Showing posts with label Номын шүүмж. Show all posts
Showing posts with label Номын шүүмж. Show all posts

2013/02/25

“Үр харам”-аас үг харамласангүй

     
Зохиолч Т.Бум-Эрдэнийн “Үр харам” туужийн шүүмж-ярилцлагад очив. Ихэнх зохиолчид номоо гарсан даруйд нээлт хийх буюу гараад удсаны дараа уншигчдын сэтгэгдлийг сонсох гэж хүмүүсийг цуглуулдаг бол Бум ахын “Зүгээр л ярилцъя” уриатай анхны уулзалт ёстой л зүгээр сайхан тойрч сууж байгаад, цааснаа хараахан хэвлэгдээгүй ч цахим индрээр олны хүртээл болсон туужийн талаар санаа оноогоо солилцох зорилготой байлаа. 

Хэдийгээр тэр “Сэмэрч үл барагдана”, “Америкт зорчсон Жийжээ”, “61 ах”, “Эмэгтэй ном”, “Өнөөх” гэсэн таван ч ном тавхийлгээд тавьчихсан ч тэр тухайгаа нэг их яриа хөөрөө болгохыг чармайсангүй.
“Сүйдтэй шальтай юм биш болохоор сүртэй зарласангүй ээ. Уншсан хүмүүсээс үг сонсох л гэсэн юм. Гэхдээ будаа идэх бодолгүй, зүгээр л хүмүүс хэрхэн хүлээж авч байгааг цөөн хүнээр төлөөлүүлэн тандах хүсэлтэй” гэж зохиогч санаагаа даруухан агаад шулуухан тайлбарласан.
Тийм олон хүн цуглаагүй ч тэнд эрүүл мэнд, сэтгүүл зүй, төрийн алба, зан үйл судлаач, гэртээ хүүхдээ хараад сууж байгаа бүсгүй гээд бас чиг массыг төлөөлчих баймгаахан нөхөд ирсэн байв. Ижил тал нь бүгд л Бум ахыг уншдаг, блогоор нь орж гардаг, ном бүтээлээс нь мэддэг хүмүүс байв.
Зохиогч магтаалаас илүүтэй шүүмж нэхсэн болохоор “Үр харам” болоод өөр бусад үргэлжилсэн үгийн зохиолынх нь тухай, ер нь Бум-Эрдэнэ гэж хүний уран бүтээлийн талаар бодож санадгаа хуваалцав. 

“Үр харам” тууж бол багаасаа найзалсан  гурван бүсгүйн үерхэл нөхөрлөл, үзэл бодол, өөр өөр хувь тавиланг өгүүлсэн, ерөнхийдөө оросын “Амьдрал нулимсанд дургүй” кинотой төстэй агуулгатай. Гэхдээ хүний мөс, үйлийн үр, оршихуйн мөн чанарын талаар айхтар сүрхий хөндсөн, юм бодогдуулсан тийм л бүтээл. Блог руу нь орж уншаад, сэтгэгдлээ үлдээчих боломж дүүрэн байхад би тайлбарлаж нуршаад илүүц биз, ямар ч байсан амралтын нэгэн өдрийг номоор амьсгалж, уншсанаа ул суурьтай эргэцүүлж суух сайхан байв.
Зохиолыг сэтгэлийн дуудлагаар бичдэг ч бас орчноо мэдэрч, зорилтот бүлгээ судалж, уран бүтээлийн эрэл хайгуул хийж бичихийг хэд хэдэн хүн ерөөж байна лээ. Надад бол эхлэл төгсгөлийн ээдрээ нугачаанаас илүүтэй үйл явдал үзэл бодлын зангилаа тайллыг хааяа уншигчдад үлдээж байвал Бум ахын бурам улам л амттай болох шиг  санагддаг.

Ярилцлаган дундаас хашир хүн санаж сэрэх юм шүүрээ л байлгүй, ямартаа ч иймэрхүү  зохиолын хэлэлцүүлгийг уламжлал болгохоо амлана лээ.  Хэтийдсэн мэдрэмжээр зодож, нарийн ураар шаглаж бичдэг энэ зохиолчийг улам яван чангараасай гэсэн нэгэн үзүүр сэтгэлээр санаа уралдуулж, урам хайрласан энэ уулзалтаас би лав сэтгэл өндөр харилаа.
Номын цагаан буян мөнхөд оршиг.

2012/06/13

Танд ч бас "оргил" бий...


Хаанаас нь ч харсан юүдэн малгай шиг дүнхийх “Улаан” уул... Сүрдмээр өндөр биш ч татагдмаар нууцлаг бас хоргодмоор нөөлөг... Хүүхэд ахуй цагаасаа энэ л уулын бэлийг ороож, ширхэг чулуу бүрийг нь нүдлэх шахам тоглож өссөн алс баруун хязгаарын жаал хүү нэг л өдөр энэ хайрхан нь ер бишийн түүхтэй, бас чиг гэж өөрийнх нь амьдралын чиг шугам, дам нуруу болохыг олж мэдээд ихэд гайхжээ.

“Их аянд явж байсан Дөрвөд  далай хаан түр амсхийгээд мордохдоо энэ газар малгайгаа мартсан нь хожмоо уул болон тогтжээ” хэмээн эмэг эхийнхээ хүүрнэхийг амтархан чагнаж суусан тэрбээр бяцхан цээжиндээ домгийг амилуулан, нэгэн цагт том үйл хэрэг эхлүүлж, өөрийн “уул”-аа босгох холын мөрөөдөлд автжээ.  Өнөөдөр харин тэр мөрөөдлийнхөө альхан хавьд явна вэ?

Найман хүүхэдтэй өнөр өтгөн айлын тав дахь хүү найман ханатай гэртээ олуулаа бужигнаж, бусдын л адил эгэл жирийн амьдралаар өсч торнисон ч эдүгэ Монгол Улсын хувь заяаг шийдэж яваа хоёр том намын нэгийг нь удирдах хэмжээний улстөрч болжээ. Гэхдээ түүний амьдралын аль ч цаг үед “уул” босгох мөрөөдөл нь дагасаар ирж. Түүний босгох гээд байгаа тэр “уул” нь чухам яг юу байв?

Балчир багадаа багшийнхаа “Биеэ битгий тоо” гэж бичсэн байхыг хараад ямар тоо байдаг юм бол гэж толгойгоо гашилгаж явсан хөвгүүн өсч өндийхийн хэрээр амьдрал гэдэг яг л үүн шиг, хариу нь тодорхой атлаа үйлдэл нь ойлгомжгүй олон олон “бодлого”-ын цогц гэдгийг ойлгожээ. Түүнийхээр хамгийн хэцүү бодлого юу вэ?

Бусдыг сонсоно гэдэг яагаад түүнд “ялалт” гэдэг үгтэй адил санагддаг юм бэ? Тэр яагаад гэр бүлсэг, халуун дулаан уур амьсгалыг эрхэмлэдэг юм бол? Бас одоогийн манай улстөрчдийн шилдэг арга болох “БИ, БИ” гэж өөрийгөө дөвийлгөхийг ойшоодоггүй, харин  цаг үргэлж “БИД, БИД” хэмээн ярьж, бүгдээрээ, хамтаараа шийдэх ёстой гэдгээ үргэлж өөртөө сануулж явдагийн утга учир чухам юунд байна?

Тэр яагаад  Увс нутгийн хүү атлаа нутгийн аялгагүйгээр ярьж чаддаг юм бол? Бас  уул усаа ухдаг биш ургамал модоо ургуулдаг өсгөдөг бизнес хийдэг, түүнийгээ бусад шиг хулдан далдалдаггүй, харин ч тайлагнан танилцуулж, бахархан торддог юм бол? Ахлах ангийн сурагч чухам юу хийж үзсэн болоод “мөнгө гэдэг чинь ихээхэн халуун, бас гашуун байдаг юм байна” гэж ойлгож авав... Ер нь яагаад ажил амьдрал, хүсэл тэмүүлэл нь түүний хувьд оргил юм бол?

Энэ олон “яагаад”-ын хариу, энгийн юм шиг атлаа ихээхэн гүн гүнзгий агуулгатай бодрол эргэцүүллийн учиг зангилаа Ардчилсан намын дарга Н.Алтанхуягийн “Оргил өөд...” дурсамж номыг унших тусам тодорхой болж байна. Гэхдээ байдаг л нэг намтар номоос ялгаатай нь түүний өлгөж авсан өнцөг, өгүүлж байгаа хэлбэр нь нэлээд өвөрмөц.

Туулсан амьдралаа туухайлан жинлэхээс гадна өнөөдрөө эргэцүүлж, ирээдүйгээ төсөөлөн гурван цагийн бэлчирт нэгэн цаг дор аялсан хэлхээсээ “Оргил өөд...” хэмээн нэрлэсэн ч бас учиртай аж. Гурван цэг дагуулсан хоёрхон энэ үгэнд түүний амьдралын бүхэл бүтэн философи, бас утга учир орших. Зөвхөн хувь хүний ч биш улс орон маань хаашаа, ямар замаар явж буйг бас дахин нэг бодмоглохоор. Ингэхдээ тухайн цагийн өнгө төрхийг нарийн урлаж, хувь хүний бахархал харууслыг хамтатган шаглаж, тэдгээр дотор нь залуус бид санал сэдэл, ухаарал авчих сургамжууд ч элбэг тохионо.

Хүн бүрт “оргил” бий. Гэхдээ хүрэх зам, туулах хурд, тэмүүлэх тэргүүн нь өөр өөр. “Оргил өөд...” та мацах уу, гүйх үү, эсвэл зүгээр л алсаас ширтэн санаашран зогссоор байх уу гэдгээ өөрөө шийдээрэй.








2011/11/21

Ихэрлэв...

