />Буш руу шидсэн ирак сэтгүүлчийн гутал биш шүү та минь ээ, тэр чинь өнгөрсөн оны явдал. Энэ жил тэр сэтгүүлч нь өөрөө гутал шидүүлж, өөдөө хаясан чулуу өөрийнх нь толгой дээр буусан нь бүр x сонин биш, ямар манай оронд болсон биш. Ямхын чинээ хүзүүтэй ч яруу уран хоолойтой Элбэгээ ерөнхийлөгчийнхээ гутлыг хэлэх гээд байна би. Мань эр сонгуулийн үеэр халз мэтгэлцээнд орохдоо өрсөлдөгчөөсөө тохой намхан байсан атлаа тамгаа гардаад тангарагаа өргөх үеэр бараг л бараадаад ирсэн нь хэдхэн хоногт суга өссөнийх биш, Итали руу захисан дотроо өндөрлөвчтэй гутлынх нь гавьяа гэсэн. Ёслолын дээлнийхээ даавуунаас хэмнэсэн мөнгөөр өвөл зуны өсгийтэй гутал захиалсныг учир мэдэх хүмүүс өөр хоорондоо ярьж явна лээ. Ингээд “Элбэгээ дарга аа элдэв амлалт тань гутлын өсгийд чинь орчоогүй биз?” гэж асууя даа, яаж зүгээр байхав.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">3. Оны ТОП сэлэлт</span><br />Улирч буй оны зун улаанбаатарчууд шавхайтай усанд шавайгаа ханатал сэлснээ мартаагүй байх гэж найдъя. Арваад хүний амь авч одсон үерийн гамшигт газрын зөвшөөрөлгүй буусан айл өрхүүдөөс гадна далан дагаж баригдсан байшин барилгууд илүүтэй нэрвэгдсэн нь дан ганц иргэдийн буруу биш, албан тушаалтнуудын авлига шүтсэн хариуцлагагүй үйлдлийн нотолгоо болов. Баар олдож, бассейн цөөдсөн гэлээ ч баастай усандаа дахиж сэлмээргүй л байна шүү, хотын дарга нар аа.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">4. Оны ТОП инээмсэглэл</span><br />Энэхүү гэгээлэг сайхан номинацид Эрүүл мэндийн хоёр сайд эн тэнцүү өрсөлдөөд бүдүүн сайд нь аргагүй л зангарагаараа түрүүллээ. “ДОХ-ын 52 дахь тохиолдол илэрлээ” хэмээн торомгор нүдээрээ талимааран инээвхийлж суусан дэд сайд Цолмон, “Ерөнхий сайдын бие зөөв зүгээр, маргааш гэхэд л инээгээд ороод ирнэ цаад чинь“ гэх буюу “Сүйдтэй юм алгөө, жаахан ханиад гараа л биз, үсрээл хэдэн хүн үхнэ л биз, сүртэй шд” гэж телевиз дүүрэн инээж байсан Ламбаа сайд хоёрыг харсан хэн хүний цээж уужирч сэтгэл цэлмэсэн нь лавтай. Гахайн ханиад хил давах тэр мөчид хөдөө зугаалж, лааны гэрэлд ламбада бүжиж явсан Ламбаа сайддаа ирэх ондоо санаа нь улам саруулсаж, шанаа нь улам төвийхийн өлзийтэй сайхан ерөөлийг өргөн дэвшүүлье ээ.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">5. Оны ТОП хэмжигч</span><br />Зиа энэ номинацид экс Ерөнхий сайд С.Баяр тодорч байгаа юм аа. Мань эр эрүүл мэндийн шалтгаанаар албаа өгөхдөө “яг энэ суудлаас тэр индэр хүртэл таван шат байдаг юм байна, буцаад алхахад таван алхам болдог юм байна, за зайгаар хэлбэл таван метр л юм дөө” хэмээн дугуй танхимын хойморийг яс тас тооцоолсноороо гайгүй сайн газар хэмжигч болохоо харууллаа. Таван жил дуншсан Оюутолгойг батлуулчихаад, таван төгөлдөршилөө дутуу үлдээгээд явсан Ерөнхий сайддаа “Биеэ сайн эмчлүүлээд буцаад ирээрэй, тэр хүртлээ Геодизи зурагзүйн газар ажиллаж байна биз” гэсэн чин сэтгэлийн зөвлөгөө өгье өө.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">6. Оны ТОП драм</span><br />Асуух юу байхав, Оюутолгойн гэрээнд гарын үсэг зурах ёслолын сценариас өөр юу орхов энд. Төрийн ордондоо бөөн үзэгч оруулж суулгаад, бүх дарга нараа индэрт ирийлгэчихээд дэлхийд данстай ордоо хэдэн канадад шалихгүй нөхцлөөр өгч байхдаа мэхийн ёсолж “Баярын жавхаа” хангинуулдаг сэтгэлийн тэнхээтэй улс манайхаас өөр хаана байхав. Оюутолгойн араас Тавантолгойгоо тавьж туучихаад, Алагтолгойгоо авч үлдэх дүүрчихсэн толгойнууд Монголоор дүүрэн байна даа. Тэр цагт оюунлаг толгой үгүйлэгдэж, 100 сая ам.долларын чек хөөрцөглөн гардаж байсан сайд нар өөртөө “Гашуудлын хөгжим” захиалах вий. Өмнийн говийн үүц өгөөжийн үүдийг нээгээсэй гээд цаг хугацаанд бүгдийг даатгаж үлдээе.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">7. Оны ТОП томуу</span><br />Дээр хальт дурдагдсан гахайн томуу ч биш, мэр сэр сонсогдож байгаа ямаан томуу ч биш, энэ бол банкны томуу байлаа. Хямралын сураг сонсов уу үгүй юу монголын төр иргэдийн хадгаламжинд яаран сандран баталгаа гаргасан ч хоёрын хоёр банк дуу дуугаа авалцан дампуурч орхив. Аавын хүүг алагчлах дургүй монголчууд харин “Анод”-ын дампуурлыг дор нь зарлаж дарга нарыг нь хорьчихсон мөртлөө “Зоос”-ыг болохоор тойглож төрийн мэдэлд авсан учрыг төдий л сайн ойлголгүй үлдэв. Банк дампууруулсан эзэн өнөө хэр тодорхойгүй байгаа ч магнат Мянгааг гэх яриа хэсэг тархаад намжив. Нэгэн үе залуухан бүсгүйчүүдэд ДОХ тараасан цууны эзэн болж явсан мань эр томууны гол үүсгэгч мөн эсэхийг тогтоодог газар нь тогтооно биз. Юутай ч, бар жилийн босгон дээр банкны барцад арилсан гэж найдъя.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">8. Оны ТОП бөөндөлт</span><br />Уул нь энэ шалгаруулалтад геометр прогрессоор үржиж байгаа бөө удганууд түрүүлэх байсан ч ардчиллын ойгоор аадар шиг асгарсан одон медалийн сүрэнд дарагдаад юмгүй хоцров. “Орос манай хоёрт л байдаг олон янзын одонг цөөлж, төрийн шагналын нэр хүндийг тэнгэрт өргөнө” хэмээн бөөлж... бишээ амлаж байсан манай Ерөнхийлөгч одонгийн нөөц дуусч, медаль хийх материалгүй болтол шагнал бөөндлөө. Зөвхөн энэ сард л гэхэд гавьяат, алтангадас, хөдөлмөрийн хүндэт медальтан 1200-аар нэмэгдэж, 30 мянган ардчиллын одон эздийнхээ энгэрт гялалзсанаар манай улс нэг хүнд ногдох одон медалийн тоогоор дэлхийд тэргүүлэх хэмжээнд хүрсэн сайхан амжилтаар шинэ оноо угтаж байна.