Гарчиг хараад намайг ихэр хүү юмуу охин төрүүлсэн гэж бодсон нь гараа өргө кк. Ихэр нэг юм мэндлэх нь мэндэлсэн, даанч миний уран бүтээл биш. Блогч олон уншигчаа байсгээл бурмаар дайлдаг Бум-Эрдэнэ зохиолч "Өнөөх", "Эмэгтэй ном" гэсэн богино өгүүллэгийн хоёр ном гаргасан юм аа.

Тэгээд мундаг зохиолч 4, 5 дахь хүүхдээ эх барьж авжаахад чи юундаа хөөрцөглөсийн... гэж асуух гэж байна уу та нар. Хоёуланг нь би өдөр шөнөгүй идэж, өөд уруугүй пиавдан, даралтаа ихэсгэж, давхар харвин суун байж редакторласын.

Тэгээд хүний хийсэн бүтээснээр хүүдэгнэн онгирох зантайн хэрэг юу билээ, хоёр номынх нь нүүрний зургийг, өмнөх үгтэй нь оруулж нтр гангаръя гэж бодсын. Гэхдээ "Өнөөх" номын өмнөтгөлийг миний бие, "Эмэгтэй ном"-ын өргөл үгийг Б.Эрдэнэсолонго гэдэг эмэгтэй нэгтэй, эрэгтэй зохиолч бичсийн. Зиа тэгээд, Редакторын хувьд номын талаар хэлэх үг гэвэл
"ӨӨРСДӨӨ УНШИХГҮЙ ЮУ!!!"...

Чимхлүүр

Блог хэмээх бодит юм шиг атлаа бодрол бясалгалын хийсвэр ертөнцөд, компьютерийн цаанаас Т.Бум-Эрдэнэ гэгч зохиолчийг уншаад дөрвөн жил болжээ. Анх Бумаа нэрийг хараад эмэгтэй хүн гэж боддог байлаа.

Зөвхөн эмэгтэй хүний л, тэр дундаа нэлээд мэдрэмжтэй, аливааг элсний ширхэг мэт нарийвчлан харж, бодож эргэцүүлдэг бүсгүй хүний мэдэрч чадах тэр л торгон мэдрэмж, эмзэг турьхан атлаа эрэлхэг, ухаалаг өгүүлэмжүүдийг унших тусам энэ бодол маань батлагддагсан.

Харин
жил гаруйн өмнө нүүр тулах завшаан тохиож, “61 ах” номыг өөрөөс нь гардахдаа нөгөө дэндүү чимхлүүр мэдрэмжтэй зохиолч маань эрэгтэй хүн байсныг, бүр нас тогтож яваа тулхтайхан ах болохыг хараад гайхаж билээ. Яаж мэдрэхээрээ үг бүр нь залуухан бүсгүй өдөөр гуниг зурах шиг тунгалаг, утга санаа нь давтагдашгүй атлаа таашгүй, олон үйлдэлт оньсон тоглоом мэт нууцлаг байдаг байнаа гэж дуу алдах шахсан.

Өнөөдөр түүний дөрөв дэх ном хэвлэлтээс гарч байна. Хэвлэлтээс ч гэж, зохиолчийн нөгөө л хэтийдсэн мэдрэмжээс, төсөөллөөс, сэтгэлд нь амилж, алсарч явдаг өнгө будагнуудаас төрөн гарч байна. Эхлэл, төгсгөл нь ойлгомжтой энгийн санаануудыг эвлүүлж урласан юм шиг атлаа санаанд
оромгүй шаглаа, хажлага хамжааргагүй холбоос, зөн совинд хэзээ ч буухааргүй зүү ороолтууд... Хайчгүй эсгэж, оёдолгүй урласан дээл нэг иймэрхүү болдог ч юм болов уу.

Дурласан бүсгүйг бүдэгхэн үзэмжит аялгуу тойрон эргэлддэгийг, буйд ахуйн үдэш зөөлөн гуниг агч мод шиг үнэртдэгийг, усан бороонд уйтгар нэрэн алхахад газрын судас гүрэлздэгийг, үхлийн өмнө хүртэл хормойгоо хямгадан эрхэмсэг оршиж болдогийг, зөөлөн хатуу энэ орчлонд зөвхөн дурсамжаар цадах өдөр ирдэгийг нээрээ мэддэг ч юм шиг, үгүй ч юм шиг.

Гучин настай бүсгүй... Хөнгөхөн шүүрс алдмаар ч юм уу. Магадгүй эмэгтэй хүний хамгийн сайхан нас байх. Жимсээр бол гүйцэд боловсорч, дарсаар бол амт үнэрийн хамгийн оргил зохицолдоо ирсэн мэт. Үүнээс хойш гоо үзэсгэлэн алхам алхмаар нүүр буруулж, хорвоо хоёр нүүрээ харуулах юм шиг сэтгэлийн мухарт сэмхэн гуниг хааяа бударна. Хорин хэдтэй хонгор үетэйгээ харьцуулахад аливааг байгаагаар нь ойлгож, хамгийн ойроос мэдэрч чадах тэр л үе. Чухамхүү гучтай бүсгүйн сэтгэлд л ханиа хайрлах хайр, хорьтой залуугийн сэтгэлийн хөөрөлд автсан догдлол хоёр зэ
рэгцэн оршиж чадна. Магад үүнийг биеэр туулж байж л ойлгох байх. Харин зохиогчийг аль насандаа гуч гарч буй “бүсгүй” байсныг гайхаж ядна.

Өнөөх... Хүн болгонд “өнөөх” бий. Дотор сэтгэлтэйгээ, дотоод хүнтэйгээ ярилцдаггүй, зөвлөдөггүй нэгэн гэж үгүй биз. Харин өнөөх нь өөрөөс тань хүчтэй бол гадаад ертөнцөд таныг яаж харагдуулах вэ... Бидний “гажиг” гэж хардаг хүмүүс харин ч дотоод сэтгэлийн хүч ихтэй, хором саатаад сонсвол хосгүй хүмүүс болж таарав уу. Сэтгэцийн юмтай хүмүүст дотоод сэтгэлийн асар том урлан оршдогийг “Зураас”-т ч бас таталжээ.

Хүний цорын ганц өмч бол бодол. Гэр бүл, хань ижил, ажил алба, эд хөрөнгө бүгд чинийх биш. Харин бодол л чиний мэдлийнх. Тиймдээ ч бид юу ч бодож болно. Аз болоход “юу ч бодож болдог орчлон” юм даа. Амьдралын эд эс бүхнийг бодол л өнгө зүстэй болгодог. Харин анзаарч хардаггүй, хэн ч тоомгүй атлаа хэт энгийн хором мөчүүд өөрөө амьдралыг утга учиртай болгодог аж. Ийм энгийн байх гэж...

Бүтээлүүд нь араанд уусаад өнгөрөх амтат чихэр гэхээсээ илүү хүлхэх тусам амт ордог хатуу хурууд шиг тослог, эргэн эргэн бодмоглоход этгээд мөлжүүртэй байдаг нь Бумаа ахыг бусдаас ял
гаж өгдөг онцлог юм уу даа.

Өөрийг өгүүлмээргүй, зүгээр л уншигч таны мэлмий, мэдрэмжид үлдээхийг хүснэм би. Хэзээнээсээ хэт сэтгэлд хүрсэн зүйлээ хэлэх, ярих эвээ олдоггүй хачин зангийн маань илрэл энэ буюу. Харин, ариутган шүүх үүрэг хүлээсэн хэрнээ өгүүллэгүүдийг засч янзлах гэхээсээ унших тусам ухаарал авч, зохиолын дүрүүдтэй хамт гунихдаа гуньж, хөгжихдөө хөхиж, мэдэрч, эмтэрч байснаа л хэлж чадна...

Редактор Idea
2011. 10. 20


Эмэгтэй хүний ертөнцөд тавтай морил
Дон Жуан гэдэг хэвшмэл нэршлийг зөвхөн шалиг завхай эрийн түүх гэсэн өрөөсгөл хандлагаар тайлбарлахыг зөвшөөрөмгүй санагддаг юм. Францын, бидний сайн мэдэх реалист утга зохиолын “Дон Жуан” Ги де Мопассан “Зөвхөн эмэгтэй хүн л чин үнэнчээр хайрлаж дурлаж чадна” гэж яагаад хэлсэн юм бол оо. Тэгэхээр юу гэсэн үг вэ, эрчүүдэд боломж байхгүй гэж үү.

Алдартай зохиолч хайрын газрын зураг барьчихаад нэг насаараа малтлага хийгээд олж чадсан нь энэ. Эрчүүдэд боломж, магадлал тун бага гэдгийг бүр сүүлд шинжлэх ухаан тайлж, 7 билүү 17 секунд тутамд эр хүний бэлгийн эс ялгардаг, тиймээс эрчүүдийн хувьд хайраас илүүтэй үр төлөө үлдээх зөн давамгайлдаг тухай байгалийн учир зүй талаас нь тайлбарласан билээ.

За, ингээд гол зүйлдээ анхаарлаа хандуулъя. Зохиолч Т.Бум-Эрдэнэ эмэгтэй хүний тухай ном бичжээ. Зөвхөн бичээд зогсохгүй энэ хачин /гайхам/ ертөнц рүү өнгийж, тэндээс олж харснаа бидэнд дэлгэн үзүүлж байна. Т.Бум-Эрдэнэ “Сэмэрч үл барагдана”, “61 Ах” зэрэг өгүүллэгийн түүвэр хэвлүүлсэн нь үргэлжилсэн үгийн зохиол сонирхон уншигчдад хэдийн танил болоод амжсан. Харахад даруухан, элдэв долоон үггүй энэ эрийг ямархуу ажигч, ямар өр зөөлөн нэгэн гэдгийг өмнөх хоёр номноос нь олоод харчихаж болно. Эх орноосоо алс амьдарч байхдаа унаган ахуйгаа санан санан бичсэн түүний зохиолууд мөн түүн шиг хартай бүхнээсээ алсад суугаа олон монголчуудын сэтгэлийн цангааг тайлж байсныг мэдэх юм.