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">9. Оны ТОП даруу зан</span><br />Ганцхан шөний дотор 76 тэрбумтан төрснөөс харахад Монгол Улс яах аргагүй үсрэнгүй хөгжлийн гоьдрилдоо эргэлт буцалтгүй оржээ. Иргэн баяр бол улс баян гэдэг. Бусад оронд хүмүүс нь гүрийтлээ зүтгэж байж ганц нэгээрээ тэрбумтан болдог бол манайд шууд нэг дор хэдэн арваараа, цөцгийн өнгөтэй байшиндаа нэг шөнө нойргүй хуралдаад л төржийншд. Хамгийн бахархууштай нь мөнгө хүнийг эвддэг гэдэг үг шал худлаа болохыг манай түшээд жинхэнэ утгаар нь харуулав. Тэрбумтан болсны маргаашнаасаа л “Өө энэ чинь миний мэдлийн юм биш ээ, тэхх... ард түмэн та нарын л мөнгө шүү дээ” хэмээн төв хоолойгоор төлөвхөн өгүүлэх нь эрдэмтэй хүн дөлгөөн, эдтэй хүн даруу байдгийн тод жишээ болж байна.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">10.Оны ТОП реалити шоу</span><br />Хорио цээр гээд үзвэр үйлчилгээ багасаж, үзэж харах юм нь цөөдсөн үү яасан, манай төрийн түшээд ард түмнээрээ даажигнаж, амьд хошин шог үзсэн шигээ оны эцэст ганц сайхан кайф авав. Уйдахаараа л сенсааци дэгдээж, сюрприз барих дуртай манай хэд “Хүүхдийн мөнгөө оноос өмнө аваарай, авахгүй бол хохь нь, дахиж өгөхгүй шүү” хэмээн гэнэтхэн зарлаж, эцэг эхчүүдийг сандаргав. Түргэн авсан хүмүүс хөхөө өвлийн хүйтэнд хөх, ягаан дэвтэр барин харьяа дүүрэг, салбар банкиндаа оочерлон, орилолдон чарлалдаж, олзлолдон тэмцэлдэж түшээддээ жинхэнэ реалити шоугаар хариу барьсан нь картын бараанд алалцаж асан тэртээх өдрүүдийг эрхгүй санагдуулав.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-5408817079358894888?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com19tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-27107980633221749652009-12-09T15:06:00.007+08:002009-12-09T15:34:40.748+08:00<div style="text-align: justify;">Эрхэм түшээд ойрын үед тунчиг додигор байна. Арга ч үгүй биз, хуулийн хугацаандаа амжаад хуудуутай ч гэсэн төсвөө баталчихсан, түүндээ тойрогоо тойглох тэрбумаа шингээчихсэн, “Зоос”-оо зохицуулчихсан, ноосоо тушаачихсан...<br /><br />Гэвч зарлага нь анх орж ирснээсээ хэд дахин томорч, алдагдал нь хагас их наяд шүргэсэн түмэн чихээс, далан нөхөөтэй ирэх оны төсвийг харахаар Оросын нэрт зохиолч И.Крыловын ёгт үлгэр өөрийн эрхгүй санаанд ороод байх юм. Хавч, цурхай, галуу гурав боодолтой ачааг дамжлах болдог доо. Цурхай цүнхээл рүү, хавч ойн цоорхой руу, галуу тэнгэр рүү зүтгэсээр, ачааг гурван тал руу хүч гарган татаж чангаасаар байдаг ч газраас огтхон ч хөндийрүүлж дөнгөдөггүй тухай. Зорьсон зорилго нэг ч гар сэтгэл нийлээгүй, зорилгодоо хүрэх арга замаа нэгтгэж, нэгэн үзүүр сэтгэлээр хандаж чадахгүй бол яаж ч хичээгээд явдаггүйн жишээ эндээс харагддаг.<br /><br />Сүүлийн хэдэн жилд хууль тогтоох байгууллагын төсөв батлах үйл явц нэг иймэрхүү л дүр зургаар явж ирлээ. Санхүүгийн жилийн эхнээс л Сангийн яам төсөв зохионо, халуун зунаар тооцоолж ногоон номонд өрсөн хэдэн тоо яван явсаар хөхөө өвлийн хүйтэнд хэлэлцэгдэж батлагдана. Тэр хооронд цаасан дээрх тоо, бодит амьдралд хэрэгжихдээ хэр их зөрчилдөж, хэд дахин хэлбэлзэх нь сонин биш. “Даргын хэлснийг дундуур нь хуваахад яг таарна” гэдэг бол манай төрийн түшээд Засгийн газраас оруулж ирсэн зарлагыг хэд дахин давуулан баталж, төсвийн орлого хуваарилахдаа ард түмнээ гэсэн “асар өгөөмөр” сэтгэлээр ханддаг болов. Харамсалтай нь тэр өгөөмөр сэтгэлийг гүйцэлдүүлэх хөрөнгө мөнгө нь ард түмний халааснаас гарах аанай нэг л ундаргатай. Өөрсдийнх нь мөнгийг буцааж өгөхдөө дундаас нь “унагах” гэж улайран, нийтийн биш нэг хэсгийн эрх ашигт зориулан “угааж” байгааг юу гэж ойлгох вэ?<br /><br />Улсын төсөв гэдэг өнгөц харахад хурааж цуглуулаад буцааж тараах хэдэн тоо юм шиг боловч өргөн утгаараа ирээдүй рүү чиглэсэн, буух эзэн, буцах хариуцлага, тооцох үр ашигтай байх ёстой. Улс орны хөгжлөөс хойш чангаасан төсөв батлъя гэж зориуд хүсдэггүй л байх, тэгээд ч орон нутгийн хөгжил хуваарилсан хөрөнгөө дагаад өсч дэвждэг бол түүн шиг сайн юм байхгүй. Гэвч зорьсон зорилго нь зөв юм шиг атлаа, өөр хоорондоо уялдаа холбоогүй түм буман хөрөнгө оруулалт чихэж, баахан салангид хөрөнгө хуваарилсан төсөвтэй улс орны эдийн засаг явж явж байрнаасаа ч хөдлөхгүй, галуу, цурхай, хавч гурвын ачаа шиг бахь байдлаараа үлдэх дүр зураг төсөөлөгдөж байна.<br /><br /></div><div style="text-align: center;"> НАМАЙГ УНТАЖ БАЙХАД...<br /></div><div style="text-align: justify;">“Намайг унтаж байхад...” гээд Америкийн алдартай сэтгүүлч, судлаач Томас Фрийдман улам бүр хавтгайран буй хорвоо ертөнцийн тухай “Дэлхий бөөрөнхий биш” номондоо авч өгдөг шиг намайг унтаж байхад мэргэн түшээдийн шөнө дөлөөр тойрогтоо хуваарилсан тэрбум төгрөг нийгэмд нэлээд бухимдал, эгдүүцэл төрүүлсээр буй нь илт байна. Нэгэнт батлагдаж, “бандан тас” болчихсон асуудлын араас нэхэл дагал болоод нэмэргүй ч тойрогт хуваарилсан 76 тэрбум төгрөг нэг хэсэгтээ л олны анхаарлаас гарахгүй болов уу.<br /><br />Засгийн газраас оруулж ирсэн төсвийн төслийг тал талаас нь зулгааж “миалсаар” хугацаа нь тулгаж орхиод, гүйцэтгэх засаглалдаа шахалт үзүүлж байгаад хүссэн тоогоо тавиад баталж мэргэшсэн түшээдийн оройхон гарсан ширүүхэн дайралт сүүлийн жилүүдэд хэрээс хэтрээд байгаа болохоор тэр биз.<br /><br />Сангийн яамнаас оруулж ирсэн Монгол Улсын ирэх оны нэгдсэн төсвийн нийт орлого 2.306 тэрбум төгрөг буюу дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 32.2 хувьтай тэнцэж буй. Харин зарлага нь 2.664.6 тэрбум төгрөг буюу ДНБ-ний 37.2 хувьтай тэнцүүхэн цохиж явна. Тэгэхээр ирэх оны нэгдсэн төсвийн нийт орлого энэ оны тодотгосон төсвийн орлогоос 251.5 тэрбум төгрөгөөр буюу 12.2 хувиар нэмэгдэх бол зарлага нь 245,8 тэрбум буюу 10.1 хувь нэмэгдэхээр төсөлд тусгажээ. Үүнээс харахад, орлогоосоо зарлага нь давж, 359 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай хэвээрээ батлагдаад байгаа. Харин энэхүү сох дутаад байгаа 359 тэрбум төгрөгөө хандивлагч орнуудаас тусламж гуйж, дэлхийн зах зээл дээр алт, зэсийн үнэ өсөхөд Хүний хөгжил санд орж ирэх хөрөнгөнөөс нөхнө гэж тооцсон байгаа.