Т.Бум-Эрдэнийн өгүүллэгүүдэд хүнийг төөрөлдүүлсэн хачин жигтэй, санаанд багтамгүй үйл явдлуудын зураглал огт үгүй. Бидний мэдэх, бидний амсаж туулж яваа энэ амьдралын ухаарал, сэхээрэл, бодлогшролуудыг зүй зохистойгоор өрөн тавьсандаа ч тэр үү ахуйд ойр, сэтгэлд дотно санагдана. Түүний өгүүллэгүүдээс жинхэнэ хат суусан монгол эрийн санаашрал, гэр бүл, эх орон, хүмүүст хайртай бүтээлч хүний үгийн хэлхээсийг харж болно.

Харин өнөөдрийн хувьд тэрээр эмэгтэй хүний тайлагдашгүй ертөнц рүү өнгийж нэг харжээ. Эмэгтэй хүнийг хайрлаж чадсан хүн л хамгийн сайн ойлгоно. Бүхний өмнө ил хэрнээ хамгийн нууцлаг энэ ертөнцийн талаар бусдад ойлгуулахаар махран зүтгэнэ гэдэг нэг талаар сайн хандлага, бас ихээхэн бөх зүрхтэй хүний барьж хийх ажил юм. Учир нь эмэгтэй хүн өөрөө өөрийнхөө тухай бичээд ч хайрын /хүн судлалын/ их шинжээчид хэдэн зуун жил нухаад ч олигтой үр дүнд одоо хүртэл хараахан хүрээгүй байгаа гэдэг.


Энэ номыг уншаад дараах асуултуудыг өөртөө тавьж үзлээ.

- Яагаад эрэгтэй хүн хүүхэд төрүүлдэггүй юм бэ. Үүнд нэмэлт бяцхан тайлбар:
- Яагаад хүнээс хүн төрдөг цорын ганц тохиолдол нь зөвхөн эмэгтэйчүүдэд хамаатай /мэдээж эрчүүдийн оролцоог энд үгүйсгэхгүй/ байна вэ.
- Яагаад энэ хүн “Сэмэрч үл барагдана” гэж бичээд байна вэ. Эх хүн сэмэрнэ гэж яадаг юм. Яагаад сэмрээд дуусчихдаггүй юм бол.
- 100 доллар хийгээд шүүдрийн дусал хоёрын аль нь үнэтэй вэ. Аль аль нь эхийн ачийг бүрэн хариулж чадах уу.
- Эмэгтэй хүний зүрхийг шилжүүлэн суулгасан ч хайрыг бас зүрх шиг шилжүүлэн суулгаж болох уу.
- Яагаад үргэлж зүрх, дээр нь нэмэх сэтгэл гэсэн холбоо үгс хайртай бас эмэгтэй хүнтэй хоршиж сонсогддог юм бэ.
- Яагаад 40 настай хижээл эмэгтэй нөхрөө хууран байж болзоонд явахдаа “Victoria secret”-ийн дотуур хувцас өмсдөг вэ.
- Ер нь яагаад эхнэрүүд нөхрөө хуурдаг вэ.
- Хууралтын дараа хүүхнүүд яаж гэртээ орж ирдэг вэ.
- Эсвэл нөхөр нь хуурсны дараах эмэгтэй ямар байдаг вэ.
- Яагаад эмэгтэй хүн эр нөхрөө ээжээсээ илүү хайрладаг юм бэ.
- Яагаад хуурч мэхлэгдсэн эмэгтэй нөхөртөө зориулан “Чи миний гэрэлт амьдралд хүрэхийн тулд авирсан гаслант шатны хамгийн сүүлчийн гишгүүр байх болно” гэж хэлдэг юм бэ.
- Яагаад энэ бүхнийг эрэгтэй хүн бичиж байна аа.

Энэ үй олон “яагаад”-ын хариулт мөдхөн таны шимтэн унших гэж буй “Эмэгтэй ном”-нд бий. Бүсгүйчүүд, ерөөсөө нийт уншигчид түүнд ямар дүн тавих бол гэдэг ч бас л нэг асуултын тэмдэг. Эмэгтэй хүний ертөнцийг өөрийн нүдээр олж харж, тэднийг сонсож, ажиглаж, тэднийг илэрхийлэхийг оролдсон хичээл зүтгэлийг бүсгүйчүүд л ганцхан үнэлж чадах биз. Тиймээс зохиолч Т.Бум-Эрдэнийн зориглон зурагласан эмэгтэй хүний ертөнцөд тавтай морил.


Б.Эрдэнэсолонго

2011.11.01

2011/06/07

Буцламгай 38-р өргөрөг

Сэтгэлд хүрсэн ном, кино, жүжиг хэдэн өдрөөр бодол ээрч, хэн нэгэнтэй хуваалцахгүй л бол санаа амардаггүй хуучин зуршил сэргэж байгаа нь баярламаар ч бас лайтаймаа, мөрөөрөө амьдармаар байхад чинь кк.

Саяын амралтын өдрүүдээр хөдөө явахдаа Хойд Солонгосын ард түмний бодит амьдралаар бичсэн “Атаархах зүйл үгүй” номыг авч явж уншлаа. Нэг хойгт оршдог нэг үндэстэн яагаад хоёр хуваагдан үүрдийн дайсан болсон, тэнд ямар тоглоомын дүрэм үйлчилснээс нэг нь өнөөдөр дэлхийд хөгжлөөрөө тэргүүлэх гүрэн болж, нөгөө нь ертөнц дахины доог тохуу, дарангуйлал, өлсгөлөнгийн сонгодог жишээ болов гэдгийг сэтгүүлзүйн орчин үеийн төрөл non-fiction буюу баримтат утга зохиолын хэлбэрээр, нэлээд өөр өнцгөөс харуулж бичсэн нь сонирхол татав.

Зохиогч нь Барбара Дэмик гэгч америк эмэгтэй, “Лос Анжелес Таймс” сонины Бээжин, Өмнөд Солонгос дахь сэтгүүлчээр олон жил ажилласан, ер нь л Азиар занималдсан нэгэн аж. Тэр хойд Солонгост сурвалжлага хийх санаатай хэд хэд очсон ч үзэл сурталжсан нийгэмд үүн шиг гонжийн жоо голионы баас байдаггүйг мэдэрчээ. Үзүүлэнгийн хот Пхеньяан нь бодит байдлаас хол тасархай хуурамч дүр төрхийг бүрдүүлсэн байдаг бол хил боомт орчмын жуулчдад нээлттэй хэдэн суурин тусгайлан боловсруулан хатуу хөтөлбөр тулгадаг болохоор үнэний учиг олж атгах нь элснээс зүү эрэхээс ч хэцүү аж.

Тиймээс зохиогч хойд Солонгосоос Хятад, Япон, Өмнөд Солонгос рүү дүрвэсэн янз бүрийн насны хүмүүстэй уулзаж, 1945 онд Солонгос үндэстэн хоёр хуваагдсанаас эхлээд Кем Ир Сений цогцлоохыг оролдсон социализм эдийн засгийг нь хэрхэн унагасан, тэр нь ард иргэдийн амьдралд яаж нөлөөлсөн талаар яриулан, тэдний яриаг байж болох бүх гарцаар баталгаажуулж, “хориотой бүс”-д хөл тавьсан хөндлөнгийн хүмүүстэй холбоо тогтоох, баримт цуглуулахад сүүлийн хэдэн жилийг зориулсан байна. Энэхүү ном нь дүрвэгсэдтэй хийсэн түүний долоон жилийн ярилцлагынх нь үр дүн бөгөөд мэдээж энд хэтрүүлсэн, гуйвуулсан, зарим талаар хувь хүний үзэл бодол шингэснийг үгүйсгэх аргагүй. Тэгээд ч хойд Солонгос одоо хүртэл гадаад ертөнцөөс таслагдсан чигтээ байгаа болохоор тэнд чухам юу болдогийг хэнбугай ч дотор нь амьдардаг ард түмнээс давж мэдэх боломжгүй билээ.

Пхеньяанд одоо 108 давхар зочид буудал сүндэрлэж, орчин үеийн жишигт нийцсэн үйлдвэр үйлчилгээний газар ажиллах авч иргэд нь ядуу, эдийн засаг нь уналттай, нэг хүнд оногдох ДНБ-ий хэмжээ үлэмж доогуур, цэрэг, армийн зардал улсын төсвийн ихэнхийг нь залгисан хэвээр байгаа. Дотроо болж буй муу муухайгаа өнгөлөн далдалж нэлээд гүрийсэн ч хоёр сая хүн өлсгөлөнгөөр үхсэний дараа удирдагчид нь уналтад орсноо арга буюу зарласнаар имперлист дайсан гэж үздэг АНУ болон Өмнөдүүдээс тусламж авч эхэлсэн юм. Сүүлийн хэдэн жил цөмийн зэвсэг үл дэлгэрүүлэх гэрээнд нэгдэнэ гэсэн болзолтойгоор тусламжийн хүнсээр гол зогоон тэсч байгаа ч тэдгээр нь жинхэнэ очих ёстой газраа очдоггүй, өдөр нь айлуудад гурил будаа биечлэн тараадаг хэрнээ үдэш нь хаашаа ч юм зөөж хураадагийг энд өгүүлнэ.