<br /><br />Алдагдлаа ингэж нөхсөн ч цаана нь 82.1 тэрбум төгрөг эх үүсвэр хэрэгтэй. Гэхдээ арга ядахад энэ мөнгийг Засгийн газрын урт хугацааны бонд гарган санхүүжүүлнэ гэж "үлгэртээ" тусгаад амжиж. Нэг үгээр хэлбэл, ирэх онд манай улс хойд хормойгоороо урдахаа нөхөх зарчмаар ажиллана гэсэн үг юм болов уу даа. “Муу, муухай дээрээ улцан” гэдэг шиг алдагдалтайг нь мэдсээр байж, санхүүгийн хямрал даамжирч буй энэ үед гишүүдийн төсөвлөсөн өнөөх 76 тэрбум төгрөг алдагдлын хэмжээг, ард түмний сэтгэлзүйтэй цуг нэрвэж, дарин дээр давс цацаж байх шиг.<br /><br />Чухамдаа “намайг унтаж байхад” буюу өнгөрөгч сарын сүүлчээр шөнө хагасалж баталсан 76 тэрбум төгрөгийн зарцуулалтынх нь задаргаа бүр инээдтэй. Ихэнх нь нөгөө л сургууль, цэцэрлэгийн дээвэр засах, сумын клубт хөгжим, Засаг даргын Тамгын газарт "хонда" мотор авч өгөх гэх мэт аар саархан зүйл. Алдагдалгүй төсөв батлах учиртай гишүүд маань ийн сонгогдсон тойрогтоо “хундаамаа цутгах” үүднээс нэг шөнийн дотор төсвийн орлогыг тэрбум тэрбумаар дутааснаа их л овжин тайлбарлаж байгаа юм. УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэн “Зарим овсгоотой гишүүд орон нутгийн хөрөнгө оруулалтад хэдэн тэрбумыг тусгуулаад авчихдаг бол зарим нь тэгж чаддаггүй. Тиймээс ийн тэгш хуваарилах нь харин ч шударга зүйл” хэмээсэн байх юм.<br /><br />Гэвч тэдний гаргаж өгсөн жагсаалтыг нарийвчлан шүүвэл их л олон хуудуутай юм гарч ирнэ. Тойрог томсохын хэрээр жалга дов, баг суурины асуудал хүрээгээ харьцангуй тэлсэн ч нэг тойргоос сонгогдсон хоёр гишүүн нэг суманд 100 сая төгрөгөөр худаг барихаар хоёр талд тусгуулжээ. Зарим нь тойргийнхоо төдөн өрхийг гэртэй болгохоо бичсэн бол хагас нь тийм ч аялал жуулчлалын бааз байгуулж, ийм ч малын үүлдэр угсааг сайжруулна гэх мэтээр ямар ч стандарт чиглэл, стратеги төлөвлөлт байтугай зураг төсөлгүй ажилд мөнгө хуваарилж, бийлэгжүү загнажээ. Засгийн газраас тэртэй тэргүй хийж байгаа ажилтай давхцуулан ингэж 76 тэрбум төгрөгийг салхинд хийсгэж байхаар ганц сайхан боловсруулах үйлдвэр, эсвэл нэг сайн эмнэлэг барьчихмаар гэж амтай болгон л шогширч байна. Гэвч анх арван саяас эхлэлтэй гишүүдийн “ханш” ийнхүү жил ирэх тусам өсч, үүний цаана баялагийн шударга бус хуваарилалт явж байгаа жишиг амь бөхтэй оршсоор л байна.<br /><br /></div><div style="text-align: center;"> ШААЛ ШОГ ХУВААРИЛАЛТАД ЕРӨНХИЙЛӨГЧ<br />ХОРИГ ТАВИХ УУ?<br /></div><div style="text-align: justify;">Түшээдийн түрэмгий үйлдлийг тасалж чадах ганц субъект нь Төрийн тэргүүн болохыг сонин хэвлэлээр бишгүй л бичиж байна. Чухам Ерөнхийлөгч л 2010 Төсвийн тухай хуульд хэсэгчлэн хориг тавьчихвал УИХ санал нэгтэй хүлээж авдаггүй юм гэхэд ядаж л ярилцаж хэлэлцэн ичих булчирхайгаа хэсэгтээ ажиллуулах нь тодорхой. Гэвч хууль батлагдсанаас хойш ажлын тав хоногт багтаан яригдах ёстой хориг өнөө хэр тавигдаагүй байгаа нь ямар учиртай юм бол.