Нийслэлд нь хайрт удирдагч Ким Ир Сен, түүний хүү Кем Чин Ирийн тэнгэр баганадсан хэдэн арван сүрлэг хөшөөнд өдөр бүр цэцэг өргөж, хайрлан ширтэж байгаа залуус хаа сайгүй таардаг ч сайн ажигласан хүнд тэдний харц ямар ч баяр баясалгүй харагддаг аж. Цэргийн дүрэмт хувцастнууд хөшөөнд мөргөхөөр тонгойход арьсан гутлынх нь дотроос нүцгэн шагай нь гялсхийдэг гэжуга. Оймс ямар нүдэнд харагдах биш, эх орны хамаг үйлдвэрүүд зогсчихоод байхад далд хувцас хунар ч яамай. Өлмүүн зэлмүүн амьдралын эрхээр жингээ алдаж турж эцсэн бол нийслэлд амьдрах эрхээ хасуулж хөдөө хөөгдөнө, НҮБ-ынхан болон гадныханд тусгайлан бэлдсэн эрүүл чийрэг хүүхдүүдийг л харуулна, ерээд оны эхээр бидний хэсэгхэн мэдэрсэн цахилгааны хязгаарлалт, картын бараа, хүнсний талон зэрэг нь энд ижил дасал болоод удсан амьдрал.

Хувийн өмч битгий хэл хувь хүний нууц гэж байхгүй энэ газар өөрөөсөө өөр хэнд ч итгэх аргагүй, бүгд нэг нэгнээ тагнаж чагнаж, мэдээлж байх үүрэгтэй. Хувь хүний төдийгүй үндэстэн угсаатны эрх ашгийг уландаа гишгэсэн нийгмийн харгис тогтолцоо хүний сэтгэх хийгээд эрх чөлөөг эрхэмлэн дээдлэх үзэл бодлыг арчин, хүлцэнгүй, муу санаатай, бас өөрсдийнхөө төлөө тэмцэх хүсэл эрмэлзэлгүй болгосныг харуулсан хирдхийм хурц жишээнүүдтэй хуудас болгонд таарах болно.

Гэрэлгүйн улмаас харанхуйд дотноссон хосууд, насаараа намын гишүүн болохын төлөө үхэн хатан зүтгэж байгаад өөрийгөө хятадын нохойноос дорд амьдарч байгаагаа тохиолдлоор мэдсэн эмч, “эх оронд ийм их эсгий гутал үйлдвэрлээд байгаа юм бол яагаад миний хүүхдүүд хөл нүцгэн байна” хэмээн гэртээ хэлснийхээ төлөө хөршөөрөө матуулж насаараа шоронд хоригдсон эр гээд номын баатар бүрийн амьдрал үзэл сурталд гинжлэгдсэн бүхэл бүтэн үндэстний эмгэнэлт түүхийг өгүүлжээ.

Үүрийн таван жингээр бүрээн дуунаар босч гимнастик хийхээс эхлээд социалист субботник, Хөдөлмөрийн намын сонсгол гээд хүмүүсийг амсхийх, амьдралаа эргэцүүлэх, тэмцэх завдал өгөхгүй байхыг эрмэлзэнэ. Хөдөлмөрийн намын гишүүн, өндөр албан тушаалтай хэсэг бүлгээс бусад нь дотооддоо үйлдвэрлэсэн цөөн нэр төрлийн хувцасаар л гангарах эрхтэй. Хамгийн ноцтой нь тэднийг төрсөн цагаас нь эхлэн тархийг нь угааж, бусад орнуудаас жаргалтай амьдарч байгаа, ямар ч атаархах зүйл үгүй гэж итгүүлнэ. Нэгдүгээр ангийн математикийн өгүүлбэртэй бодлогод “Найман хөвгүүн, есөн охин Ким Ир Сенийг магтсан сүлд дуулал дуулж байна. Нийт хэчнээн хүүхэд байна вэ” гэх буюу “Японы түрэмгийлэгчдийн эсрэг хийсэн дайны үеэр нэгэн охин эх оронч цэргүүдэд мэдээ дамжуулахаар явж байхдаа захидлаа таван алим хийсэн сагсанд нуун явжээ. Гэтэл цэрэг замд нь зогсоож, хоёр алимыг нь булаан авав. Тэгвэл сагсанд нь хэдэн алим үлдэх вэ?” гэх мэт.

Байдал өнөөдөр ч хэвээрээ байгааг тэнд гурван сараас дээш амьдарч үзсэн хүмүүс хэлдэг. Хоёр жилийн өмнө оюутан солилцоогоор Монголд ирсэн хоёр залуу л гэхэд хаа ч явсан салдаггүй, бие биеэ үргэлж тандаж чагнаж байдгийг мэдэх юм байна. 1990-ээд оноос эхлэн Хойд Солонгосын Өмнөдтэйгээ харилцах харилцаа улам хурцдах болсон. Байсгээд л гал нээж, хөлөг онгоц дэлбэлж, ижил цустай боловч өөр тархитай хоёр үндэстний зөрчилд дэлхийн халуун цэгүүдийн нэг болох 38-р өргөрөг үе үе буцалсаар байгаа. Тэнд зэвсэг техник, соёл хөгжил, үзэл суртал, эдийн засгийн гээд бүх талаар дайн өрнөж буй.

Ким Ир Сений ач, одоогийн удирдагч Ким Жон Илээс ч ихийг хүлээх хэрэггүй, учир нь тэр өвөөгийнхөө адилаар зөвхөн өөрийн хүчинд тулгуурлах "Жүчэ" үзэл суртлыг баримталдаг нэгэн. “Хойд Солонгосчуудад итгэл найдвар бараг үлдээгүй. Нэг үеийг бодвол тэд тотилитор дэглэмээс хэзээ нэгэн цагт салах хэрэгтэйг мэддэг болсон ч юу ч хийж чадахгүй. Чаддаг ганцхан зүйл нь зүгээр л суух. Ингэхдээ зөвхөн тэд л чадах хэв маягаар, хөлөө нугалан цээжиндээ авч өлмийн гүдгэр дээрээ тэнцвэрийн цэгийг нь тааруулан хэдэн цагаар сууж чаддаг. Хийх ажилгүй, суух сандалгүйдээ ингэж сууж сурснаас гадна ямар нэг юм өөрчлөгдөхийг хүлээсэн байдалтай байдаг” хэмээн зохиогч номоо дуусгажээ. Унших тусам Монголд төрсөндөө, монгол хүн болсондоо баярлах сэтгэл төрж байсныг хэлэх хэрэгтэй.

Мунхагийн алдаа ухаантны туршлага болдог. Монголчууд ч ялгаагүй их гүрнүүдийн эрх ашиг, үзэл суртлын золиос болчих гээд байдаг тал бий, болж ч явсан. Буруу бодлого, явцуу эрх ашиг, ядуу сэтгэлгээний балаг баялагтай, малтай улсыг ч тойрохгүй гэдгийг харуулах жишээ олныг дурдаж болно. Бид талхны амтат хачир болоод хэн нэгний ходоод руу орчихгүйн тулд тархи, сэтгэхүйгээ эрүүл байлгахсан.

2011/06/02

Өндөг ба хайруулын таваг

Санаандгүй алдаж хагалсан өндөг газрын хөрсөн дээр яах ийхийн зуургүй шажигнан шарагдаж, өнгөн талаасаа хорхой хүргэм шаргалтана. Хазаад идчихмээр байвч бохир хөрсний хөгц амтагдаж, нүүрсхүчлийн гашуун угаар үнэртэнэ. Бас хүлэмжийн хий хормын зуурт хоолыг хор болгож амжжээ.

Ийм л орчинг хүн төрөлхтөн өөрөө бий болгосон. Технологийн ололт, эрчим хүчний шинэ шинэ эх үүсвэр, ашиг орлого хүүлэх агуу баялгийн төлөөх шунал, байгалийн баялгийг гартаа хийхийн тулд үхэлдэн тэмцэлдсэний “ач тус” эх дэлхийг хайруулын таваг болгожээ. Өдрөөс өдөрт өсөн нэмэгдэж буй ахуйн хэрэгцээ, өөрөө өөрсдөдөө бүрдүүлсэн өндөр хэрэглээндээ боомилогдсон бид нэг л өдөр улайссан ширэм дээр унасан өндөг шиг шарагдах болно.

Энэ бүхний шалтгаан нь мэдээж эдийн засгийн “дайн”. Баялаг бүтээж, бусдыг эрхшээлдээ оруулах гэсэн их гүрнүүдийн санаархал дэлхий ертөнцийг улам бүр хайлуулж, хавтгайруулж, давчдуулж байна. Агаар муутай газрын хүүхэд хавчиг цээжтэй төрдөг шиг хэт халсан дэлхийн гадаргын хүн амьдарчихмаар хэсэг улам бүр хумигдан, нэг бол элсэн цөлөөр хучигдаж, үгүй бол хэдэн мянган жил хөдөлгөөнгүй байсан мөсөн уулын гэнэтийн хайлалтад “живэх” дээрээ тулав. Нэг л өдөр дэлхий ээж гэрлээ унтраачихвал халуун, хайлмал, хавчигдмал дэлхий маань “харанхуй” гэсэн шинэ тодотголоор баяжина.

Бид яаж яваад ийм болчихвоо, үүнд хэн хамгийн их буруутай вэ? Нэн түрүүнд хамгийн хүчирхэг эдийн засагтай, хамгийн их нефтийн хэрэглээтэй, хамгийн өндөр барилгуудтай, хамгийн олон тарган хүнтэй гүрэн санаанд чинь зурсхийж байгаа биз? Зөвхөн гаднаас нь хараад буруутныг тогтоож болдог бол үүн шиг амархан зүйл алга. Гэвч цаад учир шалтгааныг ухаад үзвэл дан ганц Америк биш, ерөөсөө л хомосапенс гэж амьтны сэтгэлгээний гажуудал, “нэг нүдтэй” сэтгэхүйд учир байгаа болов уу. Хурдтай гүйж эхэлсэн хүн гэнэт зогсож чаддаггүй шиг нэгэнт эрчээ авсан үйлдвэрлэл, амаа ангайн өгөөшөө хүлээх аварга загас шиг асар том зах зээл, түүнээс хэдэн мянган их наядаар унах ашиг орлогоос гэнэт татгалзах нэгэн бий билүү?

2008 оны дэлхийн санхүүгийн хямралыг эргэн санъя. Энэ хатгалгаанаас үлдсэн сэв одоо ч цээжнээс арилаагүй, амьсгалах тоолонд хэржигнэж байхад санаж ядах ч юу байхав. “2008 онд эхэлсэн их хямрал эмээгийн чинь үед байсан энгийн нэг хямрал биш юм. Энэ бол жаахан хүч зарцуулж, багавтар эрсдэл туулж, бяцхан зохицуулалт хийгээд л өмнөх үедээ очиж болох эдийн засгийн уналт биш байсан юм. Үгүй ээ, энэ Их хямрал бол хамаагүй чухал эд. Энэ бол даарснаас ч юм уу үүсдэг жирийн нэг хатгалгаа биш, энэ бол зүрхний шигдээс байсныг бидэнд сануулсан дохио байсан юм” хэмээн “Нью-Йорк Таймс” сонины эдийн засгийн тоймч Т.Фрийдман бичжээ.

Гэхдээ аз болоход энэ зүрхний шигдээс нь үхлийн цохилт биш байсан аж. Моргежийн зээлээс үүдэлтэй энэ хямрал АНУ-д зах зээл гэж ер нь байна уу, банк байна уу, жижиглэн худалдаачид байна уу, гол мөрөн байна уу, ой мод байна уу, цаашлаад гариг ертөнц байна уу, алинд нь ч бид эрүүл бусаар хөгжиж байгааг сануулах гэсэндээ дэлдсэн харанга байжээ. Их хямрал бол байгаль эх болоод зах зээл хоёр нийлээд дэлхийн эдийн засгийг тодорхойлогчид болох АНУ, Хятад зэрэгт “Одоо болноо, цаашид энэ хэвээр үргэлжлүүлж болохгүй. Хангалттай л бол хангалттай” хэмээн өвдөж байгаагаа илэрхийлсэн зовиуртай ёололт байжээ.

“Үнэн хэрэгтээ бидний баялаг бүтээж байсан арга маань санхүүгийн ертөнц болоод байгаль дэлхийд хэтэрхий хортой байсан учир 2008 оны есдүгээр сард зах зээлийн болоод экологийн системийн үндсэн суурийг ганхуулж эхэлсэн юм. Хэдийгээр өнгөн талдаа эдгээр нь холбоогүй юм шиг харагдаж байвч эдийн засаг болоод байгаль эхэд тогтворгүй байдал үүссэн нь нэг л ижил учир шалтгаантай. Энэ л шалтгаанаас болоод цагаан баавгай, хулсны баавгай устах болсон. Энэ л шалтгаанаас Ситибанк, Исландын банк дампуурч, Өмнөд туйлын мөсөн эрэг бүгд зэрэг хайлах болжээ. Бодлогогүй алхмууд бүгдийг нь адилхан нэрвэж орхив. Хувь хүний болоод байгууллагын өргөн хэмжээнд хариуцлага алдсан үйлдэл нь санхүүгийн ертөнц, байгаль дэлхийд адилхан хор нөлөө үзүүлсэн талаар би яриад байна. Үүний дээр хувь хүмүүс, банкууд, хөрөнгө оруулалтын фирмүүд эрсдлийг санаатайгаар дутуу тооцох эсвэл нуух, олон нийтэд юу болоод байгааг мэдэгдэлгүйгээр ашгаа хувийн болгож алдагдлаа нийтийн болгох зэрэгт хүргэсэн худал тайлан гаргасан үйлдэл мөн оршино” хэмээсэн Фрийдманы дүгнэлт Танд нэгийг бодогдуулах буй за.

Энэ бол зүгээр нэг баялгийн төлөөх улайрал биш хүмүүсийн, байгууллагын, улс гүрнүүдийн өөрсдийнх нь ухвар мөчид үйлдэл, хариуцлагыг хөндсөн ноцтой дүгнэлт юм. Гэхдээ оношлогддоггүй өвчин, олддоггүй гарц гэж үгүй. Хүн төрөлхтөн манай гаригийг халуун, хавтгай, хавчигдмал болгож буй эрчим хүч болоод хүрээлэн байгаа орчны асуудлыг шийдэж чадах технологи, бодлого шийдэл боловсруулж чадаж гэмээ нь хуучны сайн сайхан бүхнээ буцаан авах боломж бий. Гэвч энэ бүхнийг даруй хийхэд хүргэх хүн төрөлтхний үнэт зүйл болсон эв санааны нэгдэл, эрмэлзэл хаана явна вэ?

Цаг хугацаа алдах тусам дэлхийн суган дахь халууны термометрийн заалт өгсөж, өндөр халуурч буй хүний адилаар дархлаагаа алдан дагжин чичэрсээр байна. Дараагийн 15 жилийн дотор дэлхийн хүн ам дахиад нэг тэрбумаар нэмэгдэж, тэдгээрийн олонхи нь Америктай адил хэрэглэгч, үйлдвэрлэгч болно. Цахилгаан бараа, эрчим хүчний хэрэгцээ энэ хэрээр нэмэгдэж, хог хаягдал тэр чинээгээр овоорно. Энэ их тоон “хүчирхийллийн” өмнө эх дэлхий маань сөхөрч, элгээ эвхэх аюул нэгэнт нүүрлэжээ. Америк хүн шиг, барууны орны иргэн шиг амьдрахыг хүсч байгаа хэнийг ч буруутгах аргагүй юм. Технологи хөгжөөгүй зарим газар хүмүүс зэс гаргаж авах гэж гэрийнхээ гадаа нууцаар цахилгааны утас шатааж, алтыг нь салгахын тулд компьютерийн эх хавтанг чанасаар байх болно. Хоёрхон сая хүнтэй Монголд хүртэл мөнгөн усаар алттай шороо угааж, даарахын эрхэнд дугуйны гадар шатааж амь зогоодог нийгмийн бүхэл бүтэн үе давхарга бий.

Гэтэл ертөнцийн нөгөө бөөрөнд хөрсөндөө газрын тостой төрснийхөө төлөө юу ч хийхгүй жаргаж, амьд шонхороор зугаа гарган амьдрах бүтэн үндэстэн ч бас буй. Тэд экологийн тэнцвэр алдагдахад санаа зовох шаардлагагүй. Учир нь нефтийн шавхагдашгүй ундарга нь хүн төрөлхтнийг эрхшээлдээ байлгах шидэт дохиур юм. Тэнд эмэгтэйчүүдийн эрх зөрчигдөж, шашны ялгавар хүчээ авч байхад “хүний эрх, эрх чөлөө, шударга, тэгш нийгэм” гэж орилдог АНУ аргагүйн эрхэнд хэлээ хазаад өнгөрч байгаа. Тэгвэл цаг уурын өөрчлөлтийн нөлөөнөөс үүдэн улам дулаарч буй дэлхий дээр хэн хамгийн их хохирч байна вэ? Хэрэглээндээ чирэгдсэн баян Америк, баялагтаа бялуурсан тансаг Араб өөрсдөө лайгаа үүрч, үйлээ эдэлдэг бол ч бас яахав.

Цахилгааны эх үүсвэрт холбогдоогүй, автомашин хэрэглэдэггүй, цахилгаан станц байхгүй, нүүрсхүчлийн хий ялгаруулах хэмжээний томоохон үйлдвэргүй дэлхийн хамгийн ядуу хэсэг буюу цаг уурын өөрчлөлтөд хамгийн бага хувь нэмэр оруулж буй бүлэг илүү хохирч байгаа юм. Тэдний амин зуулга нь мод, үр жимс, газар, хөрс тул амьжиргаа нь байгалийн доройтлоос шууд хамаарч байдаг. Энэ бүхнийг зохицуулъя гэхээр эрчим хүчгүйгээр нэг ч алхах хэцүү. Шударга бус гэмээр иймэрхүү уялдаа холбооны хор нөлөөг залруулах “хэргийн эзэд” нь гэтэл юу хийж байна?

Байгаль орчны доройтол нь шинэ сэдэв биш хэдий ч өмнө нь эдийн засгийн хөгжлийн уршиг талаас нь төдийлөн авч хэлэлцдэггүй байсны гор сүүлийн зуунд илүү хүчтэй мэдрэгдэх болов. “Ногоон” хувьсгал нь хүмүүсийн амны уншлага болж, тэр хэрээр “эко од” болохыг хүсэгчдийн эгнээ хүрээгээ тэлжээ. Зүй нь энэ асуудалд илүү бодитой хандах ёстой бөгөөд хэдий чинээ олны анхаарлыг татаж, талархлыг хүлээнэ төдий чинээ “ногоон биш” байдаг нь ч нотлогджээ. Массын сэтгэлийг хөдөлгөхдөө биш аль болох хэмнэлт, хязгаарлалтад чиглэсэн, зарим талаар технологийн хувьд ухарсан “уйтгартай” бодлого л дэлхий ээжид тусалж чадахаар болсон аж.

“Харалган итгэл горьдлого тасрахтай адил аюултай” хэмээн Жорж Монбиот “Халцгай: Дэлхийн шаталтыг хэрхэн зогсоох билээ” номондоо бичсэн байдаг. Чухамдаа ирээдүй хойч гэж алсыг хардаггүй юм гэхэд өнөөдөр амьдарч буй өөрсдөдөө жаахан ч гэсэн чөлөөтэй амьсгалах агаар, алхах талбай үлдээхийн тулд дан ганц геополитикийн бодлогоор далайлгах нь хүчин мөхөсдөх болсон байна. Энэ мэт асуудлыг хөндөж, гарах гарцыг тодорхойлсон нэгэн бүтээлийг монгол залуус саяхан орчуулжээ.