<br /><br />Энэ асуултад хариулт авчих санаатай Ерөнхийлөгчийн хэд хэдэн зөвлөхийн хаалга тогшив. Төсөв, мөнгө, татварын болон хуулийн асуудал хариуцсан зөвлөхүүд эзгүй байлаа. Харин Хөгжлийн эдийн засаг, хөдөлмөр эрхлэлтийн асуудал хариуцсан зөвлөх П.Отгочулуугаас цөөн зүйл тодруулах боломж олдлоо. Тэрбээр “Хориг тавих эсэх нь Ерөнхийлөгчийн өөрийнх нь бүрэн эрхийн асуудал” хэмээсэн бөгөөд Төрийн тэргүүн анхнаасаа төлөвлөгдөөгүй хөрөнгийг хэлэлцүүлгийн явцад зүй бусаар тусгаж баталсны эсрэг байр суурьтай байгаа гэсэн юм. Гэхдээ шууд хориг тавих гэхээр хууль, эрхзүйн хувьд ойлгомжгүй нөхцөл үүсээд байгаа учир УИХ-ын Тамгын газарт тайлбар хүссэн албан бичиг илгээгээд байгаа аж.<br /><br />Учир нь “үндсэн ажил”-даа гаршсан гишүүд Ерөнхийлөгчийн хоригоос зугтаалгаж, хуульд нийцүүлж байгаа нь энэ гээд 76 тэрбум төгрөгийг төсвийн захирагч нарын багцад тараан байршуулсан аж. Шууд утгаараа гишүүдийн ч юм уу тойргийн гэж хаяглаагүй, төсөв захиран зарцуулах эрхтэй субъектүүдийн багцад тусгуулснаас гадна уг хуулийг эцсийн байдлаар ёсчилж Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар өнөө хэр ирүүлээгүй байгаа тул ийн ойлгомжгүй нөхцөл үүсээд байгаа аж. Өчи<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/Sx9OaaSJAPI/AAAAAAAAAXY/GChTJrqy9FI/s1600-h/huul.jpg"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer; width: 272px; height: 223px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/Sx9OaaSJAPI/AAAAAAAAAXY/GChTJrqy9FI/s400/huul.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5413131492761600242" border="0" /></a>гдрийн байдлаар албан бичгийг хариу ирээгүй байсан тул үүнээс дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөх боломжгүйгээ ч зөвлөх мэдэгдлээ.<br /><br />Уг нь энэ “гишүүдийн мөнгө” гэх ойлголт анх сонсогчдод байнга учирдаг тулга тойрсон, жижиг сажиг асуудлыг Сангийн яам руу хандаж явдал чирэгдэл учруулалгүйгээр шийдэхийн тулд гарч ирсэн. Гэхдээ бага хэмжээний нөөцөөр бүрдэж, зорилт задаргаа нь тодорхой байх шаардлагатай. Гэвч жилээс жилд шаардлага нь жижгэрч, мөнгөн дүн нь томроод байгаа төдийгүй энэ удаад төсвийн<br />алдагдлын гуравны нэгээс тавны нэг нь энэ мөнгөнд оногдож байна. 2010 онд санхүүгийн хямрал улам даамжрах судалгаа байгаа. Гэтэл ДНБ-ийн таван хувьтай тэнцэх алдагдалтай төсөв баталчихаад, тэрбумаар нь тал тал тийш нь зөөж, болоогүй ээ, хоригоос зугтаалгаж хуулиар далайлган зорилгоо халхавчилж байгаа түшээдийнхээ овсгоог бишрэхээс биш яалтай. Улсын төсөв гэдэг ард түмний амьжиргааг сайжруулж, төрийн ажлыг төвөггүй явуулах санхүүгийн нөөц хөрөнгө болохоос эрх мэдэлтнүүдийн улстөрийн оноо цуглуулах мөрийтэй тоглоомын хясаа биш болохоор ичих булчирхайтай нэгэнд гарах гарц олдох л байх, гэвч ирэх жил дахин битгий давтагдаасай гэж залбирч л сууя.