Дэлхийн уур амьсгалыг хүн өөрчилж байгаа ч уур амьсгал ч хүний бие организмийг өөрчилж байгаа нь гашуун үнэн. Цэвэр агаар, цэнгэг усаа алдаж буй хүн төрөлхтөн оюун ухаантайгаа байгаа дээрээ юу хийх ёстойг, ер нь бидэнд яагаад ногоон хувьсгал хэрэгтэй байгаагийн хариултыг та Т.Фрийдманы “Халуун, хавтгай, хавчигдмал дэлхий” номоос олоорой.

2010/09/08

“Ногоон нүдэн лам”

“Ногоон нүдэн лам” гэдэг номыг улаан нүдэлж суусаар нэг шөнийн дотор зүйл дуусгав. Хэлмэгдүүлэлтийн хар шуургаар хавсарга тавьж асан тэртээх он жилүүдэд очсон юм шиг л боллоо. Түүхийг хүн бүтээдэг ч түүнийгээ эргээд баллаж сохолж болдог, бүр танигдахын аргагүй гуйвуулж хувиргаад, болсон мэт итгүүлж үнэмшүүлж чаддагийг энд томруун харуулжээ. 2008 онд хэвлэгдсэн уг номыг нэлээд оройтож барьж авсан ч уншсандаа харамссангүй.

Анхандаа зохиогчид нь хүний эрхийн хуульч, судлаачид болохоор уран зохиол гэхээсээ баримтаар зодсон, ур бичгийн эв дүй тааруухан роман байх болов уу гэж бодтол санаснаас сайн бичигджээ. Яахав, англи хэлээр эхэлж туурвиад, дараа нь монгол руу буусан болохоор “Ховчилтойн хөндийд тавтай морил”, “Муу өчүүхэн лам. Үхээгүй байгаа чинь духанд чинь сум зоох хангалттай шалтгаан болно” “Залуу Агваан. Би чамаас хоёр л асуулт асууя”, “Тэр таны буруу байгаагүй ээ. Намайг морь өшиглөчихсөн...” гэх мэт монгол хүүрнэл ахуйгаас тасарсан үг өгүүлбэрүүд нэлээд таарсныг эс тооцвол шүү дээ. Бас уулзахдаа тэврэлддэг нь яалт ч үгүй америк ёс, харин монголчуудын эрхэм мэндчилгээ нь золгох буй заа.

Үйл явдал гуч, дөчөөд оны үед үргэлжилнэ. Гол агуулга нь хөдөөний залуу сайхан бүсгүй Сэндмаа, хийдийн идэр лам Баасан нарын ээдрээтэй хайр дурлалын түүхээр ороо бусгаа нийгэм, аймшигт аллага яргалал, олон мянган гэмгүй лам хар хүмүүсийг хэрхэн хоморголон хороосон, тэр үед яг юу болсон, үйл явдлын золиос нь хэн байсан, тэр бүгдээс хэн хожиж хэн хохирсон зэргийг өгүүлнэ. Зохиолд гарч буй баатрууд бүгд бодит хүмүүс гэж бодохоор их сонирхолтой. Хамгийн гол нь, үзэл суртал гээч нь үхэл амьдралаас илүү хүчтэй, түүний хүнд буулган доорх хэлмэгдүүлэлт аль ч нийгмийн үед амиа тавихгүй, харин ч арга нь нарийсч, хэлбэр нь өөрчлөгдөн оршсоор буйг зохиогчид харуулахыг хүссэн юм шиг санагдсан.

Лам нарын баривчилгаа, улстөрийн хилс хэрэг, хувьсгалын хийрхэл, соёлын довтолгоотой бишгүй л олон ном зохиол уншиж байсан ч энэ номонд гарч буй үйл явдал, дүр зураг эмээгийн маань ярьдагтай дэндүү төстэй байсан нь сэтгэлд ойр байлаа. Бүр эмээ маань нэг удаа хийдийн бүх шүтээнийг урласныхаа төлөө баривчлагдан аймшигтай тамлуулж, 10 жил шоронд хоригдоод Чойбалсангийн хөргийг зурж байж суллагдсан уран гартай, сайхан дуулдаг ламын тухай ярьж байсан юм. Чухам түүнийг ногоон нүдтэй байсан эсэхийг мэдэхгүй, нүдний өнгөөр зохиолд ямар нэг давхар санаа илэрхийлсэн юм болов уу гэтэл үгүй байна лээ. Лам нар нигүүлсэнгүй сургаалаар хүмүүжсэн, эсэргүүцэн тэмцэх чадваргүй, хүлцэнгүй улс тул улаан хувьсгалчид хамгийн түрүүнд бай болгож, нийгэмд айдас төрүүлэх ажиллагаандаа ашигласан гэдэг нь яах аргагүй үнэн билээ. Энэ мэт эгэл жирийн иргэний үзсэн дуулсан, санаж байгаатай дүйж байхыг бодоход уг зохиолыг туурвихдаа нэлээд сайн судалгаа хийсэн юм шиг байна.

Монголын тусгаар тогтнол ямар их үнээр эргэж ирснийг бид мэднэ. Ардчилал ч бас түүнээс дутахгүй үнэтэй. Гэтэл ардчилсан нийгэмд үзэл бодлоо илэрхийлсний төлөө тавын таван хүний амийг буудан хороосон эзэн олдохгүй байгааг Монголын төр хэрхэн тайлбарлаж байна вэ? Хэлмэгдлийн золиос болсон хүмүүсийн сэтгэлийн шарх аниагүй, гашуун нулимс нь хатаагүй байхад энэ аймшигт үйл явдал давтагдаад байна шүү дээ гэх эмзэглэл ч төрж байлаа. Газар нутаг бүх ард түмний өмч хэрнээ жирийн иргэд нь шарил дэрлэн амьдарч, уух ус, хариулах бэлчээрээс болж залуу малчин алтны ангуучдын гарт амиа алдаж, хэсэг хүмүүсийн ашгийн төлөөх улайрлын золиосонд хаа хамаагүй бүсгүй гажигтай хүүхэд төрүүлж байгааг юу гэх вэ?

Нөгөөдөр улстөрийн хилс хэргээр хэлмэгдэгсдийн өдөр болно. Хэдэн хүнд байр олгоод, нөхөн олговрын мөнгө өгөөд л өнгөрөх байх. Гэвч энэ бүхний цаана нийгмийн ямар үнэт зүйл хөндөгдөж, эв зүйдээ орохын аргагүй эвдэрсээр буйг бодууштай. Эцэст нь номын талаарх сэтгэгдэлдээ эргээд ороход ганц нэг логик зөрчилтэй зүйл анзаарагдсан. Жишээ нь Баасанг хөгшин лам нарын гэрээс залуу лам нарынх руу оруулахад тусалсан Нямжавын гавьяаг Агваан дараа нь яриандаа дурсахгүй өнгөрдөг, уул нь тэр хоёр үүнийг хамтдаа төлөвлөсөн шүү дээ. Бас цэвэр ичимтгий Сэндмаа Цагаан Дарь эхийг зуруулахдаа шууд хувцсаа тайлж байгаа нь үнэмшилгүй гээд өөнтөгч нүдээр харвал юм гарах л байх. Ямартаа ч түүхийн энэ хар толбыг өөр өнцгөөс гаргаж, хойч үеийнхний зүрх сэтгэлд мартагдахааргүй хадаж өгсөн зохиогчдод талархмаар байна.

“Тэргүүн дэвтэр төгсөв” гэснийг бодоход үргэлжлэл байгаа бололтой. Гараад ирвэл дуртайяа уншихын сацуу гарахаас өмнө үг хэллэг, найруулгын тал дээр оруулж чадах хувь нэмэр бий аваас сайн дураар оролцмоор ч юм шиг хүсэл төрж байна. Нээрээ ирэх зун эмээ, ээж, аавын маань нутаг болох Хөвсгөл аймгаар аялах бодолтой байгаа. Ингэхдээ заавал Даян дээрхийн агуйгаар орж үзнээ. Хэлмэгдүүлэлт эндээс эхэлсэн гээд бодохоор их л сонин мэдрэмж төрөх байх даа.

2009/12/07

"Шар тэнгисийн тарчлаан"


Аяга усгүй хатахын цагт
Авдар авдар алтаар яана...

Халтайж нооройсон хувцасны тантаг эгэлдэрлэж, хатаж омголтсон уруулаа шилэмдэж туйлдсан нэгэн омог үүлэнд цойлдон манарах үнсэн хөх цөлийг туучин хаа нэг тийш гэлдэрч явна. Даанч тэдэнд очих газар, урсах горхи битгий хэл уйлах нулимс, нулимах шүлс ч үлдээгүй. Амьд явах цорын ганц утга учир нь аяга ус олж уух.

Өнгө мөнгөний хойноос шунасан өнөө цагийн нүгэлт монголчуудын үр удмыг залгасныхаа төлөө тэд байгальдаа харалган хандсан өвөг дээдсийнхээ баялагт хараалгасан үйлийг биеэр эдлэх гэсгээл хүртжээ. Усны төлөөх тэмцэл 100 жилийн дараа яг л өнөөдрийн алтны төлөөх улангасал шиг увайгүй агаад хэрцгий.