<br /><br /><span style="font-size:85%;">Жич: Шог зургийг С.Цогтбаяр</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8213912214551508554-2710798063322174965?l=addidea.blogspot.com' alt='' /></div>Ideahttp://www.blogger.com/profile/11442060523671233055noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-8213912214551508554.post-86562402594195751562009-12-07T23:30:00.011+08:002011-06-18T21:07:08.035+08:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://3.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/Sx0mufaeBuI/AAAAAAAAAXI/2DVphW5THYU/s1600-h/8e755bccb179f12c778114afe90c1d66.png"><img style="margin: 0pt 10px 10px 0pt; float: left; cursor: pointer; width: 100px; height: 100px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_eRz0CWOxcK8/Sx0mufaeBuI/AAAAAAAAAXI/2DVphW5THYU/s400/8e755bccb179f12c778114afe90c1d66.png" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5412524907317561058" border="0" /></a><br /><span style="font-style: italic;">Аяга усгүй хатахын цагт</span><br /><span style="font-style: italic;">Авдар авдар алтаар яана...</span><br /><br />Халтайж нооройсон хувцасны тантаг эгэлдэрлэж, хатаж омголтсон уруулаа шилэмдэж туйлдсан нэгэн омог үүлэнд цойлдон манарах үнсэн хөх цөлийг туучин хаа нэг тийш гэлдэрч явна. Даанч тэдэнд очих газар, урсах горхи битгий хэл уйлах нулимс, нулимах шүлс ч үлдээгүй. Амьд явах цорын ганц утга учир нь аяга ус олж уух.<br /><br />Өнгө мөнгөний хойноос шунасан өнөө цагийн нүгэлт монголчуудын үр удмыг залгасныхаа төлөө тэд байгальдаа харалган хандсан өвөг дээдсийнхээ баялагт хараалгасан үйлийг биеэр эдлэх гэсгээл хүртжээ. Усны төлөөх тэмцэл 100 жилийн дараа яг л өнөөдрийн алтны төлөөх улангасал шиг увайгүй агаад хэрцгий.<br /><br />Аль л залуу, өнгөтэй өөдтэй охидоо суугуул омгийнхонтой ундны усаар сольсоор тэнд зөвхөн хоёрхон охин үлдэнэ. Нэг нь омгийн ахлагчийн охин, нөгөөх нь Сарнай нэрт залуухан бүсгүй. Зах хязгаар нь үл харагдах элсэн манхан дунд бэдрэн яваа омгийн эрчүүд тэднийг эцсийн мөчид эргэлзэх юмгүй худалдах л болно. Ундаасаж туйлдсаны улмаас урагшаа гишгэж чадахаа больсон Сарнайд балга ус олж өгөхөөр сэтгэлт залуу Мөнхөө омгийн ахлагчтай дайн зарлана. Гэвч дашмагтай усыг нүдний цөцгий мэт хямгадах бусад нь түүнийг ойртуулах ч үгүй.<br /><br />Мөнхөөгийн ээж омог дотроо хамгийн настай нь. Ус гол халгиж, ургамал амьтан багширч байх тэр сайхан цагийг нүдээр үзсэн азтай эмэгтэй. Нүдэн дээр нь туйлдах охиныг эвийлэн хайрлахдаа ам цагаан хулганы үлгэр хүүрнэж суух тэр авгай аанай л ахлагчийн бүсэн дэх аягатай усыг авахаар гэтэж байгаад баригдаж, эзгүй элсэн цөлд хүүгийн хамтаар хаягдана. Харин цэвэр усны амьд нөөц болох Сарнайг омгийнхон хүчээр цааш авч явна. Уур