Аль л залуу, өнгөтэй өөдтэй охидоо суугуул омгийнхонтой ундны усаар сольсоор тэнд зөвхөн хоёрхон охин үлдэнэ. Нэг нь омгийн ахлагчийн охин, нөгөөх нь Сарнай нэрт залуухан бүсгүй. Зах хязгаар нь үл харагдах элсэн манхан дунд бэдрэн яваа омгийн эрчүүд тэднийг эцсийн мөчид эргэлзэх юмгүй худалдах л болно. Ундаасаж туйлдсаны улмаас урагшаа гишгэж чадахаа больсон Сарнайд балга ус олж өгөхөөр сэтгэлт залуу Мөнхөө омгийн ахлагчтай дайн зарлана. Гэвч дашмагтай усыг нүдний цөцгий мэт хямгадах бусад нь түүнийг ойртуулах ч үгүй.

Мөнхөөгийн ээж омог дотроо хамгийн настай нь. Ус гол халгиж, ургамал амьтан багширч байх тэр сайхан цагийг нүдээр үзсэн азтай эмэгтэй. Нүдэн дээр нь туйлдах охиныг эвийлэн хайрлахдаа ам цагаан хулганы үлгэр хүүрнэж суух тэр авгай аанай л ахлагчийн бүсэн дэх аягатай усыг авахаар гэтэж байгаад баригдаж, эзгүй элсэн цөлд хүүгийн хамтаар хаягдана. Харин цэвэр усны амьд нөөц болох Сарнайг омгийнхон хүчээр цааш авч явна. Уур амьсгалын өөрчлөлт суугуулхныг ч тойроогүй, генийн өөрчлөлтийн улмаас охин хүүхэд төрөхөө болиод уджээ.

Үйл явдал энэ мэтээр үргэлжилж, ус тойрсон ширүүн хурц тэмцэл өрнөсөөр. Эцсийн эцэст амьдрах нутаггүй, балгах усгүй болсон хүн төрөлхтөнд алт эрдэнэс ямар ч үнэгүйг харуулна.

Монголчууд байгаль дэлхий, газар шороогоо одоо л хайрлаж хамгаалахгүй бол нэлэнхүйдээ цөлжиж, хатаж ширгэсэн цөл, хагаширч сайртсан хөрснөөс өөр юм үр хойчид маань үлдэхгүйг, ямх ямхаар биш алд дэлмээр тэлж байгаа цөлжилт ямархан зовлон авчрахыг зохиолч, сэтгүүлч Б.Галаарид “Шар тэнгисийн тарчлаан” дуулалт жүжигтээ өвөрмөц содон зохиомжтойгоор дүрсэлжээ.

Зохиолын гол зангилаа нь өнгөрсөн, одоо, ирээдүй гурван цагт өрнөдөг ба домгийн баатрууд, энэ цагийнхан, ирээдүй үеийнхэн гэсэн гурван үеийн төлөөллөөр монголчуудын байгаль дэлхийгээ хайрладаг байсан уламжлал, өнөөдрийн хонжоо хайсан зүй бус харьцаа, ирээдүйд угтах гунигт дүр зургийг харуулдаг. Мэдээж энэ цагийнхний үйлдэл Туулын хөвөөнөө архидах залуус, хонжоо авааны төлөө хоёр нүдээ өгөхөөс наахнуур хор найруулах төрийн түшээ, нанхиад найзын нялуун авир гээд юу эсээр хязгаарлагдах билээ.

Амьд байгаль руугаа улайран дайрсан энэ цагийнхны нүгэлт үйлдэл уул усны эздийг хүртэл зөрчилдөхөд хүргэж, тэрхүү зөрчил тэмцэл нь бодит ба хийсвэр ертөнцөд зэрэг өрнөнө. Улмаар хүмүүсийг өмөөрч хамгаалсан талынхан ялагдаж, уул ус, ургамал, ногооны эзэд өөр өөрийн мэдлийн баялгаа хаман одоход ирээдүйн монголчууд хязгааргүй цэлийх тэнгис мэт элсэн цөлд дуслах ус, дуугарах жигүүртэнгүй бөртийж хоцрох эмгэнэлт төрхийг энэ жүжгээс харж болно.

...Ирээдүйдээ зовнисон сэтгүүлчийн эмзэглэл шаналлаас урган гарсан энэ жүжгийг үзэж байхдаа би даарах мэт дагжин чичирч байв. Үзвэрийн танхим сэрүүн байсных уу, эсвэл жүжгийн утга санаа бүхэлдээ түгшүүрт автуулж жиндүүлснийх үү, юутай ч “энэ янзаараа явбал бид яг ингэнэ дээ” гэсэн аймшигт мэдрэмж салж өгөхгүй шөнөжин зовоов. Өглөө нь босоод шүдээ угаах зуураа усаа хааж байгаагаа ч анзаарлаа.

Алт шүтсэн гашуун тэмцлийн золиосонд амьд байгаль хэрхэн сүйдэж буйг бид одоо ч харж байгаа. Ургамал мод нэг мөр хувхайрч, ус голууд бүрмөсөн татарчихаагүй дээр амжиж ямар нэг зүйл хийхсэн. Хууль баталж, лиценз олгодог эрхтэн дархтан, эвэртэн туурайтнуудад энэ жүжгийг үзүүлэх юмсан.

Сүүлчийн навчис үнс болон хийсэхэд сүүдэрлэх мод, суух зүлэггүй үлдэхийг бид хүсэхгүй байна. “Өвөг дээдэс минь даанч яав даа” хэмээн халаглах үр хойчоо шийтгэх эрх бидэнд бий билүү? 100 жилийн дараа бидний амьдрах найдвар хаана гээгдэж үлдэх бол?

... Торгон цэнхэр холоосоо амсаж нэг тухлахдаа
Тоотой насны жаргалыг үрс нь нэг мэдэрдэг дээ
Толин цэнхэр нуураа ширтэж нэг суухдаа
Тоонот гэрийнхээ заяаг тэгшилж нэг даатгадаг даа.

Ариун галын эзэд минь өршөө
Рашаан булгийн эзэд минь өршөө
Аварга лусын эзэд минь өршөө
Андуу эндүүтэй үрсээ өршөө

/"Шар тэнгисийн тарчлаан" жүжгийн дуунаас/

Жич: Олон олон бодрол, орхиж боломгүй ухаарал авчрах энэ жүжгийг заавал үзээрэй гэж залуустаа уриалмаар байна. Жүжгийн албан ёсны нээлт энэ сарын 9-нд буюу лхагва гарагийн 19 цагаас УДЭТ-т болно.

Эх орон, ирээдүй хойчийнхоо төлөө цохилох зүрх, шаналах сэтгэлтэй Галака ахдаа уран бүтээлийн өндөр амжилт хүсье. Та шүү, таны дараа... хэхэ би ч бишээ зүгэр, мэджил байна. Энэ Номико, Бумка, Амка гээд ах нар байна дөө байна. Манай блогчид ийм мундаг...

2008/03/04

Загасны философи буюу ажилдаа дурлах нь

Үүрийн таван жингээр дулаан хөнжлөөсөө сугарч, дутуу нойроо үргээж ядан чийг даасан хүйтэн агуулахт ирнэ. Далайгаас дөнгөж шүүрдсэн сая сая загасыг энд том жижгээр нь ялган савлаад хайрцаглан тэргэнд ачиж зах дээр авчирч зарна. Захын чулуун шал тэр чигээрээ ус, барааны газраас л далайн амьтны өмхий, эхүүн үнэр хамар сэтлэх шахаж, хаалгаар нь оронгуут гэрэл гэгээ муутай, тохь тухгүй орчин угтана. Харин энэ зах дээр тэд өглөөнөөс орой хүртэл ажиллан, шинэхэн цурхай загасаа үнэр орж муудахаас нь өмнө өдөрт нь зарах ёстой.

Энэ ажлыг та хийж байна гээд төсөөлөөд үз дээ, бүр өдөр асгасалгүй шүү. Би бол доороос чийг дааж, дотроос бухимдал буцалж, хажуугаас хайрс хатгаж, харанхуй нүхэнд насыг барна гэж зүгээр л бодонгуут агуулахын хүйтэн шалан дээр ар гэдэргээрээ савж унамаар болж байна.

Тэгвэл энэ амьдын там, аль насны үйлийн үр юм бол гэж хараамаар ажлыг асар сонирхолтой, тэмүүлэлтэй болгож, баяр хөөрөөр бялхаж хийдэг хүмүүс байна цаана чинь.

Сийтл хотын захын бяцхан боомтын эрэг дээрх цурхай загасны төрөлжсөн зах руу оронгуут хар усны гутал, цагаан резинэн бээлийгээр ижилссэн залуус инээд алдацгааж, зарж байгаа загасаа агаараар “нисгэн” жонглёрдож, эсвэл өөрсдөө илбэт цурхай болчихсон элдэвлэж, инээдмийн жүжиг найруулж, элдэв түүх хүүрнэн хүмүүсийг хөгжөөдөг аж. Загас авахаар ирсэн үйлчлүүлэгч үнэгүй шоу үзэн инээж баясаад зогсохгүй өөрсдөө жүжгийн гол дүрд тоглож, хувинтай уснаас нүцгэн гараараа загас барьж авах тулаанд хүчээ сорьж, хүмүүсийн анхаарал татаж хөгжиж баясаад авна.

Ажлаа голж уурлаж уцаарлан, урвайж унжийхын оронд “Таван цурхай Франциско руу нислээ” хэмээн уухайлцгааж, загасаар агаарын теннис тоглох тэдгээр залуусын амьд үзүүлбэрийг үзсэн хүн хоосон гарна гэж үгүй. Зүгээр л толгой дээгүүр нь том жижиг засаг "нисэх"-ийг харах гэж ирдэг ч хүмүүс байх. Засагны захын үнэр танар, хүйтэн нойтонг бүр ор тас мартчихаад дахин ирэхийг тэмүүлнэ.

Энд орчноо мэдэрдэггүй эргүү хүмүүс ажилладаг уу гэвэл үгүй. Бүгд л анх бидэн шиг хийж байгаадаа үе үе дургүй нь хүрч, уурлаж бухимдан цалин хөлс, нөхцлөө голж гонгинодог байж. Хувцсанд нь нэвт шингэх загасны үнэрээс залхахдаа, үргэлж өөлж шилж голдог өөнтөгч үйлчлүүлэгчээс халшрахдаа тэд өглөөд дуртай дургүй сажлан ирж, өмнөх ажлаа арайхийн далдруулаад, ядарч сульдахын туйлд хүрсэн амьтад яаж маргааш ирнэ дээ гэхээс яс нь хавталзаж үс нь өрвийсөөр харьдаг байж. Бүх юманд сэтгэл дундуур тэдэнд өдөр хоног өнгөрч өгөхгүй байгаа мэт, өглөөний наран өөр дээр нь тусахгүй байгаа юм шиг, амьдралд нь өөр сонголт үгүй юм шиг, амралтын өдөр мөдгүй мэт аймаар санагддаг байж.

Харин Лонни гэгч залуу тэрхүү загасны захыг худалдан авснаасаа хойш нэг ч ажилчинг солиогүй хэрнээ байдлыг орвонгоор нь өөрчилж, бусад зах шиг нийтлэг, уйтгартай дүр зургийг үлдэн хөөжээ. Тэр хүмүүст ажлаа солих сонголт байдаг ч хаана ч очсон бэрхшээл учирна, тэр бэрхшээлийг даван туулахад хүн өөрөө л ямар нэг арга сэдэх хэрэгтэй, эс тэгвээс амьдрал асуудлаар дүүрэн гэдгийг ойлгуулжээ. Түүнийхээр өөрийгөө хөгжөөж, өөртөө сэтгэлийн ачаалал үүсгэхгүй, ямар ч ажлыг зугаатай болгож хийвэл муухай ажил гэж үгүй аж. Хандлагаа зөв тодорхойлж, ялагдлаа ялалт болгож, сул талаа давуу тал мэтээр ашигласан нь энэ захыг хотдоо төдийгүй муждаа алдартай болгожээ. Бусад захуудын унжгар сул дорой байдал, ууртай уцаартай үйлчилгээ тэдэнд "олз" болдог аж.

Хэрэв залуухан хатагтай хүүгээ дагуулаад ирвэл “За загасчин залуу минь ямар загас баримаар байна даа” гээд л угтана. Настай хүмүүс орж ирвэл энэ загасаар ямар шөл хийж болох, ямар өвчинд сайн, яаж хэрэглэх талаар өөрсдөө “загасны” хоолойгоор ярьж зөвлөнө. Ингэхдээ том цурхайн амыг ярианы хэмнэлдээ тааруулж ангалзуулахаа мартахгүй. Ихэмсэг эрхэм эхнэрийн хамт ирвэл хоёуланг нь загас шидэх тоглоомдоо татан оролцуулж, өөрсдийн гараар барьсан загасаа сонгож авах боломж олгоно. Тэдэнд мартагдашгүй өдрийг үлдээх гэж тэд тэнхээ мэдэн ажилладаг, тэгснээрээ өөрдөө ч сэтгэл хангалуун үлддэг.

Ингэж л хүнд, бохир ажлыг тэд хөнгөн болгож, хөөр хөгжөөнтэй хийж байгаа учир ядарч сульдахыг үл анзаарна. Хүмүүс ч боловсрол нимгэн лангууны худалдагчтай харьцаж байгаа мэт хандлага үл гаргана. Ашиг орлого ч ихсэхийн хэрээр цалин нэмэгдэж удахгүй орчноо улам сайжруулахаар тэмүүлж байна.

Гэтэл би яаж байна? Паартай байшинд үд хүртэл дугжирчихаад, паалантай жорлонд баахан дүлчихээд нэг их улс орны хувь заяаг шийдэж, төрийн эргэлт хийх гэж байгаа хүн шиг сүр бадруулаад гарч одно. Хаалга зүглэх замд таарсан болгоныг хага өшиглөж, хажуу сүвэргээр хүн өнгөрч харагдвал хальт хялалзаастай.

Тэгээд л явган явна гэж үгүй, сүрийг үзүүлж хүчийг бадруулж байж унаа машин, автобус такси хөлөглөнө. Дулаан цэвэрхэн орчинд, хоолтой ундтай ажиллаж байж үе үе уурлана, нервтэнэ. Бичиг цаасхантай зууралдаж биеэ огт зовоодоггүй мөртлөө үргэлж ядарсан зүдэрснээ гайхаж, ялархаж бухимдаастай. Нэг л их хийж байгаадаа сэтгэл дундуурхаж, хийрхэж сүржигнэсэн хүн. Цаг зав алга, цалин мөнгө бага энэ тэр гэж байнга гонгиноостой. Цурхайн зах дээр цувдай заруулж баймаар хог шүү. Ядаж л Нарантуул дээр ямааны арьс элдүүлэх буюу насаар нь нарны малгай заруулаад зогсоочмоор.

Орой орж ирэхдээ бүр аймаар ууртай ааштай, уцаартай үглээстэй. Холхон шиг л байхгүй бол хоолой хэрчиж үс халзалж мэдэхээр. Аяга хоол хийх гэж арай л буулгаад тавьчихгүй, арслангийн архиралтаар хүрхэрч араатны араншин үзүүлнэ. Ойр зуур орон гэрээ эмхлэх төдийхөнд орчлонг хорвоо орвонгоороо эргэтэл, оймс бандааш орцонд хийстэл оволзоно. Өдрийн ачаалал их байсныг, өмнөх ажил утгагүй байгааг өөчилж гоочлох муу үг олж ядна.

Хийж байгаа ажилдаа ийм сэтгэл дундуур байхаар ажлын бүтээмж, амжилт энэ тэр яриад ч хэрэггүй. Ажлаа их байна, хэцүү байна, онцгүй байна, ирээдүйгүй байна гэж голж хийхээр хүн өөрөө ч дарамтанд орж, улам л сонирхолгүй болдог юм шиг.

Ер нь хийж л чадвал муухай ажил гэж үгүй. Гэхдээ зүгээр нэг хийхдээ биш яавал толгойгоо өвтгөхгүй өөртөө амар хялбар хэрнээ сонирхолтой хөгжилтэй болгох вэ, яавал бусдад ойлгуулж үнэлүүлэн хүнд ашиг тусыг нь хүртээх вэ гэж үргэлж эрэлхийлж явууштай. Эхлээд хийж байгаадаа дуртай болчихоод дараа нь алдар гавьяа хүртэж, Алтангадас авах тухай бодмоор. Өөрөө эхэлж сэтгэл хангалуун байж өрөөлд ач тус өгч, өсч дэвжихээ мөрөөдмөөр. Эвтэйхэн донжыг нь тааруулж чадвал эргэн тойрныхондоо ч нөлөөлж болохоор.

Ердөө л энүүхнийг хүмүүсийн толгойд хийх гэж, ажилдаа дур сонирхолтой байж хийсэн шиг хийгээсэй гэж, ажил сольж болох ч асуудлаас зугатаж чадахгүйг мэдрүүлэх гэж, амьдрал гэдэг чинь цурхай загасны зах юм гэдгийг ойлгуулах гэж АНУ-ын бизнесийн ухааны доктор Степен Люнден, "Кен Бленчард" компанийн дэдэ ерөнхийлөгч Гарри Пол, шилдэг кино найруулагч Жон Кристенсон нарын бичсэн “Загас” хэмээх номыг орчуулан хэвлүүлжээ. Орчуулагч нь хэн гээч? Блогчин Оогий.

Эрхэм дүүгийн эх хэлнээ буулгаж, Энхболдын эмхэтгэн гаргасан энэ ном надад чухам л цагаа олсон бэлэг байлаа. Одоо би хийж байгаадаа дургүй хүрэх болгонд цурхай загасны төрөлжсөн захыг санах болно. Даргадаа загнуулах, ажлаа амжуулж чадахгүй үе ирвэл загасны философийг бодох болно. Далайгүй газрын хүн загасны аж ахуй мэдэхгүй байж болох, гэвч хоосон хонохгүйн тулд хонины мах хайж захаар хэсдэг л юм чинь.Ажил маань хэцүү санагдаж, амьдрал утгагүй мэт бодогдох үе ирвэл агаарт “нисч” яваа загаснуудыг санаж, үзэг үүргэвч хоёроо дээшээ шиднэ, барьж авна. кккк

Бид бүгд л ажил хийж амьдралаа залгуулдаг. Гэхдээ үүнийг өөрийгөө болон өрөөлийг тэжээхийн тулд биш өөрөө сэтгэлээрээ баясах гэж, хөгжиж хөөрөх гэж, хорвоогийн өдрүүдийг жаргалтай өнгөрөөх гэж, ховорхон заяагаа магтан дуулах гэж хийдгийг бодоорой. Хүзүү чинь хөшөөд, хуян чинь хөөрөөд, хөмсөг чинь атираад, хөл чинь урагшилж өгөхгүй бол жижигхэн боомтын эрэг дэх хүйтэн агуулахыг санаарай, жирийн хэрнээ ерийн бус нойтон захыг дурсаарай.

Өмнөх ажлаа зүгээр л өөрөөр хийх гээд оролдоорой. Өргөж дийлэхгүй юмаа өндөрт шидэх гээд үзээрэй. Үзэн яддаг хүнээ өршөөж ойлгох гээд хичээгээрэй, өнөөдөр чи ядарлаа ч өөдрөг бодолдоо сэргэнээ. Өглөө ажилдаа яарч ирээрэй, орой гэртээ яарч хариарай. Өнгөт орчлонгийн гэрэл гэгээ өмнө чинь л дэлгээстэй байна, өөр түүнийг чи хаанаас ч эрээд олохгүй ээ.